VI KZP 9/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: W. Gruber (sprawozdawca), J. Mikos.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego O., oskarżonego o czyn określony w art. 55 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli i ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (jedn. tekst: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - postanowieniem z dnia 27 lutego 1987 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy można orzec o przepadku narzędzi lub innych przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, jak również przedmiotów pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa tytułem środka zabezpieczającego po pomyślnym upływie okresu próby określonej w postanowieniu o warunkowym umorzeniu postępowania, czy też orzeczenie o takim przepadku możliwe jest tylko przed upływem takiego okresu próby?2. Czy warunkowe umorzenie postępowania karnego jako szczególnego rodzaju orzeczenie przesądzające o winie sprawcy mieści się w pojęciu «skazanie», użytym w art. 56 ustawy z 17 czerwca 1959 r. o hodowli i ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (jedn. tekst: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197)?"uchwalił:1) udzielić odpowiedzi na pytanie pierwsze jak wyżej,2) odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie.Uzasadnienie faktyczneStosowanie środka zabezpieczającego w sytuacji warunkowego umorzenia postępowania karnego unormowane jest w art. 104 k.k., w którym przewidziana jest możliwość orzeczenia przez sąd przepadku rzeczy określonego w art. 48 k.k. W toku postępowania przygotowawczego, gdy postanowienie o warunkowym umorzeniu postępowania wydał prokurator, może on - zgodnie z art. 287 k.p.k. - wystąpić do sądu o orzeczenie takiego przepadku jako środka zabezpieczającego. Żaden jednak przepis prawa procesowego nie określa terminu do wydania orzeczenia co do zastosowania omawianego środka. W tej sytuacji niezbędne jest odwołanie się do uregulowań procesowych dotyczących poruszonej kwestii.Z treści art. 286 § 4 k.p.k. wynika, że w razie podejmowania decyzji o warunkowym umorzeniu postępowania powinna być rozstrzygnięta kwestia zabezpieczenia dowodów rzeczowych na wypadek podjęcia postępowania. Na marginesie zaznaczyć trzeba, że broń myśliwska zakwestionowana w niniejszej sprawie, której dotyczy wniosek Prokuratora Rejonowego w Ś., stanowi dowód rzeczowy.Artykuł 286 § 4 k.p.k. ostateczną decyzję co do dowodów rzeczowych wiąże z pomyślnym upływem okresu próby. Niepomyślny bowiem jej przebieg prowadzi do podjęcia postępowania i jego dalszego prowadzenia w stosownym trybie, aż do wydania kończących to postępowanie orzeczeń także w kwestii ewentualnego środka zabezpieczającego.Analiza zatem tego unormowania uzasadnia wniosek, że środek zabezpieczający w formie przepadku dowodu rzeczowego może być zastosowany po pomyślnym upływie okresu próby określonej w związku z warunkowym umorzeniem postępowania.Zważywszy na szczególny charakter instytucji warunkowego umorzenia postępowania, uznać trzeba, że unormowanie art. 286 § 4 k.p.k. można odnieść także i do przedmiotów nie mających formalnego charakteru dowodów rzeczowych, ale mających istotne znaczenie dla postępowania karnego, które w pewnych sytuacjach procesowych może się nadal toczyć. Wskazuje to na konieczność zachowania daleko posuniętej ostrożności procesowej w podejmowaniu decyzji o przepadku przedmiotów tytułem środka zabezpieczającego przed upływem terminu do podjęcia warunkowo umorzonego postępowania.Dla decyzji zatem o zastosowaniu środka zabezpieczającego przed albo też po pomyślnym upływie okresu próby istotne znaczenie ma procesowy charakter przedmiotu mającego ulec przepadkowi oraz jego znaczenie dla postępowania karnego.W efekcie tych rozważań uznać należy, że stosowanie środka zabezpieczającego określonego w art. 104 k.k. nie jest ograniczone w czasie prawomocnością orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania i może nastąpić po pomyślnym upływie okresu próby.Przedstawione w pytaniu drugim zagadnienie prawne zostało wyczerpująco rozstrzygnięte w uchwale połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 20 stycznia 1971 r. - VI KZP 26/69 (OSNKW 1971, z. 3, poz. 33), zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania. W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że: "warunkowe umorzenie postępowania polega na warunkowym odstąpieniu od stosowania wobec sprawcy (...) środków represji karnej z możliwością zastąpienia ich środkami oddziaływania wychowawczego (...)" oraz że: "warunkowe umorzenie postępowania pociąga za sobą definitywną rezygnację ze skazywania i karania sprawcy, jeżeli ten w okresie ustalonej dla niego próby nie dał swym zachowaniem podstawy do podjęcia przeciwko niemu postępowania karnego". W postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 grudnia 1982 r. - RNw 16/82 (OSNKW 1983, z. 6, poz. 38) wprost stwierdzono, że: "(...) warunkowe umorzenie postępowania - chociaż zakłada winę po stronie oskarżonego - nie jest jednak skazaniem".Wobec wyjaśnienia w orzecznictwie Sądu Najwyższego przedstawionego zagadnienia, należało odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie.