Z 7/66
PostanowienieIzba Cywilna1966-11-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba odbywająca ochotniczą długoterminową służbę wojskową, która w roku kalendarzowym popełnienia czynu przestępnego ukończyła 18 lat, podlega właściwości sądów wojskowych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że osoba odbywająca ochotniczą długoterminową służbę wojskową, która w roku kalendarzowym popełnienia czynu przestępnego ukończyła 18 lat, jest żołnierzem w rozumieniu art. 69 k.k. W.P. i podlega właściwości sądów wojskowych. Rok kalendarzowy, w którym osoba ta kończy 18 lat, rozpoczyna się z dniem 1 stycznia, od kiedy należy ją uważać za żołnierza ze wszystkimi tego konsekwencjami.Stan faktyczny
Prokurator zakwestionował postanowienie sądu wojskowego dotyczące właściwości sądu w sprawie szer. H. Sąd wojskowy błędnie porównał sytuację prawną elewów orkiestr wojskowych z sytuacją ochotników odbywających długoterminową służbę wojskową. Szer. H. rozpoczął służbę wojskową w roku kalendarzowym, w którym nie ukończył jeszcze 18 lat, ale czynu przestępnego dopuścił się po spełnieniu tego warunku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uznał, że szer. H. podlega właściwości sądów wojskowych.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneSłusznie wywodzi prokurator, że podana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja, a w szczególności wyciąganie wniosków z porównania sytuacji prawnej elewów orkiestr wojskowych z sytuacją prawną ochotników odbywających długoterminową służbę wojskową, musi prowadzić i prowadzi do błędnych rozstrzygnięć.Rzeczywiście, nie sposób jest porównywać sytuację prawną elewa orkiestry wojskowej, mającego nieraz 13 lat i pobierającego naukę w wojsku w oparciu o inne przepisy, z sytuacją prawną żołnierza pełniącego ochotniczo długoterminową służbę wojskową i uzyskującego przy tej okazji wykształcenie zawodowe. Sam wiek tych osób przemawia przeciwko takiemu porównaniu.Również trafnie twierdzi prokurator, że długoterminowa ochotnicza służba wojskowa, wprowadzona rozkazem MON Nr 32 z dnia 4 czerwca 1965 r. i tymczasowo uregulowana Zarządzeniem MON Nr 67 z dnia 23 grudnia 1965 r., opiera się w zasadzie na ogólnych założeniach ochotniczej służby wojskowej, zawartych w art. 35 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (dotyczy to m.in. sposobu powoływania kandydatów do wspomnianej wyżej służby).Nowe elementy, które ten rodzaj ochotniczej służby wojskowej w sobie zawiera, polegają w zasadzie na nieznacznym obniżeniu dolnej granicy wieku kandydatów i na dłuższym czasie jej trwania.Jeżeli chodzi o konkretną sprawę, to zasadnie wywodzi prokurator, że okoliczność, iż szer. H. rozpoczął służbę wojskową w roku kalendarzowym, w którym nie ukończył jeszcze 18 lat życia, nie może wykluczyć właściwości sądownictwa wojskowego, bowiem dopuścił się on czynu przestępnego po spełnieniu się tego warunku, zaś art. 35 ust. 1 powołanej wyżej ustawy w drugiej swej części przewiduje możliwość zaciągu ochotniczego pewnych kategorii ochotników do służby wojskowej nawet w 17-tym roku życia.Jakkolwiek art. 35 cyt. ustawy nie wspomina o możliwości powoływania do ochotniczej długoterminowej służby wojskowej kandydatów w 17-tym roku życia, to jednak wynika to stąd, że w okresie uchwalania ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym trudno było przewidzieć taką ewentualność, iż może zaistnieć w przyszłości potrzeba wprowadzenia tego rodzaju służby.Ochotnicza długoterminowa służba wojskowa szeregowców - co wynika z jej charakteru i istoty - jest jedną z form zasadniczej służby wojskowej. Celem tej służby jest przede wszystkim podniesienie gotowości bojowej wojska poprzez przygotowanie wykwalifikowanych specjalistów do obsługi nowoczesnego sprzętu wojskowego, a także zapewnienie gospodarce narodowej odpowiednio wyszkolonych pracowników w różnych zawodach.Za żołnierza w rozumieniu art. 69 k.k.W.P., podlegającego właściwości sądów wojskowych, należy uważać tę osobę, spośród osób powołanych do ochotniczej długoterminowej służby wojskowej, która dopuszcza się przestępstwa w danym roku kalendarzowym, w którym kończy 18 lat życia, a więc osiąga taką granicę wieku, która, zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym, daje podstawę do powołania jej jako ochotnika do wojska.Dany rok kalendarzowy, w którym wspomniana wyżej osoba kończy 18 lat życia, rozpoczyna się z dniem 1 stycznia i od tej daty należy ją uważać za żołnierza ze wszelkimi wynikającymi stąd konsekwencjami.
Powiązane orzeczenia
- Rw 147/76 1976-04-26Czy żołnierz, który popełnił przestępstwa pospolite, ale naruszył przy tym wojskowy obowiązek służbowy, podlega właściwości sądów wojskowych, nawet jeśli został zwolniony z czynnej służby wojskowej przed wniesieniem aktu…
- Rw 477/83 1983-06-15Czy czyn polegający na samowolnym oddaleniu się i uchylaniu się od służby w obronie cywilnej przez osobę, która ukończyła 20 lat w chwili czynu, powinien być kwalifikowany z art. 304 § 1 k.k., a nie z art. 303 § 3 k.k.,…
- RNw 21/63 1963-11-06Czy osoba skazana na utratę praw publicznych, która została powołana do czynnej służby wojskowej i wcielona do jednostki wojskowej, może być podmiotem przestępstw wojskowych takich jak samowolne oddalenie lub dezercja?
- Rw 1409/64 1964-12-22Czy powołanie do czynnej służby wojskowej osoby, która ukończyła 25. rok życia, może stanowić podstawę do przypisania jej odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 114 § 1 k.k.?
- WK 44/02 2002-12-20Czy wobec żołnierza, który w chwili orzekania nie pełni już czynnej służby wojskowej, można orzec karę ograniczenia wolności na podstawie przepisów części wojskowej Kodeksu karnego, czy też należy stosować zasady ogólne?
Powołane przepisy
art. 35art. 35 ust. 1art. 69 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.