II DSI 59/19
Izba Dyscyplinarna2020-08-11
Skład orzekający: Tomasz Przesławski, Paweł Zubert, Jan Majchrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego ma pierwszeństwo przed oceną, czy czyn wypełnia znamiona deliktu dyscyplinarnego, w sytuacji gdy oba te aspekty są podnoszone w kasacji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku zbiegu negatywnych przesłanek procesowych, takich jak przedawnienie karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.) i brak znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.), na etapie wyrokowania sąd dyscyplinarny powinien uniewinnić obwinionego. Jednakże, jeśli przedawnienie nastąpiło, ma ono pierwszeństwo przed oceną merytoryczną czynu, chyba że materiał dowodowy jest kompletny i jednoznacznie wskazuje na brak winy. W niniejszej sprawie SN uznał, że zarzucany czyn był dostatecznie precyzyjny i odnosił się do naruszenia zasad etyki, a zarzuty kasacji dotyczące braku znamion deliktu nie były zasadne.Stan faktyczny
Radca prawny M. S. została obwiniona o popełnienie przewinień dyscyplinarnych polegających na złożeniu wniosku o zabezpieczenie powództwa przeciwko arbitrom, zarzucając im czyny niedozwolone, oraz na zamieszczeniu ironicznych komentarzy na stronie internetowej. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał ją winną pierwszego czynu i wymierzył karę pozbawienia prawa do wykonywania zawodu, a uniewinnił od drugiego. Wyższy Sąd Dyscyplinarny uchylił orzeczenie z powodu usprawiedliwionej nieobecności obwinionej na rozprawie. Następnie, po kolejnym rozpoznaniu, Wyższy Sąd Dyscyplinarny uchylił orzeczenie w części dotyczącej pierwszego czynu i umorzył postępowanie z powodu przedawnienia karalności. Kasacja obrońcy od tego orzeczenia została oddalona przez Sąd Najwyższy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy obwinionej radcy prawnego M. S. i obciążył ją kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II DSI 59/19 POSTANOWIENIE Dnia 11 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący) SSN Paweł Zubert (sprawozdawca) SSN Jan Majchrowski Protokolant Anna Rusak przy udziale Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych r. pr. Mariusza Łątkowskiego w sprawie radcy prawnego M. S. obwinionej o czyny z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 27 ust. 6 i art. 30 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 roku kasacji wniesionej przez obrońcę obwinionej od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia 27 lutego 2019 roku, sygn. akt WO – (…) zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt D (…) postanowił: I. oddalić kasację, II. kosztami postępowania kasacyjnego w wysokości 20 (dwudziestu) złotych obciążyć obwinioną radcę prawnego M. S. UZASADNIENIE W dniu 15 grudnia 2015 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. złożył wniosek do Okręgowego Sądu
2 Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. o ukaranie radcy prawnego M. S. za to, że: 1. w dniu 4 października 2013 r. wniosła do sądu powszechnego przeciwko arbitrom Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej wniosek o zabezpieczenie powództwa poprzez zajęcie rachunków bankowych arbitrów prowadzących postępowanie arbitrażowe SA (…), w tym rachunku bankowego arbitra adwokata P. N. , zarzucając arbitrom czyn niedozwolony w postaci niepotrzebnego uwikłania w spór klienta, umyślnego procedowania i prowadzenia postępowania arbitrażowego mającego charakter oszustwa sądowego, które zmierza do wyłudzenia należnych kwot przy współudziale arbitrów, tj. za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 6 i art. 30 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały nr 8/VIII/2010 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 grudnia 2010 r. w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 poz. 637); 2. zamieściła na stronie internetowej Kancelarii K. Sp. p. ironiczne komentarze dotyczące postępowania arbitrażowego SA (…), tj. za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały nr 8/VIII/2010 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 grudnia 2010 r. w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 poz. 637). Orzeczeniem z 23 maja 2017 r., sygn. akt D (…), Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w […].:
3 1. w ramach zarzucanego czynu z punktu 1 wniosku o ukaranie uznał radcę prawnego M.S. winną tego, że w dniu 4 października 2013 r. działając jako pełnomocnik G. S.A. w K., wspólnie z adw. Ł.W., złożyła do Sądu Okręgowego w […]. wniosek o udzielenie przedprocesowego zabezpieczenia roszczenia, w szczególności przeciwko arbitrom Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w W. w osobach P. N. i J.A., poprzez zajęcie solidarnie wierzytelności z ich rachunków bankowych, jako arbitrów prowadzących postępowanie arbitrażowe SA(…) M.Ł., w łącznej wysokości 700 000 złotych, zarzucając wyżej wymienionym w szczególności: zamiar uwikłania klienta obwinionej w ryzyko przegrania sporu, dopuszczenie się czynów niedozwolonych w postępowaniu, dopuszczenie się szeregu naruszeń podczas procedowania, zamierzone i celowe działanie na szkodę spółki G. S.A., dążenie do rozpoznania sporu i zapewnienia zysków instytucji prywatnej, który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 6 i art. 30 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za czyn ten na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych wymierzył jej karę pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego; 2. uniewinnił radcę prawnego M. S., WA-(…) M.Ł., od popełnienia czynu zarzucanego jej w pkt 2 wniosku o ukaranie. 3. Na podstawie art. 706 ust. 2 ustawy o radcach prawnych zasądził od obwinionej radcy prawnej M.S., WA-(…), na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. tytułem zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego kwotę 2500 złotych. Odwołanie od orzeczenia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […] wnieśli obrońcy obwinionej - adwokat R. R., adwokat K.P. oraz M.S. w imieniu własnym, wnosząc o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
4 Zarówno obwiniona jak i jej obrońcy, zaskarżyli orzeczenie sądu I instancji w części, to jest w zakresie punktu 1 i 3 rozstrzygnięcia, a we wniesionych odwołaniach podnieśli szereg zarzutów dotyczących obrazy prawa materialnego i obrazy prawa procesowego, a w szczególności zarzut naruszenia prawa do obrony, poprzez prowadzenie postępowania w dniu 23 maja 2017 roku mimo należytego usprawiedliwienia niestawiennictwa na rozprawie przez obwinioną. Orzeczeniem z 22 listopada 2017 r., sygn. akt WO-(…), Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w W. uchylił zaskarżone orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. z 23 maja 2017 r., podzielając stanowisko skarżących, iż rozstrzygnięcie sądu meriti dotknięte było względną przyczyną odwoławczą określoną w art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z 741 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, gdyż rozprawa 23 maja 2017 r. przeprowadzona została mimo usprawiedliwionej nieobecności obwinionej i złożenia przez nią wniosku o odroczenie rozprawy. Sąd ad quem ograniczył rozpoznanie środka odwoławczego do powyższego uchybienia, uznając, iż rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia. Powyższe orzeczenie zaskarżyli w całości obrońcy obwinionej adwokat K. P. i adwokat K.F., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Krajowej Izby Radców Prawnych w W. do ponownego rozpoznania. Obrońca obwinionej adwokat K.P. podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 70 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 741 ustawy o radcach prawnych poprzez niezastosowanie powyższego przepisu i wydanie orzeczenia w warunkach przedawnienia karalności. Adwokat K.F. sformułował natomiast zarzut rażącej obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1. art. 741 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 433 § 1 k.p.k. in principio w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. in principio, która polegała na wydaniu przez sąd ad quem rozstrzygnięcia kasatoryjnego
5 połączonego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd meriti bez zawężenia granic, w których doszło do uchylenia i przekazania w sytuacji, gdy określony we wniesionych w sprawie odwołaniach zakres zaskarżenia nie obejmował orzeczenia wydanego przez sąd a quo w całości, co spowodowało, że w przedmiocie czynu przypisanego obwinionej w pkt 2 wniosku o ukaranie, co do którego postępowanie zostało prawomocnie zakończone (uniewinnieniem w pkt 2 orzeczenia) po raz kolejny orzeczono (bez dochowania trybów określonych w art. 56 k.p.k.); 2. art. 741 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., która polegała na wydaniu przez sąd ad quem rozstrzygnięcia kasatoryjnego połączonego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy wobec cofnięcia 23 maja 2017 r. przez Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. wniosku o ukaranie obwinionej za popełnienie tego samego czynu, co to ten, który przypisany jest jej w pkt 1 wniosku o ukaranie, który został złożony w niniejszej sprawie, konieczne było uchylenie orzeczenia wydanego przez sąd a quo oraz umorzenie postępowania w tym zakresie wobec zaistnienia w postępowaniu ujemnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., ew. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 14 § 2 k.p.k. in fine; co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 8 - co do zarzutu z pkt 1 oraz art. 439 § 1 pkt 9 - co do zarzutu z pkt 2. Wyrokiem z 20 listopada 2018 r., sygn. akt I DSI 3/18, Sad Najwyższy uchylił orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w W. z 22 listopada 2017 r., sygn. akt WO-(…) i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Orzeczeniem z 27 lutego 2019 roku, sygn. akt WO-(…), Wyższy Sąd Dyscyplinarny w W.: 1. uchylił zaskarżone orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]. z 23 maja 2017 r., sygn. akt D (…) w części - w zakresie jego pkt 1, w którym uznano radcę prawnego M. S.
6 winną czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne określone w art. 6 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 6 i art. 30 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za ten czyn, na podstawie art. 64 ust 1 i art. 65 ust 1 pkt. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U.2017.1870 j.t., z późn. zm.), wymierzono karę pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego i w tym zakresie umorzył postępowanie na podstawie art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 741 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych; 2. na podstawie art. 706 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kosztami postępowania przed Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym w W. obciążył Okręgową Izbę Radców Prawnych w […]., natomiast kosztami postępowania odwoławczego w wysokości 1200 zł przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym obciążył Krajowa Izbę Radców Prawnych. W uzasadnieniu sąd II instancji wyjaśnił, iż w trakcie trwającego postępowania międzyinstancyjnego w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie karalności pierwszego z zarzucanych obwinionej czynów, gdyż - z uwagi na treść art. 70 ustawy o radcach prawnych - karalność przewinienia dyscyplinarnego ustała z dniem 4 października 2018 r., tj. po wydaniu orzeczenia przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w W. Wyższy Sąd Dyscyplinarny uznał zatem, iż tym samym w niniejszej sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., wobec czego należało uchylić orzeczenie sadu meriti w odniesieniu do czynu I i w tym zakresie umorzyć postępowanie. Kasację od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w W. wniósł obrońca obwinionej adwokat K. P., który zaskarżył je na korzyść M.S., podnosząc zarzuty: 1. rażącego naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 741 ustawy o radcach prawnych wobec niezastosowania wymienionego przepisu jako podstawy rozstrzygnięcia w pkt I objętego kasacją orzeczenia WSD i wydania orzeczenia z pominięciem tegoż przepisu pomimo, że zgromadzony w sprawie, po przeprowadzeniu
7 postępowania dowodowego, materiał dowodowy w konfrontacji z opisem zarzucanego M. S. czynu już prima facie jednoznacznie wskazuje, że czyn ten nie wypełnia znamion deliktu dyscyplinarnego. 2. rażącego naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., w zw. z art. 2 ustawy o radcach prawnych, w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w zw. z art. 4 ustawy o radcach prawnych, w zw. z art. 741 ustawy o radcach prawnych poprzez pominięcie, że zarzucany czyn nie zawiera znamion deliktu dyscyplinarnego, a wykonywany był w ramach świadczenia pomocy prawnej, w konsekwencji poprzez niezastosowanie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. jako podstawy umorzenia postępowania dyscyplinarnego w sprawie niniejszej. Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w objętej kasacją części i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 537 § 1 k.p.k. w zw. z art. 741 ustawy o radcach prawnych. Obrońca obwinionej wskazał, iż w wypadku stwierdzenia zbiegu negatywnych przesłanek procesowych, określonych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., sąd winien umorzyć postępowanie z uwagi na niedopuszczalność jego dalszego prowadzenia. Podkreślił jednocześnie, że powyższa zasada nie ma jednak zastosowania wówczas, gdy zbieg tych przesłanek zostanie stwierdzony dopiero po przeprowadzeniu dowodów i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, zaś w niniejszej sprawie sąd meriti przeprowadził w całości postępowanie dowodowe. Wskazał nadto, iż Sąd Okręgowy w […]. nie dokonał zabezpieczenia kwestionowanego w postępowaniu dyscyplinarnym. W ocenie autora kasacji opis czynu w sposób oczywisty nie koresponduje z podstawą prawną zarzutów, a zarzucane obwinionej zachowanie nie wypełnia znamion deliktu dyscyplinarnego określonego w przepisach wymienionych w podstawie prawnej czynu. W ocenie obrońcy obwiniona działał w granicach
8 prawa z uwagi na treść art. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz w zw. z art. 4 ustawy o radcach prawnych. Obrońca obwinionej podkreślił, iż zakres świadczenia pomocy prawnej nie jest ograniczony i zawsze dozwolone jest udzielenie pomocy prawnej na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co prowadzi do uznania, że za możliwą i dopuszczalną należało uznać akcję procesową wobec arbitra. Autor kasacji podkreślił, że Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w […]., w uzasadnieniu orzeczenia w sprawie o sygn. D (…) wydanego w tym samym dniu i tym samym składzie co pierwszoinstancyjne orzeczenie w sprawie prowadzonej pod sygn. akt D (…), wskazał, że osoba wpisana na listę radców prawnych, pełniąc funkcję arbitra sądu polubownego, nie wykonuje zawodu radcy prawnego, zaś obwiniona, składając wniosek o zabezpieczenie związany z wywodzonymi przez nią niewłaściwymi zachowaniami arbitrów, które to nie dotyczyły wykonywania zawodu radcy prawnego, nie naruszyła zasad etycznych zawartych w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego, co winno mieć znaczenie w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 622 ust. 1 oraz art. 623 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych, w postępowaniu dyscyplinarnym kasacja przysługuje od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji i może być wniesiona z powodu rażącego naruszenia prawa, jak również rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej. Wskazana w art. 623 ustawy o radcach prawnych podstawa kasacji odnosi się zarówno do obrazy przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Aby naruszenie prawa uznać za „rażące” musi mieć ono istotne znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia, bądź dla przebiegu postępowania dyscyplinarnego (zob. w szczególności Ustawa o radcach prawnych. Komentarz. Tomasz Scheffler
9 (red.). Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 17 listopada 2015 r., sygn. SDI 44/15, Lex nr 1923851 oraz z 2 lipca 2019 roku, sygn. II DSI 34/19, Lex nr 2695663). W niniejszej sprawie obrońca obwinionej rażącego naruszenia prawa upatrywał w obrazie przepisu art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., którego miał się dopuścić sąd dyscyplinarny II instancji. W ocenie skarżącego sąd ad quem winien uniewinnić obwinioną, albowiem zarzucany jej czyn już na pierwszy rzut oka nie wypełniał znamion deliktu dyscyplinarnego, a ta materialna negatywna przesłanka procesowa (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.) ujawniona na etapie orzekania przez sąd dyscyplinarny II instancji powinna mieć pierwszeństwo przed formalną negatywną przesłanką procesową w postaci przedawnienia karalności czynu (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.). Odnosząc się do zapatrywań prawnych obrońcy obwinionej należy wskazać, że zgodnie z poglądem wyrażonym w judykaturze „w sytuacji, gdy w czasie orzekania nastąpiło już przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego, sąd dyscyplinarny drugiej instancji tylko wówczas miałby podstawy do wydania orzeczenia uniewinniającego, gdyby doszedł do przekonania, że w sprawie należycie wyjaśniono wszystkie okoliczności, zgromadzono kompletny materiał dowodowy, którego ocena prowadzi do jedynego i jednoznacznego wniosku o tym, że obwiniony nie popełnił zarzucanego mu czynu (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2005 r., SDI 20/05, LEX nr 568816)., Podobnie, zgodnie z poglądem wyrażonym w doktrynie „etapem postępowania, na którym sąd powinien w wypadku zbiegu wskazanych dwóch przesłanek (art. 17 § 1 lub 2 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.) wydać orzeczenie uniewinniające, jest etap wyrokowania. Na etapie wyrokowania wszelkie możliwe wysiłki w celu wyjaśnienia przedmiotu procesu zostały już poczynione, więc ewentualne istnienie podstaw do uniewinnienia oskarżonego powinno być uwzględnione w postaci orzeczenia merytorycznego. W innym wypadku dojdzie do zaprzepaszczenia wyżej wspomnianych wysiłków, co z kolei w niczym nie służy ekonomice procesowej, przeciwnie, skoro będzie stanowiło rozstrzygnięcie czysto formalne, gdy istnieją podstawy do merytorycznego zakończenia sprawy. Na żadnym etapie wcześniejszym, niż wyrokowanie, nie jest dopuszczalne uniewinnienie w sytuacji
10 ujawnienia się przeszkody procesowej w postaci upływu terminu przedawnienia karalności. W takim wypadku bezwzględne pierwszeństwo ma orzeczenie o charakterze formalnym. Zaistniały zbieg ujemnych przesłanek procesowych określonych w art. 17 § 1 lub 2 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. zawsze będzie zbiegiem pozornym. [...] Zbiegu przeszkód procesowych ostatecznie w istocie nie ma, na etapie wyrokowania przesłanka w postaci upływu terminu przedawnienia jest pozorna, a przesłanka określona w art. 17 § 1 lub 2 k.p.k. rzeczywista” (Kulik Marek, Glosa do postanowienia SN z dnia 27 stycznia 2011 r., I KZP 27/10, opublikowano: LEX/el. 2011). Biorąc zatem pod uwagę przytoczone poglądy stwierdzić należy, iż rację ma skarżący podnosząc w kasacji, iż w przypadku zbiegu negatywnych przesłanek procesowych z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. i z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. na etapie wyrokowania Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych winien uniewinnić obwinioną. Zasygnalizowany problem w niniejszej sprawie jednak nie występuje. Zdaje się to dostrzegać sam autor kasacji, albowiem w swojej skardze nie przedstawia pogłębionej argumentacji zmierzającej do wykazania, że czyn zarzucany obwinionej nie zawiera ustawowych znamion deliktu dyscyplinarnego, co z kolei umożliwiałoby przyjęcie, iż sąd ad quem nie dostrzegł tego defektu, dopuszczając się rażącej obrazy przepisu art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Należy w tym miejscu podkreślić, że delikty dyscyplinarne radców prawnych (podobnie jak w przypadku przewinień sędziów, prokuratorów, adwokatów i notariuszy) mają charakter czynów ustawowo niedookreślonych, co wynika z treści art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Powołany przepis wprost wskazuje bowiem, że radca prawny ponosi odpowiedzialność za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie obowiązków zawodowych. Czy zarzucany obwinionemu radcy powinien być zatem opisany w taki sposób, aby z tego opisu wynikało jednoznacznie jakich zachowań się dopuścił i czy te zachowania są sprzeczne z prawem, zasadami etyki czy też naruszają odpowiednie obowiązki zawodowe. Nie można także a priori wykluczyć, że konkretny czyn będzie jednocześnie sprzeczny z prawem, zasadami etyki i godności zawodu, a także będzie naruszać odpowiednie obowiązki
11 zawodowe (por. uwagi dotyczące opisu przewinienia służbowego sędziego przedstawione w wyroku Sądu Najwyższego z 7 lipca 2004 r., SNO 26/04, LEX nr 472139). Dokonując analizy treści czynu zarzucanego radcy prawnemu M. S. oraz jego opisu przez pryzmat znamion deliktu dyscyplinarnego stwierdzić należy, że jest on dostatecznie precyzyjny i w wystarczającym stopniu określa zachowanie obwinionej. Jednocześnie, poprzez przyjętą przez oskarżyciela kwalifikację prawną opis czynu odnosi się wprost do naruszenia reguł wynikających z Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Zabieg tego typu należy uznać za spełniający wymagania wynikające ze stosowanego odpowiednio przepisu art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. Tym samym za niezasadne uznano twierdzenia zaprezentowane w kasacji, jakoby czyn zarzucany obwinionej już prima facie nie wyczerpywał znamion deliktu dyscyplinarnego. Oceny powyższej nie zmienia również argumentacja autora kasacji, z treści której wynika, że działanie obwinionej, a precyzyjnie złożenie wniosku o zabezpieczenie mieści się w granicach prawa. Pomija bowiem skarżący tę okoliczność, że obwinionej nie zarzucono skierowania wniosku, który byłby niedopuszczalny (sprzeczny z prawem), ale zawarcie w treści tego wniosku sformułowań, czy też twierdzeń, które uznano za sprzeczne z zasadami etyki radcy prawnego. Biorąc pod uwagę przytoczone argumenty Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia, oddalając kasację obrońcy obwinionej.
Powiązane orzeczenia
- I DSI 3/18 2018-11-20Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego następuje po upływie trzech lat od jego popełnienia, a jeśli postępowanie zostało wszczęte, to po upływie pięciu lat?
- II ZK 55/22 2023-05-30Czy sąd dyscyplinarny drugiej instancji, stwierdzając przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego, może odstąpić od merytorycznego rozpoznania zarzutów podniesionych w odwołaniu wniesionym na niekorzyść obwinio…
- II DK 22/21 2021-02-10Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego, polegającego na niezwróceniu klientom zasądzonej kwoty, należy liczyć od daty popełnienia czynu, czy od daty jego trwania?
- II ZK 40/22 2024-07-10Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego, które nastąpiło w toku postępowania kasacyjnego wszczętego na niekorzyść obwinionego, stanowi podstawę do umorzenia tego postępowania?
- II ZK 68/22 2023-06-20Czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego radcy prawnego, które nastąpiło po wydaniu orzeczenia przez sąd dyscyplinarny drugiej instancji, uniemożliwia rozpoznanie kasacji wniesionej na niekorzyść obwinio…
Powołane przepisy
art. 64 ust. 1art. 6 ust. 1art. 27 ust. 6art. 30art. 65 ust. 1art. 706 ust. 2art. 438 pkt 2 KPKart. 439 § 1 pkt 9 KPKart. 17 § 1 pkt 6 KPKart. 70 ust. 1art. 741art. 433 § 1 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy