I K 157/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa; Sędziowie: Z. Sitnicki (sprawozdawca), S. Kurowski, T. Cyprian, M. Szerer, Z. Kapitaniak, Z. Chełmicki; Prokurator: J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym, w składzie siedmiu sędziów, w sprawie 1) Ireneusza K., 2) Mieczysława W., oskarżonych ad 1) z art. 187 w związku z art. 291 i art. 286 § 2 k. k., ad 2) z art. 160 k. k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 360 k.p.k. postanowił przedstawioną przez zwykły skład Sędziów Sądu Najwyższego kwestię prawną:Czy podrobienie dokumentu mającego znaczenie w obrocie pieniężnym w celu użycia go za autentyczny i osiągnięcia z niego wypłaty należy - w przypadku osiągnięcia tej wypłaty lub usiłowania jej osiągnięcia - traktować jako jeden czyn przestępny, skierowany na wyrządzenie szkody, czy też jako dwa czyny przestępne, z których pierwszy stanowi przestępstwo formalne przeciw dokumentom, a drugie przestępstwo materialne?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego ustaliło pogląd, że przepis art. 187 k.k. obejmuje dwa stany faktyczne przestępstw, a mianowicie: przestępstwa polegającego na sfałszowaniu dokumentu w celu użycia go za autentyczny i przestępstwa, które wyczerpuje się z chwilą użycia takiego dokumentu za autentyczny, bez względu na to, kto dokument ten sfałszował, a przeto może tu mieć miejsce wymierzenie dwu odrębnych kar (por. Zb. O. Nr 85/37).Uzasadnienie prawnePogląd powyższy nie jest całkowicie słuszny.Nie ulega wprawdzie wątpliwości, że dyspozycja art. 187 k.k. zawiera w sobie dwa stany faktyczne:1)podrobienie lub przerobienie dokumentu w celu użycia go za autentyczny, oraz2)użycie podrobionego lub przerobionego dokumentu za autentyczny.Zastosowanie tego przepisu w praktyce nie natrafia na żadne trudności natury prawnej czy też życiowej, o ile sprawcami czynów, o których mowa w przytoczonych stanach faktycznych, są dwie różne osoby. Nie będzie również przedstawiał trudności przypadek, gdy sprawca odpowiada wyłącznie za sfałszowanie dokumentu w celu użycia go za autentyczny mimo, że użycia tego nie dokonał z powodu przeszkód natury subiektywnej lub obiektywnej.Inna jest natomiast sytuacja, jeżeli sprawca rzeczywiście używa za autentyczny dokumentu, który w tym właśnie celu sfałszował. Czyn sprawcy przedstawia się wówczas jako jedno działanie, obejmujące w sobie oba ogniwa jednego łańcucha zdarzeń. Okoliczność, że między jednym a drugim zdarzeniem upłynął dłuższy lub krótszy okres czasu, nie ma znaczenia istotnego. Rozstrzygającą jest bowiem rzeczą, iż oba fragmenty działania sprawcy zostały spełnione pod wpływem jednolitego zamiaru przestępnego i miały na celu naruszenie tego samego dobra prawnego.Sama czynność fałszerstwa przedstawia się wówczas jako pierwsze stadium działania przestępnego, polegającego na użyciu podrobionego lub przerobionego dokumentu za autentyczny, a pochłoniętego przez czynność następną. Rozszczepianie obu tych stadiów na dwa, różne czyny byłoby zbędnym pedantyzmem, nie znajdującym uzasadnienia logicznego i prawnego.Z tych zasad Sąd Najwyższy uchwalił jak wyżej.