V KK 360/18

Sygn. akt V KK 360/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Paweł Wiliński Protokolant Patrycja Kotlarska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry, w sprawie S.P. oskarżonego z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 9 października 2019 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w S. - na niekorzyść od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt VII Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2017 r., II K (…), uznał S.P. za winnego tego, że w dniu 13 marca 2017 r. w S. posłużył się autentycznym, uprzednio przerobionym w tym celu dokumentem w postaci wniosku kierowanego do Dyrektora ZK nr […], który to dokument przerobił w zakresie dotyczącym oznaczenia sprzętu objętego prośbą o wydanie go do celi mieszkalnej, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach recydywy specjalnej – zwykłej, i to jest czynu wypełniającego dyspozycję art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i na podstawie art. 270 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Oskarżony w osobistej apelacji zarzucił rażącą surowość orzeczonej kary i wniósł o warunkowe zawieszenie jej wykonania. Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., VII Ka (…), Sąd Okręgowy w O. zmienił zaskarżony wyrok przez uniewinnienie oskarżonego od przypisanego czynu, powołując się na dyspozycję art. 440 k.p.k. Prokurator Rejonowy w S. w kasacji na niekorzyść oskarżonego zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa karnego materialnego to jest art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 14 k.k. poprzez błędne przyjęcie, iż pismo zawierające wniosek osadzonego o uzyskanie zgody dyrektora zakładu karnego na posiadanie przez skazanego w celi, konkretnie wskazanego, sprzętu elektronicznego wraz z naniesionym na tym piśmie rozstrzygnięciem tego organu jest jedynie wewnętrznym dokumentem jednostki penitencjarnej, nie stanowiąc dokumentu w rozumieniu w/w przepisów, jak również błędne przyjęcie przez Sąd Odwoławczy, iż S.P. nie mógł dopuścić się przerobienia wskazanego dokumentu z uwagi na to, że jest jego wystawcą, a autentyczność dokumentu, którą chroni art. 270 § 1 k.k., wiąże się z prawdziwością pochodzenia jego treści od osoby będącej wystawcą, a nie treścią wyrażoną przez taki dokument, skutkiem czego oskarżony S.P. został uniewinniony przez Sąd Odwoławczy od zarzucanego mu czynu, podczas gdy w rzeczywistości dokument zawierający wniosek skazanego, zawierający jednocześnie naniesioną pod wnioskiem decyzję organu w zakresie tego wniosku, stanowi dokument w rozumieniu art. 115 § 14 k.k., bowiem z dokumentem takim związane są okoliczności mające znaczenie prawne w postaci uzyskania przez osadzonego określonych uprawnień, wymaganych przepisami prawa, a to art. 110a § 2 k.k.w. i dokonanie przez sporządzającego wniosek zmian, 3 istniejących uprzednio zapisów, przez wprowadzenie nowych treści rozszerzających zakres podania już po dokonaniu jego rozpoznania przez organ, jako mający wpływ na faktyczną zmianę zakresu wydanej decyzji, stanowi oczywiste przerobienie dokumentu w rozumieniu art. 270 § 1 k.k.” Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacji nie można odmówić słuszności. Przed podaniem przyczyny takiej oceny celowym będzie przytoczenie kluczowych ustaleń Sądu I instancji i wskazanie powodów, jakimi kierował się Sąd odwoławczy. Sąd meriti ustalił, że „S.P. odbywając karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym nr […] w S. sporządził w dniu 06 lutego 2017 r. prośbę kierowaną do Dyrektora Zakładu o udzielenie mu zgody na wydanie i posiadanie w celi z magazynu urządzenia X - Box 360 wraz z zasilaczem. Po złożeniu wniosku, przejściu opiniowania szeregu osób i ostatecznej akceptacji przez Dyrektora, zmienił treść oryginału prośby poprzez zamazanie korektorem słowa „ zasilaczem" i wpisując w to miejsce słowa „monitorem”, a następnie dopisując słowa „zasilaczem i okablowaniem”, na który to sprzęt zgody nie otrzymał. Takim to przerobionym wnioskiem następnie w dniu 13 marca 2017 r. się posłużył, przedkładając go jako oryginał magazynierowi. W ten sposób oskarżony przerobił ów wniosek, a następnie użył go jako oryginału o treści istotnie zmienionej w stosunku do pierwotnej”. Natomiast Sąd odwoławczy uznał, że, po pierwsze, „prośba skazanego” nie jest dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14 k.k., ponieważ nie ma ona znaczenia prawnego, po drugie, sprawcą podrobienia dokumentu w znaczeniu przyjętym w art. 270 § 1 k.k. nie może być osoba, która jest jego autorem, i po trzecie, niezależnie od powyższego „trudno dopatrywać się w zachowaniu oskarżonego szkodliwości społecznej zarzucanego czynu”. Zaczynając od ostatniej z wymienionych przez Sąd Okręgowy przesłanek jego rozstrzygnięcia (bo nie można wykluczyć podobnej oceny tego Sądu, który będzie rozpoznawał sprawę), przypomnieć należy, że w razie stwierdzenia, 4 iż społeczna szkodliwość osądzanego zachowania jest znikoma, sąd na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k. umarza postępowanie. Wyrok uniewinniający zapada natomiast w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., co również wymaga wykazania. Trafnie zwrócono w kasacji uwagę na, pominięty przez Sąd odwoławczy, przepis art. 110a § 2 k.k.w. Wbrew stanowisku Sądu, korzystanie z urządzeń audiowizualnych, a więc z uprawnienia, o którym mowa w art. 135 § 2 k.k.w. (na który powołał się ten Sąd) wymaga – w myśl powołanego art. 110a § 2 k.k.w. – zgody dyrektora zakładu karnego, a to ze względu na konieczność dokonania oceny określonej w części końcowej tego przepisu. Słusznie też w kasacji podniesiono, że od decyzji dyrektora przysługuje skazanemu skarga do sądu pierwszej instancji na podstawie art. 7 § 1 k.k.w. Decyzja taka ma więc znaczenie prawne. Jest zatem niewątpliwe, że w obrocie prawnym pojawia się, jako reakcja na prośbę skazanego, sformalizowana decyzja o charakterze uznaniowym, będąca odrębnym aktem od tej prośby, choćby, jak w tej sprawie, nie została wyrażona w oddzielnym piśmie, ale – zamieszczona na prośbie (wniosku) skazanego. Taka decyzja organu postępowania wykonawczego (art. 2 pkt 5 k.k.w.), która przybrała postać pisemnej akceptacji wyrażonej przez dyrektora zakładu karnego na wydanie i posiadanie tylko sprzętu objętego prośbą, została następnie zmieniona przez skazanego w sposób opisany w ustaleniach faktycznych. Zatem wywód Sądu odwoławczego, powołujący się na judykaty Sądu Najwyższego wydane na tle odmiennych stanów faktycznych, skupiający uwagę tylko na wniosku skazanego, a pomijający fakt, że następcza, po decyzji, zmiana w treści tego wniosku w rzeczywistości zmieniała zakres (treść) decyzji naczelnika zakładu karnego, bezpodstawnie wyłączał zachowanie skazanego spod oceny, czy wypełniło ono znamiona art. 270 § 1 k.k. Podsumowując, pisemny wniosek skazanego skierowany do organu postępowania wykonawczego, np. dyrektora zakładu karnego (art. 2 pkt 5 k.k.w.), staje się dokumentem w rozumieniu art. 115 § 14 k.k. z chwilą opatrzenia wniosku decyzją (zgodą) tego organu przyznającą określone uprawnienie. 5 Późniejsze przerobienia wniosku dokonane przez jego autora, zmieniające przez to istotną treść decyzji, mogą być oceniane na płaszczyźnie art. 270 § 1 k.k. Stanowisko Sądu odwoławczego, jak trafnie wykazano w kasacji, rażąco narusza wymienione w niej przepisy, co miało oczywisty wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Dlatego nie mógł się on ostać. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w O. będzie związany wyrażonymi wyżej zapatrywaniami prawnymi. as