I K 281/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski.Sędziowie: S. Dąbrowski, S. Perestaj (sprawozdawca).Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza J. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonych przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 1960 r., na podstawie art. 375 i 383 pkt 3 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Kazimierz J. oskarżony został o to, że:I. w lutym i marcu 1957 r. w J. jako dyrektor miejscowego Kopalnictwa Naftowego umożliwił pracownikowi tegoż Kopalnictwa inżynierowi Stanisławowi C. przeprowadzenie prywatnie pomiarów złożowych i ustalenie sposobu wydobycia wody mineralnej ze źródła "Piotr", należącego do Spółdzielni Pracy Przemysłu Spożywczego "Poprad" w M., w ten sposób, że bezprawnie zezwolił mu na pobranie z Przedsiębiorstwa przyrządów potrzebnych do wykonania tych prac i polecił przewieźć je środkami Kopalnictwa z F. do M. i z powrotem, za co przyjął od Stanisława C. 7.500 zł, to jest o czyn z art. 290 § 2 k.k.;II. w okresie od maja do początku września 1957 r. w J. jako dyrektor Kopalnictwa Naftowego, przekraczając swe uprawnienia, celem przysporzenia korzyści majątkowej sobie lub innym osobom:a) wysyłał trzykrotnie samochody ciężarowe z J. do G. celem zakupienia blachy na swe prywatne potrzeby oraz celem przewiezienia Stanisławowi F. maszyny stolarskiej, w wyniku czego Przedsiębiorstwo poniosło straty w wysokości 15.000 zł,b) polecił nabyć zbędne dla Kopalnictwa 300 sztuk sączek za 570,90 zł w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w G., które to sączki odkupił następnie dla siebie, przeprowadzając tę transakcję na nazwisko inżyniera Adama K., to jest o czyny z art. 286 § 2 k.k.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 26 stycznia 1960 r. uznał oskarżonego Kazimierza J. za winnego tego, żeI. w lutym i marcu 1957 r. w J. jako dyrektor miejscowego Kopalnictwa Naftowego, przekraczając swą władzę, umożliwił pracownikowi tegoż Kopalnictwa inżynierowi Stanisławowi C. przeprowadzenie prywatnie pomiarów złożowych i ustalenie sposobu wydobycia wody mineralnej ze źródła "Piotr", należącego do Spółdzielni Pracy Przemysłu Spożywczego "Poprad" w M., w ten sposób, że zezwolił na pobranie z Przedsiębiorstwa przyrządów potrzebnych do wykonania tych prac i polecił je przewieźć środkami kopalnictwa z F. do M. i z powrotem, działając w ten sposób na szkodę Przedsiębiorstwa Państwowego,II. w maju 1957 r. w J. jako dyrektor miejscowego Kopalnictwa Naftowego, przekraczając swą władzę, polecił nabyć dla Kopalnictwa Naftowego 300 sztuk sączek za kwotę 570,90 zł w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w G., które to sączki następnie odkupił dla swej narzeczonej, przeprowadzając tę transakcję na nazwisko inżyniera Adama K.,i z mocy art. 286 § 1 k.k. skazał Kazimierza J. za każdy z tych czynów na karę po 6 miesięcy więzienia, a jako karę łączną z mocy art. 31 k.k. wymierzył mu 8 miesięcy więzienia, zawieszając warunkowo wykonanie tej kary z mocy art. 61 k.k. na okres 3 lat.Tymże wyrokiem oskarżony został uniewinniony z pozostałych zarzutów zawartych w akcie oskarżenia.Od powyższego wyroku założyli rewizje prokurator i oskarżony.Rewizja prokuratora, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, o uznanie Kazimierza J. za winnego popełnienia czynu z art. 290 § 2 k.k. opisanego w pkt I i skazanie go na karę więzienia bez warunkowego zawieszenia jej wykonania oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w części dotyczącej czynu opisanego w pkt II a, zarzuca:1) obrazę art. 320 k.p.k. przez nierozważenie ujawnionych na przewodzie sądowym zeznań świadka Stanisława C. złożonych w śledztwie oraz zeznań świadków Z., S. i F., jako też wyjaśnień oskarżonego,2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że czyny oskarżonego stanowią małą szkodliwość społeczną oraz że oskarżony działał przypadkowo.Rewizja oskarżonego Kazimierza J., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania, zarzuca:1) obrazę art. 286 § 1 k.k.,2) obrazę art. 8, 292, 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka Kazimiery J. oraz przez nienależyte rozważenie wyjaśnień oskarżonego, jako też zeznań świadków M. i K.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Co do rewizji prokuratora:Rewizja prokuratora słusznie zarzuca, że Sąd Wojewódzki nie rozważył wszystkich okoliczności ujawnionych na przewodzie sądowym.Opierając ustalenia zaskarżonego wyroku co do czynu opisanego w pkt I na wyjaśnieniach oskarżonego i zeznaniach świadka Stanisława C. złożonych na rozprawie, Sąd Wojewódzki pominął zupełnie odmienne całkowicie wyjaśnienia oskarżonego i zeznania tegoż świadka złożone przez nich w śledztwie i ujawnione na rozprawie. Dotyczy to okoliczności i tytułu wręczenia kwoty 7.500 zł oskarżonemu przez świadka Stanisława C. Ponieważ wyjaśnienia oskarżonego i zeznania świadka Stanisława C. złożone w śledztwie i ujawnione na rozprawie stanowiły dowody przeciwne, Sąd Wojewódzki obwiązany był rozważyć je i uzasadnić, dlaczego dowody te odrzucił (art. 339 § 1 lit. a) k.p.k.).Przy ocenie wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadka Stanisława C. złożonych na rozprawie Sąd Wojewódzki nie rozważył też innych dowodów dotyczących czynu opisanego w pkt I. Są to mianowicie zeznania świadków: Kazimierza S., Ryszarda K. i Jana M. co do sposobu polecenia przez oskarżonego wypożyczenia z kopalni w F. przyrządów potrzebnych świadkowi Stanisławowi C. do dokonania pomiarów źródła w M. i zlecenie przewiezienia tych przyrządów z F. do M. i z powrotem. Dotyczy to też stwierdzonej na rozprawie przez świadka Stanisława C. okoliczności nakłaniania go przez oskarżonego do złożenia nieprawdziwych, lecz korzystnych dla oskarżonego zeznań.Sąd Wojewódzki, nie wyjaśniwszy należycie okoliczności dotyczących czynu opisanego w pkt II a), uniewinnił oskarżonego z zarzutu popełnienia tego czynu. Tymczasem przesłuchani w śledztwie świadkowie Teofil P. i Jan Z. stwierdzili, że oskarżony wysyłał trzy razy samochód z J. do G. w sprawie prywatnego zakupu blachy i innych artykułów dla siebie. Okoliczność ta znajduje również odbicie w zeznaniach świadka Kazimierza S. Na rozprawie świadkowie ci bądź zmienili zeznania (P. i Z.), bądź też nie podali wszystkich okoliczności (S.), a Sąd Wojewódzki nie ujawnił zeznań tych świadków złożonych w śledztwie i nie zażądał wyjaśnienia występujących sprzeczności w zeznaniach tych świadków (art. 299 § 1 k.p.k.).Sąd Wojewódzki nie rozważył też zupełnie takich dokumentów, jak karty drogowe i inne, które znajdują się w aktach sprawy i dotyczą czynu opisanego w pkt II aktu oskarżenia.Słusznie też zarzuca rewizja prokuratora, że Sąd Wojewódzki błędnie uznał czyny oskarżonego za stanowiące małą szkodliwość społeczną i za popełnione przypadkowo, skoro oskarżony popełnił te czyny wykorzystując zajmowane stanowisko dyrektora Kopalnictwa Naftowego w sposób mogący demoralizująco wpłynąć na załogę Przedsiębiorstwa.Co do rewizji oskarżonego:Słusznie zarzuca rewizja oskarżonego, że Sąd Wojewódzki dopuścił się obrazy art. 8 i 292 k.p.k. przez odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka Kazimiery J. Uchylenie się bowiem świadka od zeznań w śledztwie nie może stanowić przeszkody do wezwania tego świadka na rozprawę. Świadek, który skorzystał z prawa odmowy zeznań, może następnie zrezygnować z tego prawa. Brak jest podstaw prawnych do odmowy wezwania i przesłuchania świadka tylko z powodu jego poprzedniej odmowy złożenia zeznań.Powyższe uchybienia powodują uchylenie zaskarżonego wyroku bez potrzeby rozważenia innych zarzutów obu rewizji. Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.