III KR 12/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Grzebuła. Sędziowie: J. Dankowski (sprawozdawca), A. Żylewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zdzisława R., Teresy R., Ryszarda S. i Wincentego P., oskarżonych z art. 202 § 1 i 2 k.k. i innych, z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońców od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 30 lipca 1974 r.:1) uchylił zaskarżony wyrok w części uniewinniającej oskarżonych Zdzisława R., Teresę R. i Ryszarda S. oraz w części umarzającej postępowanie karne w stosunku do oskarżonych Teresy R. i Wincentego P. i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania temuż Sądowi;2) w pozostałych zaskarżonych częściach tenże wyrok utrzymał w mocy, uzupełniając kwalifikację prawną czynów przypisanych oskarżonym Zdzisławowi R. i Ryszardowi S. przepisem art. 266 § 4 k.k. i art. 58 k.k., a ponadto w stosunku do oskarżonego Zdzisława R. - przepisem art. 200 § 1 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 30 lipca 1974 r. uznał za winnych między innymi Zdzisława R. i Ryszarda S. tego, że od dnia 16 lipca 1971 r. do dnia 8 września 1972 r. w S. Ryszard R. jako kierownik piekarni nr 1 Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców Oddział w S., zarządzający mieniem piekarni i odpowiedzialny za jego nadzór, Ryszard S. jako piekarz ciastowy sporządzający zlecenie produkcji, a od 1 września 1972 r. jako brygadzista piekarni, wyzyskując działalność piekarni nr 1 Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców Oddział w S., w porozumieniu z innymi zatrudnionymi w piekarni osobami, przez podmianę chleba praskiego o wadze jednostkowej 1 kg na chleb mazowiecki o wadze jednostkowej 0,8 kg, wykazując w zleceniach produkcji produkcję chleba praskiego ponad 1.040 sztuk na jednej zmianie, gdy tymczasem maksymalnie produkowano tylko tyle chleba praskiego, wygospodarowali nadwyżki, które zbywali w postaci gotowego wyrobu chleba mazowieckiego, czym działali na szkodę konsumentów i Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców Oddział w S. i zagarnęli kwotę 163.211,20 zł, przy czym: Zdzisław R. w okresie od dnia 16 lipca 1971 r. do dnia 8 września 1972 r. brał udział tylko w zagarnięciu kwoty 157.511,20 zł, a ponadto organizował i kierował wykonaniem przez inne osoby przypisanego przestępstwa, a Ryszard S. w okresie od dnia 27 września 1971 r. do dnia 8 września 1972 r. kwoty 18.628 zł, tj. przestępstwa: w stosunku do oskarżonego Zdzisława R. określonego w art. 202 § 2 k.k., a w stosunku do oskarżonego Ryszarda S. określonego w art. 202 § 1 k.k., i skazał:1) Zdzisława R. - na podstawie art. 202 § 2, art. 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. - na karę 10 lat pozbawienia wolności, 30.000 zł grzywny, 3 lat pozbawienia praw publicznych oraz konfiskatę mienia w całości;2) Ryszarda S. - na podstawie art. 202 § 1 k.k. i art. 36 § 3 k.k. - na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, złagodzoną na podstawie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) do 2 lat i 4 miesięcy, oraz na 10.000 zł grzywny.W odniesieniu do Teresy R. Sąd Wojewódzki przyjął, że jej działanie wyczerpuje tylko znamiona przestępstwa określonego w art. 246 § 1 k.k. i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy o amnestii postępowanie umorzył, a w odniesieniu do oskarżonego Wincentego P. - że od maja do lipca 1972 r. oskarżony dopuścił się wykroczenia określonego w art. 122 § 1 k.w. i na podstawie art. 11 pkt 6 k.p.k. umorzył postępowanie z powodu przedawnienia karalności.Natomiast od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 200 § 1 k.k. (zagarnięcie w dniu 13 lipca 1972 r. około 1 tony bułki tartej wartości około 10.000 zł) Sąd Wojewódzki uniewinnił oskarżonych Zdzisława R., Teresę R. i Ryszarda S.Od tego wyroku wniósł rewizję prokurator co do wyżej wymienionych oskarżonych oraz wnieśli rewizję także ich obrońcy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Co do rewizji wniesionej przez prokuratoraZarzuty podniesione w rewizji prokuratora Sąd Najwyższy uznał za trafne w odniesieniu do wszystkich oskarżonych.Co do oskarżonej Teresy R. Sąd Wojewódzki, rozpoznając pierwszy spośród zarzutów aktu oskarżenia, nie rozważył, czy działalność przestępna pozostałych oskarżonych mogła się w ogóle odbywać bez wiedzy i co najmniej tolerowania tej działalności przez oskarżoną Teresę R., skoro była ona zatrudniona na stanowisku magazynierki, a sprzedaż podmienionego chleba do sklepów musiała znaleźć odbicie w magazynie. Oskarżona Teresa R. przesłuchiwana w postępowaniu przygotowawczym wielokrotnie przyznawała się do współudziału w tym zagarnięciu. Sąd Wojewódzki dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonej złożonym na rozprawie, że poprzednie obciążające ją wyjaśnienia składała pod wpływem sugestii osób przesłuchujących, i to swoje stanowisko uzasadnił, lecz nie docenił faktu, iż obciążające oskarżoną wyjaśnienia składali w postępowaniu przygotowawczym także współoskarżeni Zdzisław R. i Ryszard S., przy czym ten ostatni potwierdził je na rozprawie. Sąd Wojewódzki w ogóle nie umotywował, dlaczego odmówił wiary tym ostatnim dwóm oskarżonym, a zwłaszcza oskarżonemu Ryszardowi S. w odniesieniu do oskarżonej Teresy R., wskutek czego Sąd Najwyższy nie jest w stanie skontrolować prawidłowości rozumowania sądu pierwszej instancji.Podobnie przedstawia się sytuacja dotycząca zarzutu zagarnięcia przez oskarżonych Teresę R., Zdzisława R. i Ryszarda S. tartej bułki, z którego oskarżeni ci zostali uniewinnieni. Zarzut aktu oskarżenia został oparty na przyznaniu się przez oskarżonych Teresę R. i Ryszarda S. do tego zagarnięcia wspólnie z oskarżonym Zdzisławem R. Oskarżony Ryszard S. również na rozprawie nie zaprzeczył, że otrzymał od oskarżonej Teresy R. pieniądze. Sąd Wojewódzki zaś nie uzasadnił, dlaczego tym dowodom nie dał wiary, chociaż znajdowały one potwierdzenie w zeznaniach świadków Jana B. i Eugeniusza R., iż z piekarni wywieziono 3,5 tony tartej bułki, podczas gdy dokumenty rozchodu wskazują na wywiezienie 2,15 tony.Również nie wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego Wincentego P., dlaczego Sąd Wojewódzki nie dał wiary wyjaśnieniom tego oskarżonego, złożonym w toku postępowania przygotowawczego, w których przyznał się on do nabycia 540 sztuk chleba o wartości 2.160 zł, a dał wiarę jego odmiennym wyjaśnieniom na rozprawie.Poprzestanie na arbitralnym stwierdzeniu, że z dwóch sprzecznych wyjaśnień wybiera się jedno i właśnie jemu daje się wiarę, nie odpowiada wymaganiom, jakie przepis art. 372 pkt 2 k.p.k. nakłada na sąd w zakresie uzasadnienia wyroku. Takie uzasadnienie uniemożliwia sądowi rewizyjnemu skontrolowanie prawidłowości rozumowania sądu pierwszej instancji i zmusza do uchylenia wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż od trafności wyboru podstawy dowodowej ustaleń zależy merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii odpowiedzialności oskarżonego (...).