I K 369/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana R. oskarżonego z art. 290 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 28 lutego 1962 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 388 § 1, 384 pkt 2 k.p.k. uchylając orzeczenie w przedmiocie kary łącznej zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze w ten sposób, że skazał oskarżonego Stefana R. za przypisany mu czyn ciągły na podstawie art. 290 § 1 k.k. na 3 (trzy) lata i 6 (sześć) miesięcy więzienia, grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych z zamianą w razie nieuiszczenia na 100 dni więzienia zastępczego z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 (dwóch) lat; na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 4 listopada 1961 r.Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego wyrokiem z dnia 28 lutego 1962 r. po rozpoznaniu sprawy Stefana R. oskarżonego o to, że:1) jako kierownik referatu kwaterunkowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przyjął od Julii P. kwotę 2 000 zł w zamian za pomyślne załatwienie sprawy przydziału mieszkań dla. tejże Julii P. oraz małżonków Franciszka i Haliny O., tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;2) przyjął od Janiny N. kwotę 1 000 zł w zamian za pozytywne załatwienie jej sprawy przydziału lokalu mieszkalnego, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;3) przyjął od Genowefy C. sumę 1 300 zł w zamian za pomyślne załatwienie jej sprawy przydziału mieszkania, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;4) przyjął od Wiktorii K. kwotę 1 000 zł w zamian za pozytywne załatwienie jej sprawy przydziału lokalu mieszkaniowego, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;5) przyjął od Wacława G. kwotę 1 000 zł w zamian za pozytywne załatwienie mu sprawy przydziału mieszkania, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;6) przyjął od Mariana G. kwotę 1 000 zł w zamian za pozytywne załatwienie mu sprawy przydziału mieszkania, tj. o czyn przewidziany w art. 290. § 1 k.k.;7) przyjął od Józefa K. kwotę 1 000 zł w zamian za pomyślne załatwienie mu sprawy przydziału dwóch pokoi z kuchnią, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;8) przyjął od Zofii S. kwotę 700 zł w zamian za pomyślne załatwienie przydziału większego lokalu mieszkaniowego dla jej rodziny, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;9) zażądał sumy 1 200 zł a następnie przyjął od Teresy Z. kwotę 500 zł w zamian za pozytywne załatwienie jej sprawy przydziału mieszkania, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;10) zażądał a następnie przyjął od małżonków Haliny i Józefa K. kwotę 250 zł w zamian za pomyślne załatwienie sprawy przydziału mieszkania dla Zygmunta B., tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;11) zażądał a następnie przyjął od Stanisława S. sumę 130 zł w zamian za pozytywne załatwienie mu sprawy przydziału mieszkania, tj. o czyn przewidziany w art. 290 § 1 k.k.;uznał go za winnego popełnienia zarzuconych mu czynów przestępnych opisanych wyżej w pkt 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9 i 10 z tą zmianą, że oskarżony przyjął, jako referent referatu kwaterunkowego od Genowefy C. 800 zł.Przyjmując, że te czyny przestępne stanowią jeden czyn ciągły na zasadzie art. 290 § 1 k.k. skazał go na 2 lata i 6 miesięcy więzienia oraz 5 000 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia, na 100 dni więzienia z utratą praw na okres 2 lat, oraz na karę łączną w tej samej wysokości, natomiast uniewinnił go od zarzutu popełnienia opisanych wyżej w pkt 6 i 11.Od tego wyroku wniósł rewizję prokurator z wnioskiem o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając:1) błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, a polegającą na przyjęciu przez Sąd, że:a) wręczone oskarżonemu Stefanowi R. kwoty 1 000 zł przez Mariana G. i 130 zł przez Stanisława S. stanowiły formę pożyczki, a tym samym stwierdzając jakoby w czynach oskarżonego opisanych w pkt 6 i 9 aktu oskarżenia brak było cech przestępstwa - podczas gdy w rzeczywistości Marian G. i Stanisław S. czynili w tym czasie starania w Prezydium MRN w P. o przydział mieszkań i wręczone przez nich kwoty Stefanowi R. stanowiły formę łapówki,b) wszystkie czyny oskarżonego stanowią jedno przestępstwo ciągłe - podczas gdy akt oskarżenia ujmował działalność przestępczą oskarżonego w postaci kilkunastu odrębnych przestępstw zakwalifikowanych z art. 290 § 1 k.k.;2) rażąco łagodną karę - 2 lat i 6 miesięcy więzienia wymierzoną Stefanom R. za przypisane mu przestępstwa z art. 290 § 1 k.k.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Rewizja prokuratora jest częściowo słuszna, jeśli chodzi o zarzut wymierzenia oskarżonemu Stanisławowi R. rażąco łagodnej kary, natomiast nie jest słuszna, co do pozostałych zarzutów.Zagadnienie przestępstwa ciągłego jest kwestią nieuregulowaną przez przepisy kodeksu karnego. Przestępstwo ciągłe jest uznawane w orzecznictwie sądowym w tych wypadkach, kiedy składa się przeważnie z masowych ilości czynów poszczególnych, których osądzenie pod kątem widzenia realnego zbiegu przestępstw jest w przeważającej ilości wypadków niemożliwe dlatego, że konkretnych przypadków w wyroku nawet bliżej określić nie można (ani co do ilości, ani co do czasu lub miejsca) przeto ze względów praktycznych uznano, że nie może być przeciwne woli ustawy, aby pewien kompleks poszczególnych czynów w znaczeniu naturalnym połączyć w jedność prawną i osądzić jako jeden czyn w znaczeniu prawnym. Czy szereg działań stanowi szereg przestępstw, czy też składa się na jeden czyn ciągły zależy od konkretnych czynności i odnośnych ustaleń. Skoro Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie prawidłowo ustalił, że poszczególne działania oskarżonego Stefana R. były jednorodne, naruszały to samo dobro prawne i były wynikiem jednolitego zamiaru i celu przestępnego, to mógł je uznać za jeden czyn ciągły w znaczeniu prawnym i nie dopuścił się przez to obrazy przepisów prawa materialnego. Wychodząc z założenia czynu ciągłego uniewinnienie od zarzutów opisanych w pkt 6 i 11 aktu oskarżenia było zbędne i nie ma istotnego znaczenia, gdyż zarzuty te mogły w tej sytuacji stanowić tylko drobne elementy przypisanego czynu, niemniej jednak stwierdzić należy, że Sąd Wojewódzki słusznie uznał, iż pożyczki zaciągnięte przez oskarżonego od świadka Mariana G. i Stanisława S. w świetle ich zeznań dla braku dostatecznych dowodów nie mogły być potraktowane jako korzyści otrzymane w związku z urzędowaniem oskarżonego.Z zeznań świadka Stanisława S. wynika, że między nim a oskarżonym zostały nawiązane stosunki koleżeńskie, że wspólnie pili w restauracji wódkę oraz że oskarżony kilkakrotnie pożyczał od niego drobne sumy, które zwracał i pozostawał jemu winien w końcowym rozrachunku kwotę 40 zł, przy czym świadek ten kategorycznie stwierdził, że te drobne pożyczki nie miały żadnego związku z jego staraniem o mieszkanie. Również świadek Marian G. stwierdził, że udzielił oskarżonemu w lutym 1961 r. pożyczki w kwocie 1 000 zł, gdyż znał go i wówczas nie było mowy o tym, by udzielenie tej pożyczka pozostawało w związku z jego staraniem o mieszkanie. Wniosek o przydział mieszkania świadek tętn, jak wynika z akt sprawy złożył znacznie wcześniej, a mianowicie w dniu 19 listopada 1959 r., a nie jak twierdzi rewizja natychmiast po otrzymaniu pożyczki przez oskarżonego.Słusznie natomiast podnosi rewizja, że wymierzona oskarżonemu kara jest rażąco łagodna. Płatny protekcjonizm w szczególności w sektorze gospodarki mieszkaniowej szerzy się w rozmiarach niepokojących i faktu tego nie można nie uwzględniać przy wymiarze kary. Wprawdzie Sąd Wojewódzki podkreślił w motywach wyroku, że szkodliwość społeczna działalności przestępczej oskarżonego była znaczna, skoro przejawiała się w dużej częstotliwości i kierowana była chęcią osiągnięcia nielegalnego zysku, lecz okolicznościom tym nie dał należytego wyrazu w wymiarze kary. Sąd Najwyższy uznał za odpowiednią winie oskarżonego karę zasadniczą pozbawienia wolności w rozmiarze 3 lat i 6 miesięcy więzienia, 5 000 zł grzywny z utratą praw na okres 2 lat.Z urzędu należało uchylić orzeczenie o karze łącznej, jako zbędne.Z tych powodów orzeczono jak w sentencji wyroku.