I K 400/52
WyrokIzba Karna1952-05-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy porozumienie osób, które posiada więź organizacyjną o charakterze pewnej stałości i którego istnienie, ustrój lub cel pozostają tajemnicą wobec władzy państwowej, stanowi związek w rozumieniu art. 36 m.k.k., nawet jeśli nie miał on na celu działalności przestępczej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że związek w rozumieniu art. 36 m.k.k. to porozumienie ludzi posiadające więź organizacyjną o pewnej stałości, którego istnienie, ustrój lub cel mają pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej. Nie jest przy tym konieczne, aby związek miał na celu działalność przestępną. Wystarczy stwierdzenie udziału w takim związku i świadomość sprawcy, że jego istnienie, ustrój lub cel mają pozostać tajemnicą.Stan faktyczny
Oskarżeni Maciej K. i Władysław G. zostali skazani wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 25 lutego 1952 r. z art. 36 m.k.k. za udział w związku, którego istnienie i cele miały pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej. Oskarżony Maciej K. pełnił w tym związku funkcję kierowniczą. Oskarżeni wnieśli rewizję, zarzucając obrazę art. 36 m.k.k. z powodu braku cech przestępstwa w ich działaniu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia G. Auscaler. Sędziowie: J. Dorsz (sprawozdawca), J. Majewski. Prokurator: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Macieja K. i Władysława G., oskarżonych z art. 36 m.k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 25 lutego 1952 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 25 lutego 1952 r. oskarżeni Maciej K. i Władysław G. zostali uznani za winnych tego, że brali udział w związku, którego istnienie i cele miały pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej, przy czym oskarżony Maciej K. pełnił w tym związku funkcję kierowniczą i za to z mocy art. 36 m.k.k. zostali skazani oskarżony Maciej K. na karę 2 lat więzienia, a oskarżony Władysław G. na karę jednego roku więzienia.Od powyższego wyroku oskarżeni K. i G. założyli rewizję, zarzucając obrazę art. 36 m.k.k. przez skazanie ich z mocy tego przepisu, jakkolwiek w działaniu obu oskarżonych brak cech przestępstwa z tego artykułu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Związkiem w rozumieniu art. 36 m.k.k. jest takie porozumienie ludzi, które posiada więź organizacyjną o charakterze pewnej stałości, czym różni się ono od zgromadzenia, zebrania lub zbiegowiska. Istotną cechą takiego związku jest to, aby jego istnienie, ustrój albo cel pozostały tajemnicą wobec władzy państwowej; nie jest natomiast konieczne, aby związek miał na względzie działalność przestępną. Do zastosowania zatem wymienionego artykułu wystarcza stwierdzenie udziału w takim związku oraz tego, że sprawca zdawał sobie sprawę, iż istnienie, ustrój lub cel związku ma pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej.Skoro Sąd Wojewódzki ustalił istnienie porozumienia osób związanych przysięgą właśnie w celu zachowania tego porozumienia w tajemnicy, która to przysięga wskazywała na organizacyjną więź uczestników porozumienia i na jego pewną stałość, zwłaszcza że uczestnicy mieli do dyspozycji szyfr, to takie porozumienie uznać należało za związek w rozumieniu art. 36 m.k.k. Skoro zaś udział obu oskarżonych G. i K. wraz z innymi w związku został udowodniony, a obaj oskarżeni wiedzieli, że związek ten ma pozostać w tajemnicy przed władzą państwową, to skazanie ich z mocy art. 36 m.k.k. było słuszne i uzasadnione.Okoliczność, iż niektórzy z uczestników związku odstąpili od swych zamiarów wyjazdu w teren, gdzie związek miał działać, i żadnej działalności jako uczestnicy tego związku nie rozwinęli, nie jest istotna, gdyż dla bytu przestępstwa z art. 36 m.k.k. wystarcza, że sprawca świadomie należał do takiego tajnego związku.Z powyższych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- IV KK 391/21 2023-04-19Czy udział w nielegalnym związku wyznaniowym, którego istnienie, ustrój i cel są znane organom państwowym, ale który nie uzyskał legalizacji, stanowi przestępstwo z art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstw…
- VI KO 15/62 1962-06-14Czy związek, o którym mowa w art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r., musi posiadać określony ustrój wewnętrzny, władze lub organy o ustalonym zakresie działania oraz czy jego członkowie mają podlegać określonemu kiero…
- II KKN 184/99 2001-03-08Czy przynależność do wspólnoty o charakterze religijnym, której istnienie, ustrój lub cel nie były tajemnicą wobec władzy państwowej, może być podstawą skazania za przestępstwo z art. 36 dekretu o przestępstwach szczegól…
- III K 275/59 1960-04-02Czy powołanie się przez oskarżonego na wpływy w urzędzie, bez wskazania konkretnego urzędnika, a także bez znaczenia dla momentu wpływu czy stadium załatwienia sprawy, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 38 m.k.k.?
- III KK 208/04 2005-03-01Czy dla przyjęcia współsprawstwa (art. 18 § 1 k.k.) konieczne jest, aby każda osoba działająca w porozumieniu realizowała osobiście znamiona czynu zabronionego?
Powołane przepisy
art. 36art. 375 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.