I KK 224/24

I KK 224/24 POSTANOWIENIE Dnia 10 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba na posiedzeniu w trybie art. 535§3 k.p.k. po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024r. sprawy D. H. skazanego za przestępstwa z art. 288§1 k.k. w zw. z art. 12§1 k.k. w zw. z art. 57a§1 k.k. z powodu kasacji obrońców skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2024r., sygn. akt XVII Ka 1212/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 31 sierpnia 2023r., sygn. akt II K 17/23 postanowił: 1. oddalić kasację uznając ją za oczywiście bezzasadną, 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna w stopniu oczywistym. W pierwszym zarzucie kasacji skarżący wskazali na naruszenie art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k., które polegać miało na nierozważeniu lub niedostatecznym rozważeniu przez Sąd Okręgowy zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego, dotyczących naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na I KK 224/24 2 treść orzeczenia, a mianowicie art. 202§1 k.p.k. i art. 170§1 pkt 3 k.p.k. oraz błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenia przepisów prawa materialnego. Obrona, rozważania Sądu Okręgowego odnoszące się do zarzutu apelacji wskazującego na uchybienie art. 202§1 k.p.k., uznała za niewystarczające. Tymczasem Sąd wyjaśnił motywy swojego stanowiska w sposób klarowny i kompletny. W świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji brak było jakichkolwiek obiektywnych podstaw do uznania, że, poza prostym upojeniem alkoholowym, skazany w dniu zdarzenia, jak i później, w trakcie postępowania, doświadczał jakichkolwiek zaburzeń czynności psychicznych. Przedłożona przez obronę dokumentacja dotyczyła okresu dziecięcego, brak było natomiast jakiejkolwiek dalszej dokumentacji świadczącej o tym, by skazany leczył się psychiatrycznie w późniejszym okresie. Co więcej, w trakcie przesłuchania na etapie postępowania przygotowawczego wprost zaprzeczył takiej okoliczności (k. 117v). Szczegółowość z jaką skazany opisał w toku tego przesłuchania przebieg wydarzeń w dniu 28 listopada 2022r., również poddaje w poważną wątpliwość, by skazany w tym czasie doświadczał jakichkolwiek ograniczeń czynności psychicznych. Skoro tak, to nie sposób uznać, by zdiagnozowanie u niego w dzieciństwie ADHD, czy kwestia uzależnień, miała jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – z okoliczności czynu nie wynika w żaden sposób, by D. H. nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem, bądź by zdolności te były w znacznym stopniu ograniczone. Także twierdzenia obrony dotyczące niewłaściwego rozpoznania przez Sąd Odwoławczy zarzutu naruszenia art. 170§1 pkt 3 k.p.k. jawią się jako polemiczne. Stawiając odmienną od organów procesowych tezę skarżący nie uzasadnili jej w sposób przekonujący, ograniczając się w zasadzie do stwierdzenia, że o ile okoliczności dotyczące stanu psychicznego skazanego w istocie nie mogą być stwierdzone zeznaniami świadków, o tyle zeznania takie mogą wywołać wątpliwości w tej przestrzeni. Zauważenia jednak wymaga, że nawet zeznania świadka bezpośrednio uczestniczącego w wydarzeniach – K. F.– nie dają podstaw do uznania ówczesnego zachowania D. H. za postępowanie o podłożu chorobowym. Tym trudniej uznać, by wnioskowani przez obronę świadkowie, którzy nie byli bezpośrednimi świadkami wydarzeń, mogli o tym świadczyć. I KK 224/24 3 Zaaprobowanie przez Sąd w całości ocen materiału dowodowego poczynionych przez Sąd Rejonowy skutkowało następnie konkluzją, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne są prawidłowe – dokonane zostały bowiem w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i z poszanowaniem wymogów stawianych przez art. 7 k.p.k. Choć należy zgodzić się z obroną, że do zarzutu apelacyjnego błędnych ustaleń faktycznych Sąd Odwoławczy odniósł się dość lakonicznie, to postępowania Sądu, wobec aktualnego brzmienia art. 537a k.p.k., nie można uznać za uchybienie, które mogło skutkować, samo w sobie, wzruszeniem orzeczenia. To samo odnieść należy do zarzutu nie odniesienia się do wszystkich zarzutów apelacyjnych naruszenia prawa materialnego. W tym zakresie jednakże dodatkowo zauważyć wypada, że zarzut o tym charakterze musi wskazywać na błąd w subsumpcji lub wykładni prawa. Zawsze zatem bazą dla niego są niekwestionowane ustalenia faktyczne, które wszak w niniejszym postępowaniu są konsekwentnie podważane. W tej sytuacji zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły okazać się jakkolwiek skuteczne. Zarzut sformułowany w pkt 2 kasacji również ocenić należało jako nietrafiony. Otóż wskazano w nim na uchybienie przez Sąd Odwoławczy przepisom procedury, a mianowicie: art. 4 k.p.k., art. 2§2 k.p.k., art. 5§2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 8§1 k.p.k., art. 9§1 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k., przy czym uchybienie to miało polegać na błędnym zastosowaniu i dokonaniu rozstrzygnięcia na podstawie części materiału dowodowego, nieuwzględnieniu wynikających z uznanego za wiarygodny materiału dowodowego okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, a w konsekwencji błędnym zastosowaniu reguły rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego oraz utrzymaniu zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji w mocy w sytuacji, gdy zachodziły okoliczności uzasadniające uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. A zatem, mimo wskazania w tym zarzucie art. 433§2 k.p.k., w rzeczywistości nie wskazano na przeprowadzenie niewłaściwej kontroli odwoławczej w tej przestrzeni, ale wprost podniesiono, że to Sąd Odwoławczy miał bezpośrednio naruszyć wymienione przepisy. W tej sytuacji zauważenia wymaga, że do takich I KK 224/24 4 uchybień dojść nie mogło. Przypomnieć trzeba, że art. 2§2 k.p.k. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż w tym przepisie sformułowano jedną z zasad generalnych rządzących procesem karnym, która to zasada znajduje następnie konkretyzację w części szczegółowej kodeksu. Zatem treścią zarzutu może stać się jedynie naruszenie tych konkretnych, szczegółowo wskazanych przepisów, nie zaś zasady generalnej. To samo dotyczy art. 4 k.p.k., art. 8§1 k.p.k. i art. 9§1 k.p.k. Również art. 92 k.p.k. jest klauzulą generalną wymagającą wskazania konkretnego naruszenia. Z kolei art. 5§2 k.p.k. dotyczy wątpliwości, które ma i nie jest w stanie rozstrzygnąć sąd rozpoznający sprawę, nie zaś wątpliwości którejś ze stron co do prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez ten sąd. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. podnoszony może być w postępowaniu kasacyjnym natomiast tylko wówczas, gdy sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne, co w niniejszej sprawie nie miało to miejsca. Ponadto zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k. i 5§2 k.p.k. wzajemnie się wykluczają. Również art. 410 k.p.k. nie ma zastosowania do postępowania odwoławczego, ponieważ to nie dowody ujawnione przed Sądem II instancji stanowiły podstawę rozstrzygnięcia tego sądu. Pamiętać trzeba, że w niniejszym postępowaniu Sąd Okręgowy ograniczył się do utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji. Sąd Odwoławczy nie mógł także naruszyć art. 433§2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia o odmiennej treści, niż oczekiwał tego skarżący. Art. 437§1 k.p.k. określa rodzaje rozstrzygnięć, jakie może wydać sąd II instancji. Z kolei w art. 438 k.p.k. określono względne przyczyny odwoławcze, a zatem sytuacje, w których stwierdzenie przez Sąd Odwoławczy określonych uchybień winno skutkować zmianą albo uchyleniem orzeczenia. W omawianym postępowaniu Sąd Odwoławczy nie mógł tych przepisów naruszyć, skoro nie dostrzegał zachodzenia tych przyczyn. Z tożsamych względów nie mogły okazać się zasadne zarzuty sformułowane w pkt 3 i 4 kasacji, w których, jako naruszone wprost wskazano art. 437§1 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 i pkt 1a k.p.k. Zauważenia w tej przestrzeni jedynie wymaga, że Sąd Odwoławczy przekonująco uzasadnił zajęte stanowisko co do braku wpływu stwierdzonych uchybień Sądu Rejonowego na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. I KK 224/24 5 Skarżący, poza prostym zajęciem odmiennego stanowiska, nie wykazali, by było inaczej. Ostatni zarzut kasacji, z pkt 5, jest chybiony o tyle, że zarzucono w nim naruszenie przez Sąd Odwoławczy przepisów prawa materialnego (art. 46§1 k.k. i art. 57a§2 k.k.), które miało polegać na błędnej wykładni tych przepisów, czego Sąd Odwoławczy w ogóle nie czynił. Zarzut ten ma charakter stricte pierwszoinstancyjny – Sąd Odwoławczy w niniejszym postępowaniu nie stosował samodzielnie prawa materialnego, a tym samym nie mógł go naruszyć. Podsumowując uznać należy, że autorzy kasacji nie wykazali, by Sąd Odwoławczy dopuścił się uchybienia o charakterze rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia i które winno skutkować orzeczeniem o charakterze kasatoryjnym. Powyższe skutkowało uznaniem kasacji za bezzasadną w stopniu oczywistym. Skazanego obciążono kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, nie znajdując podstaw do zwolnienia od ich ponoszenia. [PGW] [ał]