I KK 228/23
WyrokIzba Karna2023-10-25
Skład orzekający: Ryszard Witkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy może uchylić orzeczenie sądu odwoławczego z powodu nierozważenia zarzutów apelacyjnych, jeśli zarzuty te dotyczą oceny dowodów i ustaleń faktycznych, a sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące nierozważenia przez sąd odwoławczy zarzutów apelacyjnych, które w istocie kwestionowały ocenę dowodów i ustalenia faktyczne, nie mogły stanowić podstawy kasacji. Sąd Najwyższy podkreślił, że naruszenie standardów kontroli odwoławczej musi być rażące i mieć istotny wpływ na treść wyroku, a samo kwestionowanie oceny dowodów przez sąd odwoławczy, który nie orzekał odmiennie co do istoty sprawy, nie stanowi podstawy do uchylenia orzeczenia.Stan faktyczny
Obrońca skazanego złożył kasację od wyroku sądu okręgowego utrzymującego w mocy wyrok sądu rejonowego skazujący go za przestępstwa oszustwa i przywłaszczenia. Kasacja zarzucała sądowi odwoławczemu nierozważenie szeregu zarzutów apelacyjnych, w tym dotyczących błędnych ustaleń faktycznych, pominięcia dowodów oraz naruszenia przepisów proceduralnych. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację na posiedzeniu bez udziału stron.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
I KK 228/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie M. Ł. skazanego z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k. po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 12 stycznia 2023 r. sygn. XVII Ka 1043/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z 11 sierpnia 2022 r. sygn. VI K 106/20, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z 11 sierpnia 2022 r. sygn. VI K 106/20 oskarżony M. Ł. został uznany za winnego następujących przestępstw: - z art. 284 § 2 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (w pkt I. 1-3, 5-8 wyroku) - z art. 284 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. (w pkt I.4 wyroku),
I KK 228/23 2 i za to, przyjmując, że wskazane czyny zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw określonym w art. 91 § 1 k.k., na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. sąd wymierzył mu karę 2 (dwa) lata pozbawienia wolności (pkt I wyroku); - a nadto, trzech czynów z art. 284 § 2 k.k., za które, przyjmując, iż zostały popełnione w warunkach ciągu przestępstw określonym w art. 91 § 1 k.k., na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k., wymierzył mu karę 1 (jeden) roku pozbawienia wolności (pkt II wyroku). Ponadto, na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. i 91 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. sąd połączył orzeczone wobec oskarżonego w pkt I i II kary pozbawienia wolności i wymierzył wobec niego karę łączną 2 (dwa) lata i 5 (pięć) miesięcy pozbawienia wolności (pkt III wyroku). Sąd I instancji orzekł także na podstawie art. 46 § 1 k.k. wobec ww. oskarżonego obowiązki naprawienia szkody na poprzez zapłatę ustalonych kwot pieniężnych na rzecz osób wskazanych w pkt IV ppkt a-g wyroku. Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 12 stycznia 2023 r. sygn. XVII Ka 1043/22 utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku). Kasację od powyższego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił szereg naruszeń prawa procesowego, a mianowicie: 1) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego sformułowanego w pkt 3) zarzutów apelacji, a dotyczącego obrazy przepisów art. 219 § 1 k.p.k. i 220 § 1 k.p.k. oraz art. 4 k.p.k. w związku z nieuwzględnieniem przez Sąd Rejonowy wniosku o obrońcy o przeszukanie i zatrzymanie rzeczy w postaci dokumentacji księgowej;
I KK 228/23 3 2) art. 433 § 2 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego przedstawionego w pkt 5) b) zarzutów apelacji, a dotyczącego błędnych ustaleń faktycznych Sądu I Instancji w przedmiocie okoliczności związanych z umową sprzedaży samochodu marki A., roli w tym skazanego M. Ł., jego ustaleń z T. S., rzekomego przekazania pieniędzy i pozorności tej czynności dla potrzeb wyartykułowanych przez T. S. w związku z poszukiwaniem przez niego faktury na samochód na taką kwotę ze wsteczną datą, co wynikało z korespondencji SMS i mailowej złożonej do akt sprawy; 3) art. 433 § 2 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego sformułowanego w pkt 5) f) zarzutów apelacji, a dotyczącego błędnych ustaleń faktycznych Sądu I Instancji w przedmiocie zawarcia przez skazanego M. Ł. pozornych umów sprzedaży pojazdów marki A., B. i V., podczas gdy wskazaną stroną tych pozornych umów sprzedaży była A. A., a nie M.Ł.; 4) art. 433 § 2 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego zawartego w pkt 5) g) zarzutów apelacji, a dotyczącego błędnych ustaleń faktycznych Sądu I Instancji w przedmiocie wysokości kwot „niekorzystnego rozporządzenia" mieniem przez F. O.; 5) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego przedstawionego w pkt 1 zarzutów apelacji, doprecyzowanego w jej uzasadnieniu na s. 12-13 [pkt II b) uzasadnienia], a dotyczącego pominięcia przez Sąd I Instancji pisemnych rozliczeń sporządzonych osobiście przez T. S., które on zataił przed Sądem, a ujawnił w toku sprawy skazany M. Ł.; 6) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego wyartykułowanego w pkt 1) zarzutów apelacji, doprecyzowanego w jej uzasadnieniu na s. 13-14 [pkt II c) uzasadnienia], a dotyczącego pominięcia przez Sąd I Instancji odręcznych zapisów na dokumentach zakupu pojazdów V., V.1 czy V.2, świadczących o tym, że T. S. sam dalej je sprzedawał na podstawie faktur, których numery i daty zapisał on bądź jego księgowa na tych dokumentach, a co przeczyło jego zeznaniom i twierdzeniom, że nie wie, co stało się z tymi samochodami i że nie wystawiał żadnych dokumentów sprzedaży tych pojazdów, a
I KK 228/23 4 skazany M. Ł. miał dopuścić się ich przywłaszczenia poprzez sprzedaży bez wiedzy T. S.; 7) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego sformułowanego w pkt 1) zarzutów apelacji, doprecyzowanego w jej uzasadnieniu na s. 17-20 [pkt II e) i f) uzasadnienia], a dotyczącego całkowitego pominięcia przez Sąd I Instancji korespondencji SMS oraz mailowej pomiędzy M. Ł. i T. S., którą T. S. zataił przed Sądem, tłumacząc nieudolnie, że przez przypadek w całości skasował, a którą ujawnił w całości skazany M. Ł.; 8) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego zawartego w pkt 1) zarzutów apelacji, doprecyzowanego w jej uzasadnieniu na s. 26 [pkt II j) uzasadnienia], a dotyczącego całkowitego pominięcia przez Sąd I Instancji przekazania towaru ze sklepu R. oraz H., które T. S. zabrał bez płacenia jakiejkolwiek ceny, a których pełne wartości (135.300 zł - towar ze sklepu R., 39.000 zł - samochód H.) miał uwzględnić przy wzajemnych rozliczeniach stron; 9) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na nierozważeniu zarzutu apelacyjnego zawartego w pkt 1) zarzutów apelacji, doprecyzowanego w jej uzasadnieniu na s. 26 [pkt II k) uzasadnienia], a dotyczącego zaniechania przez Sąd I Instancji zweryfikowania twierdzeń T. S. o wartości samochodów, w tym w szczególności dowolnym przyjęciu wartości pojazdu marki A. na kwotę 21.000 zł, pomimo że na umowie dotyczącej jego zakupu nie było wpisanej ceny pojazdu, a nawet nie było podpisów kupujących, którymi mieli być K. S. i T. S. w ramach spółki cywilnej; 10) art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym rozważeniu zarzutu apelacyjnego zawartego w pkt 1) zarzutów apelacji, doprecyzowanego w jej uzasadnieniu na s. 20-24 [pkt II g) uzasadnienia], a dotyczącego niewłaściwej oceny zgromadzonych w sprawie umów i oświadczeń sporządzanych pomiędzy T. S. oraz spółką cywilną, której był wspólnikiem razem z K. S., a M. Ł., i negującego ich wartość dowodową;
I KK 228/23 5 11) art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające rozpoznaniu zarzutu apelacyjnego sformułowanego w pkt 2) zarzutów apelacji, a dotyczącego naruszenia przez Sąd I Instancji przepisu art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. poprzez oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych; 12) art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 i 410 k.p.k. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym rozpoznaniu zarzutu apelacyjnego przedstawionego w pkt 4) zarzutów apelacji i uzasadnionego na s. 27 - 44 tego środka zaskarżenia, sprowadzającego się do błędnej oceny zeznań T. S., a w konsekwencji błędnej oceny wyjaśnień M. Ł. Przy zarzucie błędnej oceny zeznań T. S. poprzez nadanie im przymiotu pełnej wiarygodności, spójności, konsekwencji i logiczności, a także pośrednio oceny postawy T. S. jako tego „skrzywdzonego” i „prawego” w relacji tych dwóch osób, konieczne jest zwrócenie uwagi na dwie nowe istotne okoliczności, które zostały ujawnione, pierwsza ujawniona tuż przed wydaniem wyroku Sądu Okręgowego, co zostało podniesione na rozprawie apelacyjnej, a którą Sąd II Instancji całkowicie pominął, dotycząca sposobu, w jaki postępował T. S. przy obrocie pojazdami, związanymi z tym matactwem i czynami karalnymi (T. S. miał i użytkował jednocześnie 2 samochody tej samej marki - Citroen Saxo, tego samego czerwonego koloru, wyglądające niemal identycznie z takimi samymi tablicami rejestracyjnymi, z których na co dzień korzystał - co udokumentował na filmie i zdjęciach M. Ł., które złożył na rozprawie apelacyjnej); a druga ujawniona w ostatnich dniach, dotycząca prawdopodobnej kradzieży z akt postępowania kluczyka do samochodu A. będącego przedmiotem postępowania, czego mógł się dopuścić T. S., albowiem jego zachowanie i monitoring z przeglądania przez niego akt, jest przedmiotem analizy przez pracowników Sądu. 13) art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz 439 1 pkt 9 k.p.k. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym rozpoznaniu zarzutu apelacyjnego zawartego w pkt 7) zarzutów apelacji, a dotyczącego naruszenia przez Sąd I Instancji przepisu art. 14 § 1 i 17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez wykroczenie przy czynie przypisanym ostatecznie w pkt 1.4. wyroku (czyn związany z samochodem marki A.) poza ramy aktu oskarżenia i de facto orzekanie w tym zakresie pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela, co stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą;
I KK 228/23 6 14) art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym rozpoznaniu zarzutu apelacyjnego sformułowanego w pkt 10) zarzutów apelacji, a dotyczącego naruszenia przez Sąd I Instancji przepisu art. 284 § 2 k.k. poprzez jego błędną wykładnię i nie dostrzeżenie, że przestępstwo przywłaszczenia może być popełnione tylko z zamiarem bezpośrednim kierunkowym i konieczne jest wykazanie zamiaru pozbawienia osoby uprawnionej własności tej rzeczy, o którym nie stanowi oddanie jej w posiadanie zależne innej osobie; 15) art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym rozpoznaniu zarzutu apelacyjnego przedstawionego w pkt 11) zarzutów apelacji, a de facto sprowadzającego się do zarzucania Sądowi I Instancji, że w świetle niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych nie sposób było uznać, że skazany M. Ł. dopuścił się oszustwa w rozumieniu art. 286 § 1 k.k. wobec F. O.; 16) art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedostatecznym i nierzetelnym rozpoznaniu zarzutu apelacyjnego wyartykułowanego w pkt 12) zarzutów apelacji, a dotyczącego pominięcia przez Sąd I Instancji w toku całego postępowania osoby K. S., która była wspólnikiem spółki cywilnej, a więc gdyby rzeczywiście doszło do pokrzywdzenia interesu i majątku objętego wspólnością łączną w ramach spółki cywilnej, wszyscy jej wspólnicy (w tym K. S.) musieli mieć status pokrzywdzonych, co przekładało się na zakres orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, i być przesłuchani w tej sprawie na te okoliczności (w tym K. S.). Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
I KK 228/23 7 Podniesione w kasacji obrońcy skazanego zarzuty okazały się oczywiście bezzasadne, co skutkowało jej rozpoznaniem i oddaleniem przez Sąd Najwyższy jako oczywiście bezzasadnej w trybie wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k. Już pobieżna ich analiza w jasny sposób wskazuje, że są one nietrafne i nie mogą doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego rezultatu w postaci wzruszenia zaskarżonego orzeczenia [postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 1 lipca 2021 r. sygn. II KK 184/21]. Taką nietrafnością charakteryzują się zarzuty naruszenia standardów kontroli odwoławczej przez sąd ad quem, w których świetle skutkiem było bezpodstawne zaaprobowanie błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd a quo, a tym samym sposobu procedowania, w tym w szczególności dokonanej przez sąd meriti oceny dowodów. Towarzysząca im argumentacja, rozważana na gruncie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, nie potwierdza naruszeń, których zaistnienie podnosi skarżący. Z pewnością aprobata ustaleń faktycznych, a co za tym idzie oceny dowodów, sama w sobie nie stanowi takiego potwierdzenia. Stwierdzenie naruszenia standardów kontroli odwoławczej dokonuje się bowiem wyłącznie przez pryzmat wymagań wskazanych w art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., spośród których szczególną rolę odgrywa uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego. Do naruszenia art. 457 § 3 k.p.k. dochodzi, gdy sąd ten uznając zarzuty apelacji za zasadne lub niezasadne, nie wyjaśni swojego stanowiska, ewentualnie przedstawiona argumentacja będzie zawierała braki (wyrok SN z 26 kwietnia 2023 r. sygn. V KK 428/22). Zatem tylko z perspektywy treści uzasadnienia można przeprowadzić ilościowe i jakościowe rozliczenie rozpoznania podniesionych w środkach zaskarżenia zarzutów i wniosków. Przypomnieć jednak należy, iż obowiązek rozpoznania wszystkich wniosków i zarzutów ciążący na sądzie odwoławczym, nie oznacza bezwzględnego wymogu szczegółowego umotywowania każdego argumentu. Stopień szczegółowości rozważań sądu odwoławczego przedstawionych w uzasadnieniu jego rozstrzygnięcia jest wypadkową jakości wywodów prezentowanych przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku oraz skarżącego we wniesionym środku odwoławczym i w zależności od meritum sprawy może przybrać bardziej lub mniej rozbudowany wywód. Zasadniczo wystarczające jest wskazanie głównych
I KK 228/23 8 powodów nieuwzględnienia zarzutów apelacji, a następnie odesłanie do szczegółów uzasadnienia wyroku sądu I instancji. Innymi słowy, jeżeli sąd odwoławczy podziela w pełni dokonane przez sąd a quo ustalenia faktyczne może zaniechać szczegółowego odnoszenia się w uzasadnieniu swojego wyroku do zarzutów apelacji, gdyż byłoby to zbędnym powtórzeniem argumentacji tego sądu (zob. postanowienie SN z 5 lutego 2019 r. sygn. V KK 616/18 i cyt. tam orzecznictwo). Przy czym, co istotne w realiach tego postępowania, dla prawidłowego podniesienia zarzutu kasacyjnego nie wystarczy stwierdzenie, że sąd odwoławczy zarzutu określonego rodzaju nie rozpoznał (co skutkuje naruszeniem art. 433 § 2 k.p.k.), albo nie rozważył go należycie (uchybienie art. 457 § 3 k.p.k.), ale chodzi o to, by wykazać, że przy dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie zaistniało w rzeczywistości, nadto też trzeba wskazać, na czym ono polegało i w jaki sposób skutkować miało tak rażącym naruszeniem przepisów, iż można je przyrównywać w swych skutkach do uchybienia rangi bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 439 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalono bowiem pogląd, iż nie każde naruszenie prawa stwierdzone w wyroku sądu odwoławczego kwalifikuje się do uznania go za skuteczną podstawę kasacji. Musi być ono „rażące”, a więc nie tylko, rzucające się w oczy, oczywiste, poważne, ale przy tym także mogące mieć „istotny”, a więc nie jakikolwiek, wpływ na treść zaskarżonego wyroku (art. 523 § 1 k.p.k.). To w gestii skarżącego leży wykazanie zaistnienia, obu tych - kumulatywnie wymaganych - cech, warunkujących możliwość uznania wykazanego uchybienia za skuteczną podstawę kasacji (art. 526 § 1 k.p.k.). Nie wystarczy przy tym samo deklarowanie takich cech zgłaszanych uchybień, należy bowiem wykazać - odwołując się do konkretnych okoliczności danej sprawy - z czego ten „rażący” charakter miał wynikać i w oparciu o co należy przyjąć, że uchybienie to mogło mieć aż „istotny” wpływ na treść wyroku (zob. postanowienie SN z 18 maja 2023 r. sygn. I KK 93/23). W świetle przywołanego stanowiska oraz przebiegu postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, iż zanegowanie wiarygodności dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych, pod pozorem rażącego naruszenia przepisów związanych ze standardami prowadzenia kontroli apelacyjnej, mogłoby zostać uznane za skutecznie podniesiony zarzut kasacyjny. Podnosząc zarzut naruszenia
I KK 228/23 9 art. 457 § 3 k.p.k., należy mieć na uwadze również to, że sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, następuje już po wydaniu orzeczenia, a nade wszystko to, iż brzmienie art. 537a k.p.k., wyklucza dopuszczalność uchylenia wyroku tylko z tego powodu, że nie spełnia on wymogów art. 457 § 3 k.p.k. (zob. postanowienie SN z 9 maja 2022 r. sygn. IV KK 370/21). W wywiedzionej kasacji obrońca, kwestionując przebieg przeprowadzonej kontroli odwoławczej podnosi m.in., iż sąd drugiej instancji, w związku z rozpoznaniem poszczególnych zarzutów apelacyjnych dopuścił się obrazy art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. W kontekście przebiegu postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie tak sformułowane zarzuty uznać należy za oczywiście bezzasadne. Wykluczone jest bowiem w takim stanie rzeczy, aby powstała możliwość naruszenia przez sąd odwoławczy art. 7 k.p.k. lub art. 410 k.p.k., jak też innej reguły procesowej wpływającej na ocenę rzetelności procesu karnego. Tak jest zawsze w sytuacji, gdy sąd ad quem nie orzeka odmiennie co do istoty, nie dokonuje własnej oceny dowodów ani ustaleń faktycznych. Inaczej rzecz ujmując, sąd odwoławczy nie mógł naruszyć przepisów prawa procesowego w zakresie, w jakim tylko kontrolował ich stosowanie. W związku z tym za zasadne nie mogły zostać uznane także i te zarzuty, które podnosiły zaistnienie naruszeń dotyczących obrazy art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. Kwestia naruszenia art. 410 k.p.k. może zaistnieć, kiedy sąd opiera swoje orzeczenie na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej bądź tylko na części materiału ujawnionego i jego rozstrzygnięcie nie jest wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności. Nie oznacza to jednak, że można rozumieć art. 410 k.p.k. w ten sposób, iż każdy z przeprowadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Nie można bowiem formułować zarzutu obrazy tego przepisu, w sytuacji, gdy niektóre dowody nie stanowiły podstawy ustaleń faktycznych, jeśli sąd je rozważył i odrzucił na płaszczyźnie art. 7 k.p.k. jako niewiarygodne (postanowienie SN z 27 września 2013 r. sygn. II KK 223/13). Przypomnieć wypada w tym miejscu, iż skuteczne zakwestionowanie oceny materiału dowodowego, każdorazowo poprzedzone być musi wskazaniem konkretnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, którego zarzut ten dotyczy
I KK 228/23 10 i podania, w czym skarżący upatruje złamania zasady swobodnej oceny dowodów przez sąd a quo albo sąd ad quem. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. nie może ograniczyć się do wskazania wadliwości sędziowskiego przekonania o wiarygodności jednych, a o niewiarygodności innych źródeł czy środków dowodowych, lecz powinien wykazać konkretne błędy w samym sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiające w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu. W grę może wchodzić np. pominiecie istotnych środków dowodowych, niedostrzeżenie ważnych rozbieżności, uchylenie się od oceny wewnętrznych czy wzajemnych sprzeczności (postanowienie SN z 9 marca 2022 r. sygn. akt V KK 680/21). Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, iż poszczególne naruszenia standardów prowadzenia kontroli apelacyjnej, które to skarżący podnosi w wywiedzionej kasacji nie znajdują potwierdzenia w przebiegu postępowania odwoławczego, jak i w samej treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Na nietrafność zarzutów dotyczących sfery związanej z postępowaniem dowodowym przedstawionych w pkt 1 i 11 kasacji, wskazują rozważania sądu odwoławczego zawarte na str. 6 i 7 formularza uzasadnienia wyroku. W tym miejscu sąd odwoławczy aprobując stanowisko sądu pierwszej instancji, w sposób wyczerpujący wykazał m.in., dlaczego przedmiotowe dokumenty nie miały znaczenia dla kompleksowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i przypisania skazanemu odpowiedzialności karnej. Nie sposób uznać także za zasadne zarzuty podniesione w pkt 2-10 kasacji. Kwestie, do których odnosi się tam skarżący, zmierzające w istocie do podważenia powziętych w sprawie ustaleń faktycznych, zostały przez sąd odwoławczy szczegółowo skontrolowane na skutek rozpoznania zarzutów apelacyjnych, czego wyrazem jest stanowisko przedstawione na str. 5-7 uzasadnienia wyroku. Podnoszenie zatem analogicznych naruszeń, choć odpowiednio zmodyfikowanych na potrzeby postępowania kasacyjnego, nie mogło zostać uznane za skuteczne. W świetle rozważań znajdujących się na m.in. na str. 8, 9 i 10 uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji nie sposób podzielić także zapatrywania skarżącego, na kwestie rzetelności i kompleksowości postępowania odwoławczego, o których
I KK 228/23 11 mowa w zarzutach kasacji z pkt od 12 do 16. Twierdzenia obrońcy w tym zakresie są w istocie polemiką z ustaleniami poczynionymi przez sąd meriti a następnie zaakceptowanymi przez sąd ad quem. Taki sposób formułowania zarzutów apelacyjnych i wspierającej je argumentacji zwrócił już uwagę sądu odwoławczego, który w ramach podsumowania swoich wywodów wskazał, iż: apelacja obrońcy w przedmiotowej sprawie sprowadza się do analizy pojedynczych zdań, wybiórczego traktowania materiału dowodowego, z celowym pomijaniem i bagatelizowaniem okoliczności świadczących ewidentnie o winie oskarżonego (str. 8 uzasadnienia wyroku). Wobec takiej konstrukcji kasacji, a więc zmodyfikowania zarzutów apelacyjnych pod kątem wymogów przewidzianych dla postępowania kasacyjnego przypomnieć i podkreślić należy, iż podstawą zarzutu kasacyjnego nie może być samo negowanie wiarygodności dowodów stanowiących podstawę przypisania sprawstwa skazanemu tylko dlatego, że zostały one ocenione w sposób niekorzystny, ani też przeciwstawienie im innych dowodów lub ich fragmentów, stawiających skazanego w korzystniejszym świetle. Tego rodzaju zabieg stanowi nie tylko nieuprawnioną polemikę, ale obejście przepisu art. 523 k.p.k. (postanowienie SN z 8 marca 2022 r. sygn. akt III KK 528/21) i próbę przekształcenia kontroli kasacyjnej w apelacyjną (zob. postanowienie SN z 16 czerwca 2015 r. sygn. akt III KK 176/15). Tymczasem celem tego postępowania nie jest powtarzanie kontroli odwoławczej, a tym samym ponowne badanie poprawności dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny poszczególnych dowodów, weryfikowanie zasadności ustaleń faktycznych i współmierności orzeczonej kary, lecz wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale jedynie o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały nie jakikolwiek, lecz istotny wpływ na treść orzeczenia. Nie udowodniono jednak wystąpienia nie tylko takich poważnych uchybień proceduralnych, ale jakichkolwiek innych, także na etapie odwoławczym. Z tego powodu nie mogło dojść do podważenia rzetelności, wnikliwości i kompletności oceny dowodów, przedstawionej w uzasadnieniach wyroków tych sądów, a w konsekwencji trafności i poprawności kwestionowanego rozstrzygnięcia.
I KK 228/23 12 Zestawiając uzasadnienia sporządzone przez sądy obu instancji - traktowanych w zaistniałej sytuacji procesowej jako integralną całość - z zarzutami odwoławczymi w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się braku rzetelności w przeprowadzonej kontroli apelacyjnej. Uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 457 § 3 k.p.k. Konkluzję tę wzmacnia i to, iż cały ten obszar rozważań de facto dotyczy nie zarzutu naruszenia prawa, ale wyłącznie sfery ocen, co przekracza kognicję kasacyjną, pozostając w sprzeczności z wymaganiami określonymi w art. 523 § 1 k.p.k. Samo nazwanie kontestacji sądowych ocen poszczególnych środków dowodowych rażącym naruszeniem prawa, jak przedstawił to autor kasacji, nie czyni z nich rzeczywistego merytorycznego zarzutu, predestynowanego dla tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, orzeczono o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej, jednocześnie obciążając skazanego obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania kasacyjnego (art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.). (B.B.) [ms]
Powiązane orzeczenia
- III KK 429/20 2021-02-04Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok sądu odwoławczego z powodu nierzetelnego rozpoznania zarzutów apelacji, naruszającego przepisy postępowania, co doprowadziło do rażąco niesprawiedliwego orzeczenia?
- II KK 66/23 2023-05-31Czy zarzuty kasacji dotyczące nierozpoznania przez sąd odwoławczy zarzutów apelacji, w tym dotyczących oceny dowodów i naruszenia przepisów proceduralnych, stanowią podstawę do uchylenia wyroku sądu odwoławczego?
- III KK 109/24 2024-04-26Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok sądu odwoławczego z powodu rzekomego naruszenia przepisów postępowania, w tym nierzetelnej oceny dowodów i oddalenia wniosków dowodowych, które mogły mieć istotny wpływ na treść o…
- I KK 357/23 2023-12-11Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd odwoławczy, polegające na braku prawidłowej kontroli apelacyjnej w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych, może stanowić podstawę do uwzględnienia kasacji, jeśli skar…
- III KK 424/13 2014-01-27Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok sądu odwoławczego z powodu zarzutu nierzetelnej kontroli apelacyjnej, gdy skarżący w istocie polemizuje z oceną dowodów dokonaną przez sąd pierwszej instancji?
Powołane przepisy
art. 91 § 1 KKart. 286 § 1 KKart. 11 § 3 KKart. 4 § 1 KKart. 284 § 2 KKart. 535 § 3 KPKart. 11 § 2 KKart. 284 § 1 KKart. 270 § 1 KKart. 12 KKart. 85 § 1art. 86 § 1 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy