I KK 232/23

I KK 232/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący) SSN Waldemar Płóciennik SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca) Protokolant Agnieszka Niewiadomska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej, w sprawie W. K. skazanego z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s., art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r., kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IV Ka 497/22, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Gnieźnie z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II K 1038/14, 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; 2. zarządza zwrot oskarżonemu opłaty od kasacji. Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Andrzej Tomczyk [PGW] I KK 232/23 2 UZASADNIENIE W. K. został oskarżony o to, że: „I. w okresie od dnia 25 kwietnia 2008 r. do dnia 26 stycznia 2011 r. w G., będąc jedynym wspólnikiem oraz prokurentem W. sp. z o. o z/s w K., faktycznie zajmując się sprawami gospodarczymi, a w szczególności finansowymi tej spółki, działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem tej samej sposobności, naruszając przepisy art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), podał nieprawdę do złożonych organowi podatkowemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. - deklaracji VAT- 7 i korekt deklaracji VAT-7 z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r., 2009 r. i 2010 r., należnego od W. sp. z o. o. ul. […], w K., przez co uszczuplił przedmiotowy podatek w łącznej kwocie 4.563.951,00 zł, (…) bowiem nabycie oleju napędowego niewiadomego pochodzenia, w celu obniżenia naliczonego podatku od towarów i usług, dokumentował mającymi świadczyć o rzekomym zakupie, nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych: - 107 fakturami VAT wystawionymi przez R. sp. z o. o., ul. […], P. (…) - 12 fakturami VAT wystawionymi przez G. sp. z o. o. ul. […], P. (…) - 23 fakturami VAT wystawionym przez firmę H. ul. [...], K. (…) - 243 fakturami VAT wystawionym przez firmę P. sp. z o. o., ul. […], P. (…) - 1 fakturą VAT wystawioną przez PPHU P., P. (…) tj. o czyn z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 38 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks II. w okresie od dnia 25 lutego 2008 r. do dnia 25 stycznia 2011 r. w P., będąc jedynym wspólnikiem oraz prokurentem W. sp. z o. o. z/s w K., faktycznie zajmując się sprawami gospodarczymi, a w szczególności finansowymi tej spółki, działając w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem tej I KK 232/23 3 samej sposobności, naruszając przepisy art. 6 ust. 1 i 3, art. 18 ust. 1 i art. 19 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29. poz. 257 z późń. zm.) i art. 10 ust. 10, art. 13 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 z późń. zm.) nie ujawnił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Poznaniu przedmiotu i podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, poprzez niezłożenie deklaracji dla tego podatku AKC-3 za poszczególne miesiące 2008 r., 2009 r. o 2010 r., należnego od W. sp. z o.o., ul. […], K., przez co przedmiotowy podatek został uszczuplony w łącznej kwocie 7.647.785,00 zł (…) ponieważ wprowadził do obrotu 7.403.541 litrów oleju napędowego pochodzącego z niewiadomego źródła, do którego nie został naliczony odprowadzony należny podatek akcyzowy, a którego nabycie dokumentował mającymi świadczyć o rzekomym zakupie, nieodzwierciedlającymi faktycznych operacji gospodarczych: - 107 fakturami VAT wystawionymi przez R. sp. z o. o., ul. [...] , P. (…) - 12 fakturami VAT wystawionymi przez G. sp. z o. o. ul. […], P. (…) - 23 fakturami VAT wystawionym przez firmę H. ul. […], K. (…) - 243 fakturami VAT wystawionym przez firmę P. sp. z o.o., ul. […], P. (…) - 1 fakturą VAT wystawioną przez PPHU P., P. (…) tj. o czyn z art. 54 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 38 § 2 kks w zw. z art. 9 § 3 kks.” Sąd Rejonowy w Gnieźnie wyrokiem z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II K 1038/14, orzekł: „1. Oskarżonego W. K. uznaje za winnego czynu zarzuconego mu w pkt I, popełnionego w sposób wyżej opisany, przyjmując iż uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, tj. przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kks oraz art. 38 § 2 pkt 1 kks w zw. z art. 9 § 3 kks i za to na podstawie art. 56 § 1 kks w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 kks wymierza mu karę 2 (dwóch) lat i 3 (trzech) miesięcy I KK 232/23 4 pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 200 (dwustu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 225 (dwustu dwudziestu pięciu) zł; 2. Na podstawie art. 34 § 2 kks orzeka wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w przedmiocie obrotu paliwami na okres 2 (dwóch) lat; 3. Oskarżonego W. K. uznaje za winnego czynu zarzuconego mu w pkt II, popełnionego w sposób wyżej opisany, przyjmując iż uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, tj. przestępstwa skarbowego z art. 54 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kks oraz art. 38 § 2 pkt 1 kks w zw. z art. 9 § 3 kks i za to na podstawie art. 54 § 1 kks w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 kks wymierza mu karę 3 (trzech) lat i 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 340 (trzystu czterdziestu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 225 (dwustu dwudziestu pięciu) zł; 4. Na podstawie art. 34 § 2 kks orzeka wobec oskarżonego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w przedmiocie obrotu paliwami na okres 4 (czterech) lat; 5. Na podstawie art. 85 § 1 kk w zw. z art. 20 § 2 kks i art. 39 § 1 kks łączy orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności i wymierza mu karę łączną 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności; 6. Na podstawie art. 85 § 1 kk i art. 86 § 2 kk w zw. z art. 20 § 2 kks i art. 39 § 1 kks łączy orzeczone wobec oskarżonego kary grzywny i wymierza mu karę łączną grzywny w wymiarze 500 (pięciuset) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 225 (dwustu dwudziestu pięciu) zł; 7. Na podstawie art. 85 § 1 i art. 90 § 2 kk w zw. z art. 20 § 2 kk łączy orzeczone wobec oskarżonego środki karne i wymierza mu łączny środek zakazu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z obrotem paliwami na okres 5 (pięciu) lat. 8. Na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 113 § 1 kks w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 5 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. I KK 232/23 5 Dz.U. z 1983 r. Nr 49 poz. 223 z późn.zm.) zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w łącznej kwocie 30.783,79 zł (trzydziestu tysięcy siedmiuset osiemdziesięciu trzech złotych i siedemdziesięciu dziewięciu groszy), w tym wymierza mu opłatę w kwocie 22.900 zł (dwudziestu dwóch tysięcy dziewięciuset złotych).” Apelacje od tego wyroku wnieśli: prokurator, oskarżony W. K. i jego obrońca. Prokurator zaskarżył wyrok w części dotyczącej kary na niekorzyść oskarżonego W. K.. Zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej wobec niego kary łącznej pozbawienia wolności oraz kary łącznej grzywny i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobec oskarżonego: - za I czyn - kary 5 lat pozbawienia wolności oraz kary grzywny w wymiarze 200 stawek po 3.000 złotych każda, - za II czyn - kary 7 lat pozbawienia wolności, grzywny w wymiarze 500 stawek dziennych po 3.000 złotych każda, - kary łącznej w wymiarze 10 lat pozbawienia wolności oraz kary łącznej grzywny w wymiarze 600 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 3.000 złotych, zaś w pozostałym zakresie o utrzymanie wyroku w mocy. Wiesław Kędziora zaskarżył wyrok w całości. Zwrócił uwagę na brak samodzielności sądu w dokonywaniu ustaleń faktycznych i powoływanie się na ustalenia organów skarbowych oraz rażącą surowość kary. Podkreślił, że przypisanych mu czynów nie popełnił i wniósł o uniewinnienie. Niejako alternatywnie „jeśli Sąd zdecydowałby o braku uniewinnienia” wniósł o orzeczenie niższej kary. Obrońca zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła: „1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. przepisów: a. art. 44 § 2 k.k.s. w zw. z art. 54 § 1 k.k.s. i art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 roku, Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami, dalej: O.p.) w zw. z art. 70 § 1 O.p. poprzez brak zastosowania przepisu art. 44 § 2 k.k.s. mimo upływu okresu 5 lat - I KK 232/23 6 określonych w przepisie art. 70 § 1 O.p. po upływie których, z mocy prawa, dochodzi do przedawnienia postępowania, a tym samym zgodnie z przepisem art. 59 § 1 pkt. 9 O.p. do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, w szczególności mając na uwadze, że w ujawnionym na rozprawie głównej materiale dowodowym brak jest dowodu na okoliczność zaistnienia przesłanek pozwalających na przyjęcie, że doszło do zawieszenia biegu terminu przewiania (powinno być: przedawnienia – uwaga SN) (i na jaki ewentualnie okres) bądź przerwania takiego biegu, co za skutkowało brakiem umorzenia postępowania w zakresie czynów obejmujących znamiona ww. przepisów stosownie do przepisu art. 17 § 1 pkt. 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., b. art. 53 ustawy z dnia 06 czerwca 1997 roku Kodeksu karnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 roku, poz. 1444, dalej: k.k.) poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, gdzie zgodnie z treścią przepisu art. 20 § 1 k.k.s. do przestępstw skarbowych nie znajdują zastosowania przepisy części ogólnej k.k. (ww. przepis nie został ujęty w wyjątkach, od ww. ogólnej zasady - wymienionych enumeratywnie w przepisie art. 20 § 2 k.k.s.) i wymierzenie kary wobec oskarżonego zgodnie z zasadami jej wymiaru w nim określonymi, mimo tego, że zasady wymiaru kary w sprawach o przestępstwa karnoskarbowe określa przepis art. 13 § 1 k.k.s. 2. na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. (…) obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia: a. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez niesamodzielne rozstrzygnięcie zagadnień faktycznych i prawnych, a w szczególności poprzez oparcie czynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie w zakresie szerszym niż przyjęcie, że dokument danej treści został sporządzony i zawierają określone ustalenia, tj. przejmując ustalenia czynione przez inne podmioty (organy), w szczególności przez przejęcie czynionych ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydania tych dokumentów, w szczególności na podstawie: - protokół badania ksiąg podatkowych W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej: Spółka, podatnik) z dnia 29 kwietnia 2013 roku (dalej Protokół), I KK 232/23 7 - decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 05 września 2013 roku o oznaczeniach: • […] - dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do grudnia 2008 roku, • […]— dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2009 roku, • […] - dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010 roku, • […]- dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku akcyzowym za okres od lutego 2008 do grudnia 2008 roku, • […]- dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku akcyzowym za okres od stycznia 2009 do grudnia 2009 roku, • […]- dotyczącej zobowiązania podatkowego Spółki w podatku akcyzowym za okres od stycznia 2010 do grudnia 2010 roku, (dalej: Decyzje) które to z uwagi na odmienne ukształtowanie procesu ustalenia stanu faktycznego (odmienne reguły dowodowe w postępowaniu podatkowym) nie mogą stanowić podstawy dokonywania ustaleń Sądu Karnego poza zakresem przyjęcia, iż dana decyzja została wydana w określonym kształcie i o określonej treści - jednakże nie kształtuje ona, w zakresie wiążącym Sąd, stanu prawnego, istotnego dla orzekania w sprawie karnej, b. art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez: i. brak poczynienia przez Sąd I instancji ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy mającego stanowić podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku samodzielnie, ale jako odtworzenie stanu faktycznego ustalonego przez inne podmioty - organy podatkowe, Sąd I instancji w treści uzasadnienia na stronach 25-27 dokonał jedynie odtworzenia treści ustaleń organów podatkowych - co potwierdza sam język tego uzasadnienia, który dosłownie przejęty został z Protokołu oraz Decyzji, ii. pominięcia przez Sąd I instancji jakiejkolwiek analizy prawnej kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem zarzuconych oskarżonemu czynów - mimo tego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa I KK 232/23 8 podatkowego, istniała (i nadal istnieje) w tym zakresie konieczność ustalenia, że doszło (bądź nie doszło, na co brak dowodów w niniejszym postępowaniu) do przedawnienia tych zobowiązań, a tym samym podstaw do umorzenia postępowania, iii. brak szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej spółki P., z której wynika, że spółka ta w okresie współpracy prowadzonej ze Spółką posiadała koncesję na obrót paliwami płynnymi, w szczególności ON, a tym samym posiadała zaaprobowaną przez organy Państwowe - które w ramach ścisłej reglamentacji kontrolują spełnienie wszelkich niezbędnych przesłanek do prowadzenia danej działalności, aprobatę państwa do prowadzenia działalności, w ramach której wystawiane były faktury VAT, które sąd przyjął za niewiarygodne, a jednocześnie uznał, że oskarżony posiadał świadomość tego, że ww. spółka rzeczywiście nie prowadzi koncesjonowanej działalności, gdzie same organy państwowe, nadzorujące jej działalność tego nie wiedziały - ponieważ gdyby posiadały taką wiedzę, musiałoby dojść do cofnięcia koncesji, c. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego, oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, polegającej na przyjęciu, że: • zeznania świadków M. G., P. S., M. S. zasługują w pełni na wiarę, mimo tego, że osoby te składając zeznania o określonej treści mogły mieć na celu odsunięcie od siebie odpowiedzialności karnej za nierzetelne prowadzenie działalności w ramach których wystawiane były dokumenty faktur VAT, objętych treścią zarzutów stawianych oskarżonemu - podnieść należy, że Sąd I instancji, w żadnym zakresie nie dokonał analizy tychże zeznań w opisanym wyżej kontekście, co świadczy o niewłaściwym dokonaniu tej oceny - w sposób jednostronny zmierzający do przypisania sprawstwa oskarżonemu, • Protokół i Decyzje - stanowią dowód na to, że w niniejszej sprawie zaistniał określony stan faktyczny, a nie tylko to, że organ podatkowy - subiektywnie dokonał ustalenia, że miał zaistnieć taki stan faktyczny, mimo tego, że uzasadnienie Protokołu oraz Decyzji stanowi jedynie opis przetworzonego z perspektywy organu materiału I KK 232/23 9 dowodowego, którego oceny i analizy winien dokonać samodzielnie Sąd I instancji (czego nie uczył, na co wskazano powyżej), • faktury wskazane w treści zarzuconych oskarżonemu czynów nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, ale jednocześnie są wiarygodnym źródłem ustalenia ilości posiadanego czy też wprowadzonego przez oskarżonego do obrotu ON mającego pochodzić z niewiadomego źródła, 3. na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, które mogły mieć wpływ na jego treść, polegające na przyjęciu, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, by: a. oskarżony posiadał albo winien był posiadać świadomość w zakresie ewentualnych nieprawidłowości jakie miałyby występować w zakresie prowadzonej przez kontrahentów Spółki (objętych aktem oskarżenia) działalności gospodarczej, w szczególności w zakresie w jakim inne osoby, niż świadkowie (którzy wskazywali, że byli jedynie słupami nie prowadziły działalności, pozwalającej na ocenę tego, że działalność ta jest prawidłowa i w pełni legalna, b. można było przyjąć, iż jakikolwiek materiał dowodowy wskazywał na to, w jakiej ilości oskarżony miałby być w posiadaniu czy wprowadzał do obrotu ON pochodzący z nieustalonych źródeł, c. w rzeczywistości istniało (powstało z mocy prawa) zobowiązanie podatkowe po stronie Spółki w wysokości określonej w treści zarzutów, 4. na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez wymierzenie oskarżonemu rażąco niewspółmiernej kary w oparciu o przepis art. 53 k.k. nie znajdujący w niniejszej sprawie zastosowania w miejsce przepisu art. 13 § 1 k.k.s., który winien być brany przez Sąd pod uwagę w odniesieniu do wydanego orzeczenia o karze, a w dalszym zakresie wskazać należy, że Sąd I instancji wymierzając kary jednostkowe odpowiednio 2 lat i 3 miesięcy oraz 3 lat i 9 miesięcy, a następnie karę łączną w wymiarze 5 lat pozbawienia wolności, całkowicie pominął okoliczności związane z osobą oskarżonego, który jest już osobą starszą - ma on 67 lat, o słabym zdrowiu psychicznym (co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji I KK 232/23 10 medycznej oraz opiniach sądowo-psychiatrycznych znajdujących się w aktach sprawy), który jest osobą niekaraną, a jednocześnie pomaga w opiece nad swoimi wnukami (pełniąc społecznie pożyteczną rolę dziadka) i nie występuje przeciwko porządkowymi prawnemu, nadto Sąd I instancji w całości pominął okoliczność, że zarzucone oskarżonemu czyny miały mieć miejsce w latach 2008 - 2010 tj. ponad 10 lat temu, funkcja odpłaty za ww. czyn po tak długim okresie czasu traci na wadze, jako przesłanka wymierzania kary; nadto nie sposób pominąć okoliczność, że w okresie w jakim miało dojść do popełnienia ww. czynu całkowicie odmiennie kształtowała się świadomość, jak i nastawienie społeczne do zarzuconych oskarżonemu czynów, jak również całkowicie odmiennie kształtowała się polityka karania za analogiczne czyny, co również winno zostać uwzględnione, a nie zostało podczas oceny rażącej niewspółmierności wymierzonej kary pozbawienia wolności (jak i kary grzywny).” W konkluzji obrońca wniosła o: „1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania w całości ewentualnie uniewinnienie oskarżonego od wszystkich zarzuconych mu czynów ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 3. zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów obrony w postępowaniu odwoławczym, według norm przepisanych.” Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt IV Ka 497/22, orzekł: „1. zmienia punkt 3 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że obniża wymierzoną karę pozbawienia wolności do 3 (trzech) lat pozbawienia wolności; 2. uchyla punkt 5 zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. i art. 39 § 1 k.k.s. łączy orzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności wymierzone w punkcie 1 zaskarżonego wyroku i w punkcie 1 niniejszego wyroku i wymierza mu karę łączną 4 (czterech) lat pozbawienia wolności; I KK 232/23 11 3. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; 4. połową kosztów postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa i zwalnia oskarżonego od zwrotu Skarbowi Państwa połowy kosztów za postępowanie odwoławcze oraz od opłaty za II instancję.” Kasację od tego wyroku wniosła obrońca skazanego W. K., zaskarżając go w całości. Zarzuciła: „1. Rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia: - przepisów art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. - polegające na braku należytej kontroli apelacyjnej orzeczenia Sądu I instancji, w szczególności braku odniesienia się do zawartych w apelacji obrońcy zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na pominięciu rozważań nad zawartymi w środku odwoławczym zarzutami nr 3 a, b i c, pomijając między innymi potrzebę odniesienia się w ich perspektywie do kwestii umyślności, przy jednoczesnym odwołaniu się do trafności ustaleń i ocen sądu a quo, co skutkowało przyjęciem przez Sąd Odwoławczy, że zgromadzony w toku postępowania przygotowawczego materiał daje podstawy do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności w zakresie zarzucanych mu czynów zabronionych. 2. Rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia: - przepisów art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. — polegające na braku należytej kontroli apelacyjnej orzeczenia Sądu I instancji, w szczególności braku odniesienia się do zawartych w apelacji obrońcy zarzutów obrazy przez Sąd I instancji art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., polegającego na pominięciu rozważań nad zawartym w środku odwoławczym zarzutem nr 2 b iii, tj. braku szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej spółki P., przy jednoczesnym odwołaniu się do trafności ustaleń i ocen sądu a quo, co skutkowało przyjęciem przez Sąd Odwoławczy, że zgromadzony w toku postępowania przygotowawczego materiał daje podstawy do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności w zakresie zarzucanych mu czynów zabronionych. 3. Uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. I KK 232/23 12 - wobec naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 44 § 2 k.k.s. w zw. z art. 59 § 1 Ordynacji Podatkowej, w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. poprzez brak należytej kontroli apelacyjnej orzeczenia Sądu I instancji i niezastosowania art. 44 § 2 k.k.s. mimo upływu okresu 5 lat określonego w przepisie art. 70 § 1 Ordynacji Podatkowej po upływie którego z mocy prawa dochodzi do przedawnienia należności, a tym samym zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji Podatkowej do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, w szczególności z uwagi na fakt, iż na rozprawie głównej nie został ujawniony materiał dowodowy z którego wynikałaby okoliczność zaistnienia przesłanek pozwalających na przyjęcie że doszło do zwieszenia biegu terminu przedawnienia bądź jego przerwania, co skutkowało brakiem umorzenia postępowania w zakresie przypisanych skazanemu czynów stosownie do treści art. art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.” Formułując cytowane zarzuty, obrońca wniosła „o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie w całości oraz wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu w całości i umorzenie postępowania z powodu przedawnienia karalności, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie w całości oraz wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu w całości i uniewinnienie oskarżonego W. K. od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Gnieźnie w całości oraz wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Gnieźnie do ponownego rozpoznania lub o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Poznaniu.” W toku rozprawy kasacyjnej obrońca popierała wniesioną kasację, zaś prokurator Prokuratury Krajowej wnosiła o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. I KK 232/23 13 Skarżąca trafnie wskazała, że Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację obrońcy oskarżonego nie podołał obowiązkom wynikającym z art. 433 § 2 k.p.k. Sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w szczególności w zakresie rozpoznania zarzutu sformułowanego w pkt 1 a. apelacji adw. A. S., jest bowiem na tyle ogólnikowy, że nie pozwala na dokonanie oceny poprawności przeprowadzonej w sprawie kontroli odwoławczej. Sąd Najwyższy zwraca uwagę na ten fragment apelacji, ponieważ zarzut podniesiony w punkcie 3. kasacji, wskazując na rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. „poprzez brak należytej kontroli apelacyjnej”, wywodzi najdalej idący skutek takiego postąpienia Sądu ad quem – zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Dla pełnego zobrazowania sytuacji procesowej, której ów zarzut kasacyjny dotyczy, przypomnieć należy, że w punkcie 1a apelacji ówczesnego obrońcy oskarżonego podniesiona została okoliczność braku umorzenia postępowania przez Sąd Rejonowy w Gnieźnie na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. na skutek niezastosowania przepisów art. 44 § 2 k.k.s. w zw. z art. 54 § 1 k.k.s. i art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa mimo upływu okresu 5 lat określonych w przepisie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc upływu terminu przedawnienia postępowania z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd odwoławczy w pisemnych motywach rozstrzygnięcia (pkt 3.1. formularza) przyjął, że wbrew twierdzeniom apelanta, nie było podstaw do uznania, iż w niniejszej sprawie czyny zabronione zarzucane W. K. uległy przedawnieniu z uwagi na przedawnienie samej należności skarbowej. Sąd ten przyznał, że w myśl art. 44 § 2 k.k.s. karalność przestępstw skarbowych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje, gdy nastąpiło przedawnienie tychże należności. Jednocześnie bez odpowiedniej weryfikacji sytuacji faktycznej i prawnej stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie z taką sytuacją nie miał do czynienia. Zdaniem Sądu Okręgowego w Poznaniu, oczywiste było, że stosownie do treści art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 I KK 232/23 14 r., poz. 2383 ze zm.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przyjął, iż skoro najstarsze zobowiązania podatkowe, w sprawie których toczy się postępowanie, dotyczyły poszczególnych miesięcy 2008 r., to pięcioletni termin przedawnienia należności liczony jest dla nich od końca 2008 r. tj. 31 grudnia 2008 r. i rozpoczyna swój bieg 1 stycznia 2009 r. W związku z czym uznał, że należność mogłaby się przedawnić 31 grudnia 2013 r., do czego jednak– według tego Sądu - nie doszło, wskutek wydania 29 listopada 2012 r. postanowienia o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe, które zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej zawiesza bieg terminu przedawnienia dla zobowiązań podatkowych. Wobec tego stwierdził, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań należności podatkowych, w przedmiocie których prowadzone jest niniejsze postępowanie. Sąd drugiej instancji nie uznał także, by sam czyn zabroniony popełniony przez W. K. uległ przedawnieniu. Według niego: „Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s., w sytuacji gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata, jak ma to miejsce w niniejszej sytuacji, jego karalność ustaje jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 10 lat. Marginalnie przypomnieć jednak należy, że zgodnie z § 5 ww. normy jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s. wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, to karalność czynu przez niego popełnionego ustaje z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu. O ile bowiem w dniu wydania zaskarżonego wyroku, tj. 14 czerwca 2022, dziesięcioletni termin przedawnienia karalności przestępstw zarzucanych oskarżonemu niezaprzeczalnie upłynął, to mając na uwadze, że w dniu 3 grudnia 2013 r. oskarżonemu W. K. przedstawione zostały zarzuty, z którymi ten osobiście się zapoznał (potwierdził to własnoręcznym podpisem) nie można przyjąć, że karalność analizowanych występków ulegała przedawnieniu.” Analiza przeprowadzonej przez Sąd odwoławczy kontroli instancyjnej pod kątem omawianego zagadnienia daje podstawy do uznania, że w świetle obowiązujących regulacji prawnych oraz informacji wynikających z akt sprawy nie spełniła ona wymogów określonych w przepisach art. 433 § 2 k.p.k. i 457 § 3 k.p.k. I KK 232/23 15 Z treści uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji wynika, że przy ocenie czy doszło do przedawnienia karalności czynów przypisanych oskarżonemu miała zastosowanie norma z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sądowi Okręgowemu w Poznaniu wyraźnie jednak umknęła konieczność zbadania czy W. K. został skutecznie poinformowany o zawieszeniu biegu przedawnienia, w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. Taki wymóg wynika właśnie z przywołanego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r., I FSK 1526/13). W myśl bowiem tego unormowania, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania (podkreślenie SN). Należy zauważyć, że na k. 3043 (tom XV) znajduje się pismo zawiadamiające oskarżonego o zawieszeniu biegu przedawnienia, w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego, a na k. 3044 kserokopia potwierdzenia wysłania tego pisma. Rzecz jednak w tym, że korespondencja ta była kierowana, jak się wydaje, na nieaktualny adres siedziby „W.” sp. z o.o., co wykluczałoby, wobec nieodebrania jej przez adresata, skuteczność podejmowanej czynności w drodze doręczenia zastępczego. Jak słusznie obrońca podniosła w kasacji, co najmniej od 3 grudnia 2012 r. organy administracji skarbowej posiadały informacje, że nastąpiła zmiana siedziby tej spółki oraz odwołanie oskarżonego z funkcji prokurenta (k. 1225, tom VII). Oceniając zarzut apelacji, Sąd odwoławczy okoliczności tych nie dostrzegł albo je zbagatelizował, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ogóle ich nie rozważał. Błędnie też przyjął, że postanowienie o przedstawieniu oskarżonemu zarzutów wydano 29 listopada 2012 r., podczas gdy chronologia czynności podejmowanych w sprawie wskazuje, że zapewne miało to miejsce 29 listopada 2013 r., a nadto z niewiadomych powodów uznał, iż ogłoszenie W. K. zarzutów nastąpiło 3 grudnia I KK 232/23 16 2013 r., co oskarżony miał potwierdzić własnoręcznym podpisem. Z lektury akt sprawy wynika, że miało to miejsce dopiero 8 stycznia 2014 r. (k. 3004, t. XV), kiedy to W. K. przesłuchano jako podejrzanego (k. 3036, t. XVI). Wobec zaistnienia opisanych okoliczności, uznanie przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, że brak było podstaw do umorzenia postępowania w związku z przedawnieniem należności podatkowej i karalności czynów W. K., było zdecydowanie przedwczesne, ponieważ nie zostało poprzedzone wnikliwą analizą akt postępowania, bądź też niefrasobliwym pominięciem rozważań wskazujących na odmienną ocenę faktów dostrzeżonych przez autorkę kasacji (też bez wskazania kart akt, na których udokumentowano ich zaistnienie), a opisanych w niniejszym uzasadnieniu. Jak już sygnalizowano, to postąpienie Sądu Okręgowego w Poznaniu rażąco naruszało przepisy Kodeksu postępowania karnego określające wymagania stawiane Sądowi odwoławczemu i mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji do omówionego uchybienia, bowiem okazało się to wystarczające do wydania orzeczenia (art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). Badanie zasadności pozostałych zarzutów byłoby bezprzedmiotowe. W postępowaniu ponownym Sąd Okręgowy w Poznaniu raz jeszcze rozpozna apelację wywiedzioną przez obrońcę W. K. i w zależności od oceny podniesionych w niej zarzutów wyda wyrok, mając również na względzie wskazane powody uchylenia zaskarżonego wyroku, dopełniając wszystkich prawem przewidzianych wymogów. W szczególności zaś zapozna się dokładnie z aktami postępowania, w tym również z dokumentacją wytworzoną przez organy kontroli skarbowej, a w razie zaistnienia takiej konieczności wydany wyrok precyzyjnie uzasadni, odwołując się do konkretnych dowodów (z podaniem kart akt sprawy, na których się one znajdują), będących podstawą ocen i rozstrzygnięć. I KK 232/23 17 Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Andrzej Tomczyk [SOP] [ms]