I KK 305/23

WyrokIzba Karna2024-08-09

Skład orzekający: Małgorzata Wąsek-Wiaderek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wstrzymanie wykonania postanowień o kosztach procesu, wydanych na podstawie prawomocnego wyroku, jest dopuszczalny i zasadny w toku postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem kasacji jest wyrok uniewinniający?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania postanowień o kosztach procesu, wydanych na podstawie prawomocnego wyroku, nie jest zasadny w toku postępowania kasacyjnego, nawet jeśli przedmiotem kasacji jest wyrok uniewinniający. Instytucja wstrzymania wykonania orzeczenia na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i może być stosowana jedynie wtedy, gdy wykonanie orzeczenia przed rozpoznaniem kasacji rodziłoby skutki w zasadzie nieodwracalne. Obciążenie strony kosztami procesu, nawet jeśli późniejsza kasacja zostanie uwzględniona, nie stanowi sytuacji trwałego i nieodwracalnego pokrzywdzenia.
Stan faktyczny
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej złożył wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnych postanowień Sądu Okręgowego w Poznaniu dotyczących zasądzenia od oskarżycielki posiłkowej kosztów ustanowienia obrońców z wyboru na rzecz oskarżonych. Wniosek uzasadniono tym, że w przypadku uwzględnienia kasacji, obciążenie kosztami okaże się bezpodstawne, a także wskazano na trudną sytuację finansową oskarżycielki posiłkowej. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek w ramach postępowania kasacyjnego dotyczącego wyroku uniewinniającego oskarżonych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnych postanowień o kosztach procesu.

Pełny tekst orzeczenia

I KK 305/23 POSTANOWIENIE Dnia 9 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie K. Ś. , M. O. , K. Ś. , uniewinnionych od czynów z art. 300 § 2 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 9 sierpnia 2024 r., wniosku pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej K. B. , o wstrzymanie wykonania prawomocnych postanowień Sądu Okręgowego w Poznaniu z dni: 11 maja 2023 r. i 15 czerwca 2023 r., IV Ka 704/22, w przedmiocie kosztów procesu, na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Na skutek kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej K. B. na niekorzyść od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2023 r., IV Ka 704/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gnieźnie z dnia 27 sierpnia 2021 r., II K 547/18, przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa K. Ś. , M. O. K. Ś. , uniewinnionych od wszystkich zarzucanych im czynów, kwalifikowanych z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., art. 300 § 2 k.k., art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 3 k.k. I KK 305/23 2 W toku postępowania kasacyjnego pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2023 r., IV Ka 704/22, utrzymanego w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2023 r., IV Zaż 35/23, IV Ka 704/22, w zakresie punktu 2 postanowienia, tj. w zakresie zasądzenia od oskarżycielki posiłkowej na rzecz D. Ś. kwoty 1230 zł tytułem poniesionych przez nią kosztów ustanowienia obrońcy z wyboru w postępowaniu przed Sądem II instancji, a także postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 11 maja 2023 r., IV Ka 704/22, w zakresie zasądzenia od oskarżycielki posiłkowej na rzecz K. Ś. kwoty 672 zł tytułem poniesionych przez niego kosztów ustanowienia obrońcy z wyboru w postępowaniu przed Sądem II instancji. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że w przypadku orzeczenia zgodnie z wnioskami kasacji obciążenie oskarżycielki posiłkowej kosztami okaże się bezpodstawne. Powołał się również na sytuację zawodową i finansową K. B. , załączył także kopię nakazu zapłaty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek jest bezzasadny. W pierwszej kolejności trzeba rozważyć, czy wniosek pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej jest dopuszczalny. Z art. 532 § 1 k.p.k. wynika, że nie ma przeszkód, aby w trybie tego przepisu wstrzymać wykonanie orzeczeń powiązanych z zaskarżonym kasacją wyrokiem, skoro przepis ten uprawnia do wstrzymania wykonania nie tylko zaskarżonego orzeczenia, lecz także innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji (por. D. Świecki, w: Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom II. Art. 425-673, red. D. Świecki, Warszawa 2024, komentarz do art. 532 k.p.k., teza 4, Lex/el.). Można mieć natomiast wątpliwości, czy do ww. kategorii „orzeczeń, których wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji”, należy rozstrzygnięcie o kosztach wydane w trybie art. 626 § 2 k.p.k. Nie odrzucając takiej interpretacji trzeba jednak podkreślić, że w tej sprawie przedmiotem zarzutów kasacyjnych nie jest rozstrzygnięcie o kosztach, tylko wyrok uniewinniający trójkę oskarżonych. Dodatkowo z akt sprawy nie wynika, czy ww. postanowienia o kosztach postępowania odwoławczego nie zostały już wykonane. Ustalenie tej okoliczności jest jednak bezprzedmiotowe, bowiem nie I KK 305/23 3 sposób uznać, że wykonanie przed rozpoznaniem kasacji orzeczenia o kosztach, wydanego na skutek uprawomocnienia się zaskarżonego kasacją wyroku, tworzy sytuację trwałego, nieodwracalnego pokrzywdzenia strony procesowej w razie ewentualnego późniejszego uwzględnienia kasacji i uchylenia prawomocnego wyroku, a co za tym idzie – także subsydiarnego w stosunku do niego postanowienia o kosztach procesu. Już tego względu, bez konieczności wypowiadania się co do jakości zarzutów kasacyjnych, należało uznać wniosek pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej za bezzasadny. Trzeba bowiem przypomnieć, że zastosowanie instytucji z art. 532 § 1 k.p.k. może mieć miejsce jedynie wyjątkowo, gdy wykonanie orzeczenia przed rozpoznaniem kasacji rodziłoby dla strony skutki w zasadzie nieodwracalne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2023 r., III KK 645/22). Wobec powyższego, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [J.J.] [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 300 § 2 KKart. 532 § 1 KPKart. 286 § 1 KKart. 12 KKart. 18 § 3 KKArt. 425art. 532 KPKart. 626 § 2 KPK§ 2§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy