I KK 399/23
WyrokIzba Karna2024-03-27
Skład orzekający: Antoni Bojańczyk, Dariusz Kala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrzymanie w mocy wyroku łącznego, który obejmuje te same skazania, co wcześniej prawomocny wyrok łączny, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego stanowiące bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że utrzymanie w mocy wyroku łącznego, który obejmuje te same kary jednostkowe i środki karne, co wcześniej prawomocny wyrok łączny, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, w szczególności art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Naruszenie to wynika z zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i gwarancji ne bis in idem, które uniemożliwiają ponowne rozstrzyganie tej samej kwestii prawnej. W takiej sytuacji drugi wyrok łączny jest dotknięty bezwzględną przyczyną uchylenia.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy wydał wyrok łączny, który następnie został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego. Powodem było to, że w międzyczasie uprawomocnił się inny wyrok łączny, wydany w późniejszym postępowaniu, który obejmował te same kary jednostkowe i środki karne, co wyrok zaskarżony w kasacji. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz utrzymany nim w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego.Pełny tekst orzeczenia
I KK 399/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Antoni Bojańczyk (sprawozdawca) SSN Dariusz Kala w sprawie G. J. , skazanego wyrokiem łącznym po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. w Izbie Karnej, na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.), kasacji wniesionej na korzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt VII Ka 1020/22 utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV K 311/21 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV K 311/21 i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego;
I KK 399/23 2 2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem łącznym z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV K 311/21, Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie w sprawie G. J. skazanego prawomocnymi wyrokami: 1. wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt IV K 45/20, którym połączono skazanemu: 1. karę łączną 1 roku ograniczenia wolności, zobowiązując go w tym czasie do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karnego w Gubinie z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt IV K 12/18, 2. karę 7 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując go w tym czasie do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt IV K 350/19, za popełniony w dniu 11 sierpnia 2019 r. czyn z art. 178a § 1 k.k., nadto orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat i w miejsce ww. jednostkowych kar, wymierzono karę łączną 1 roku i 7 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując skazanego do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie; postanowieniem ww. sądu z dnia 17 maja 2021 r. zarządzono wobec skazanego wykonanie 207 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, której koniec wyznaczono na dzień 12 maja 2022 r.; 3. Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt IV K 345/20, za popełniony w dniu
I KK 399/23 3 9 września 2020 r. czyn z art. 244 k.k., na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując skazanego do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie; nadto orzeczono wobec skazanego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat; kara nie została wykonana; 4. Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt IV K 94/21, za ciąg przestępstw z art. 244 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. popełnionych w dniach: 17, 26 i 28 lutego 2021 r. oraz 19, 20 i 28 marca 2021 r., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; nadto orzeczono wobec skazanego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat; kara nie została wykonana; 5. Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt IV K 118/21, za popełniony: 1. w dniu 22 stycznia 2021 r. czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, 2. w dniu 22 stycznia 2021 r. czyn z art. 178a § 1 i 4 k.k. oraz z art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; nadto orzeczono wobec skazanego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych; sąd połączył skazanemu ww. kary jednostkowe i w ich miejsce orzekł karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności, która nie została wykonana; 3. Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt IV K 240/21, za popełniony: 1. w dniach: 28 kwietnia 2021 r., 16 maja 2021 r., 9 i 17 czerwca 2021 r. ciąg przestępstw z art. 244 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat, 2. w dniach: 10 i 18 czerwca 2021 r. ciąg przestępstw z art. 178a § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz orzeczono
I KK 399/23 4 środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych; sąd połączył skazanemu ww. kary jednostkowe i w ich miejsce orzekł karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, która nie została wykonana; nadto połączył środki karne i w ich miejsce orzekł łączny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych - dożywotnio; 3. Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt IV K 269/21, za popełniony w dniu 26 lipca 2021 r. czyn z art. 244 k.k., na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzeczono wobec skazanego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 lat; kara nie została wykonana; na podstawie art. 575 § 1 k.p.k. stwierdził, że z chwilą wydania wyroku łącznego tracą moc kary łączne orzeczone w wyrokach Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie: z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt IV K 118/21 i z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt IV K 240/21 (pkt 1), na podstawie art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k., art. 569 § 1 k.p.k., art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 87 § 1 k.k. połączył orzeczone wobec skazanego kary jednostkowe pozbawienia wolności w sprawach Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie: z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt IV K 345/20 i z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt IV K 118/21 opisane powyżej w pkt.: II i IV części wstępnej wyroku łącznego i w ich miejsce wymierzył karę łączną 11 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 2), na podstawie art. 90 § 2 k.k. w zw. z art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczone w sprawach Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie: z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt IV K 345/20 i z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt IV K 118/21 opisane powyżej w pkt.: II i IV części wstępnej wyroku łącznego i w ich miejsce orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – dożywotnio (pkt 3), na podstawie art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k., art. 569 § 1 k.p.k., art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 91 § 2 k.k. połączył orzeczone kary jednostkowe pozbawienia wolności w sprawach Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy
I KK 399/23 5 Wydział Karny w Gubinie: z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt IV K 240/21 i z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt IV K 269/21 opisane powyżej w pkt.: V i VI części wstępnej wyroku łącznego i w ich miejsce wymierzył karę łączną 1 roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 4), na podstawie art. 90 § 2 k.k. w zw. z art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w sprawach Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie: z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt IV K 240/21 i z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt IV K 269/21 opisane powyżej w pkt.: V i VI części wstępnej wyroku łącznego i w ich miejsce orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – dożywotnio (pkt 5), na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, co do kar i środków karnych orzeczonych w sprawach opisanych powyżej w pkt.: I i III części wstępnej wyroku łącznego i w tym zakresie kosztami procesu obciążył Skarb Państwa (pkt 6), na poczet orzeczonej w pkt. 2 części dyspozytywnej wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt IV K 118/21 w dniu 22 stycznia 2021 r. od godz. 19:50 do godz. 22:40, to jest jeden dzień pozbawienia wolności (na podstawie art. 577 k.p.k.) (pkt 7), na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. uznał, że w pozostałej części połączone wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu (pkt 8), a także orzekł o kosztach sądowych (pkt 9) (k. 80-81 akt sprawy IV K 311/21). Wyrok łączny został zaskarżony przez skazanego w części dotyczącej orzeczenia o karze na jego korzyść (k. 114-115 akt sprawy IV K 311/21). Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt VII Ka 1020/22, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W sprawie nie sporządzono pisemnego uzasadnienia rozstrzygnięcia (k. 152 akt sprawy IV K 311/21). Od powyższego orzeczenia Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 15 listopada 2022 r. kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył go w całości i zarzucił rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., polegające na utrzymaniu w mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy
I KK 399/23 6 Wydział Karny w Gubinie z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV K 311/21, łączącego wymierzone wobec skazanego G. J. kary jednostkowe: pozbawienia wolności i ograniczenia wolności oraz środki karne, z wyroków tego sądu o sygn. akt: IV K 345/20, IV K 118/21, IV K 240/21 i IV K 269/21 i w ich miejsce orzekającego dwie kary łączne pozbawienia wolności, w wymiarze 11 miesięcy i 1 roku i 7 miesięcy oraz dwa łączne środki karne, każdy dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w sytuacji, gdy w toku postępowania międzyinstancyjnego, to jest w dniu 6 sierpnia 2022 r. uprawomocnił się (w pierwszej instancji) wyrok łączny Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 93/22, obejmujący te same wyroki, wydane wobec tego samego skazanego, co skutkowało zaistnieniem ujemnej przesłanki procesowej. W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie, sygn. akt IV K 311/21 i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniesiona na korzyść skazanego kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, w związku z czym mogła być w całości uwzględniona na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k. W pełni podzielić należy stanowisko Prokuratora Generalnego, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie kasacji, co z uwagi na charakter tych uchybień i ich następstwa - miało istotny wpływ na treść wyroku. Niewątpliwie w dniu wyrokowania przez Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, tj. 15 listopada 2022 r. ⎯ na co słusznie zwraca uwagę autor kasacji ⎯ w obrocie prawnym funkcjonował już prawomocny wyrok łączny Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 93/22, którym orzeczono wobec G. J. również dwie kary łączne jednak w wymiarze: 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i 1 roku i 11 miesięcy
I KK 399/23 7 pozbawienia wolności oraz dwa środki karne w postaci łącznego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, w wyniku połączenia tożsamych kar jednostkowych i środków karnych, orzeczonych przez Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie w sprawach o sygn. akt: IV K 345/20, IV K 118/21, IV K 240/21 i IV K 269/21 (k. 24-25 akt sprawy IV K 93/22). Tenże wyrok łączny uprawomocnił się w dniu 6 sierpnia 2022 r., w pierwszej instancji (k. 27). W tym miejscu należy dostrzec, że postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w sprawie IV K 93/22 zainicjonowane zostało pismem Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w P. z dnia 2 maja 2022 r. i zarejestrowane do losowania w SLPS w Sądzie Rejonowym w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowym Wydziale Karnym w Gubinie w dniu 11 maja 2022 r., pod sygn. akt IV K 93/22 (k. 1, 2-4 akt sprawy IV K 93/22). Natomiast postępowanie w sprawie IV K 311/21 zainicjonowane zostało osobistym wnioskiem G. J. o wydanie wyroku łącznego, który wpłynął do Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowego Wydziału Karnego w Gubinie w dniu 25 października 2021 r. i w tej dacie sprawa ta została zarejestrowana w repertorium K pod sygn. akt IV K 311/21. Następnie w dniach: 29 października 2021 r. i 15 listopada 2021 r. do ww. Sądu wpłynęły kolejne pisma dotyczące tożsamej kwestii, złożone tym razem od Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w K., informujące, że skazany G. J. ma wprowadzone do wykonania 4 kary: trzy pozbawienia wolności i jedną zastępczą karę pozbawienia wolności za karę ograniczenia wolności i wnioskujące o sprawdzenie, czy zachodzą warunki do wydania wobec skazanego wyroku łącznego, które dołączone zostały do akt sprawy o sygn. IV K 311/21 (k. 1, 3, 8a, 10a akt sprawy IV K 311/21). Choć niewątpliwie postępowanie w sprawie IV K 311/21 zostało wcześniej wszczęte, a nieprawomocny wyrok sądu pierwszej instancji zapadł w dniu 25 kwietnia 2022 r., to jednak wydany później w sprawie o sygn. IV K 93/22 wyrok łączny (tj. 29 lipca 2022 r.) uzyskał przymiot prawomocności już z dniem 6 sierpnia 2022 r., podczas gdy wyrok łączny wydany w sprawie o sygn. IV K 311/21 – wobec zainicjowanego postępowania odwoławczego – stał się prawomocny dopiero w dniu 15 listopada 2022 r. (data zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze).
I KK 399/23 8 W tej sytuacji słusznie skonstatował skarżący, że „(…) dla rozstrzygnięcia sprawy [kasacyjnej] nie ma […] znaczenia, że przed uprawomocnieniem się wyroku z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 93/22, właśnie to postępowanie (jako wszczęte później) było obarczone względną przesłanką odwoławczą lis pendens i winno być umorzone, gdyż w tym samym czasie toczyło się wobec tej samej osoby i w tym samym zakresie postępowanie o sygn. akt IV K 311/21, jednakże finalnie orzeczenie to pierwsze stało się prawomocne”. Trafnie też przywołał zasługujący na aprobatę pogląd orzeczniczy, że przesłanka lis pendens (konstytuująca zakaz równoległego prowadzenia postępowań karnych dotyczących tego samego przedmiotu procesu w stosunku do tej samej osoby) doznaje znacznego osłabienia w momencie, gdy w jednym z postępowań obejmujących tożsamy czyn zapadnie prawomocny wyrok skazujący. Taka sytuacja generuje bowiem zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, która nie pozwala prowadzić drugiego postępowania o to samo historyczne zdarzenia, nawet w ramach kontynuacji dotychczasowych czynności procesowych, a w konsekwencji wydania przez sąd kolejnego wyroku skazującego co do tego samego czynu. W ten sposób zostaje zapewniona stabilność prawa i orzeczeń organów procesowych w postępowaniu karnym oraz realizowana jest zasada ne bis in idem, stanowiąca gwarancję, że nikt nie będzie pociągany więcej niż raz do odpowiedzialności karnej za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 marca 2020 r., V KK 278/19, LEX nr 3168833). Pogląd ten ma pełne odniesienie do postępowań w przedmiocie wydania wyroku łącznego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 listopada 2004 r., V KK 326/04, Prok.i Pr.-wkł. 2005/10/11, Prok.i Pr.-wkł. 2005/7-8/15, LEX nr 141340; z dnia 3 października 2005 r., V KK 151/05, Prok.i Pr.-wkł. 2006/2/8, LEX nr 157208). Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd Okręgowy w Zielonej Górze dokonując kontroli instancyjnej wyroku łącznego wydanego przez Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie w sprawie IV K 311/21 - wbrew dyspozycji art. 213 § 1 k.p.k. - zaniechał aktualizacji i weryfikacji danych na temat karalności skazanego G. J. w dniu wyrokowania, tj. 15 listopada 2022 r., kiedy to wyrok łączny w sprawie IV K 93/22, obejmujący węzłem kary łącznej te same kary jednostkowe i środki karne, był już prawomocny. Sąd odwoławczy czerpał wiedzę we
I KK 399/23 9 wskazanym zakresie wyłącznie z materiału dowodowego zgromadzonego przez sąd pierwszej instancji, a zatem m.in. z karty karnej aktualnej na dzień 27 października 2021 r. (k. 9-10 akt sprawy IV K 311/21) oraz aktualnej na dzień 9 sierpnia 2022 r. (k. 131 i k. 133-135 akt sprawy IV K 311/21) - nie obejmującej jeszcze wyroku łącznego wydanego przez Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie w dniu 29 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 93/22, prawomocnego z dniem 6 sierpnia 2022 r. W tej sytuacji sąd ten nie mógł odnotować istotnej zmiany sytuacji prawnej skazanego od daty zaskarżonego apelacją wyroku. Podejmując decyzję o utrzymaniu w mocy kolejnego wyroku łącznego, w którym połączono kary pozbawienia wolności i środki karne orzeczone za te same czyny (i popełnione przez tę samą osobę), dopuścił się uchybienia naruszającego zasadę powagi rzeczy osądzonej, co stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w sytuacji, gdy wobec tej samej osoby zapadły dwa prawomocne wyroki łączne, obejmujące te same skazania, które objęte były tym węzłem w wyroku, który uprawomocnił się wcześniej, drugi z tych wyroków dotknięty jest w tym zakresie rażącym naruszeniem prawa, zaliczanym do tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. określanym jako naruszenie powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.). Taka sytuacja stanowi ujemną przesłankę procesową, przewidzianą w przepisie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., w zakresie wydania kolejnego orzeczenia w tym przedmiocie w przypadku, gdy w orzeczeniu wydawanym później miało dojść do rozstrzygnięcia tego, czy dokładnie te same skazania za czyny jednostkowe spełniają warunki do objęcia ich węzłem kary łącznej w wyroku łącznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2011 r., II KK 149/11). Tego stanowiska nie podważa dyspozycja art. 575 § 1 k.p.k., przewidująca, że jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą jego uprawomocnienia poprzedni wyrok łączny traci moc. Rzecz w tym bowiem, że w omawianej sytuacji nie zachodziła żadna potrzeba wydania nowego wyroku łącznego obejmującego wymienione wyżej skazania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r., III KO 80/09, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 1709).
I KK 399/23 10 Z uwagi na powyższe, należało przychylić się do wniosku kasacji Prokuratora Generalnego, tj. uchylić zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV K 311/21 i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umorzyć postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Jest to rozstrzygnięcie zgodne z kierunkiem kasacji bowiem skazany będzie miał do odbycia jedynie dwie, a nie cztery kary łączne pozbawienia wolności (jak również łączne środki karne), a mianowicie orzeczone jedynie wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim IV Zamiejscowy Wydział Karny w Gubinie z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 93/22. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych postępowania kasacyjnego oparto na przepisie art. 638 k.p.k. [J.J.] [ał]]
Powiązane orzeczenia
- I KK 345/23 2023-11-08Czy utrzymanie w mocy wyroku łącznego, który obejmuje te same skazania, które zostały już objęte prawomocnym wyrokiem łącznym wydanym wcześniej, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego skutkujące bezwzględną przyczyn…
- V KK 215/24 2024-07-17Czy wydanie wyroku łącznego, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już prawomocny wyrok łączny obejmujący te same kary, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, skutkujące koniecznością umorzenia postępowania?
- II KK 188/22 2022-07-14Czy wydanie wyroku łącznego w sytuacji, gdy kwestia połączenia skazań na mocy tych samych orzeczeń została już wcześniej rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem łącznym, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia?
- III KK 1/24 2024-04-17Czy wydanie wyroku łącznego obejmującego skazania, które zostały już wcześniej objęte innym prawomocnym wyrokiem łącznym, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego skutkujące koniecznością umorzenia postępowania?
- V KK 80/26 2026-06-17Czy wydanie wyroku łącznego, który obejmuje kary i środki karne orzeczone wcześniej prawomocnym wyrokiem łącznym, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego skutkujące bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia?
Powołane przepisy
art. 535 § 5 KPKart. 537 § 2 KPKart. 439 § 1 pkt 8 KPKart. 17 § 1 pkt 7 KPKart. 178a § 1 KKart. 244 KKart. 91 § 1 KKart. 62 ust. 1art. 178a § 1art. 11 § 2 KKart. 575 § 1 KPKart. 568a § 1 pkt 2 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy