III KK 1/24

III KK 1/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Małgorzata Bednarek SSN Adam Roch (sprawozdawca) w sprawie S. K. dotyczącej wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 kwietnia 2024 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 25 października 2022 r., sygn. IX Ka 781/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 3 marca 2022 roku, sygn. akt IX K 1482/21 1. uchyla w zaskarżonej części wyroki sądów obu instancji i na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie o wydanie wyroku łącznego w tym zakresie umarza; 2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. [J.J.] III KK 1/24 2 UZASADNIENIE S. K. został skazany wyrokami: 1. Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 26 września 2019 roku, sygn. II K 1187/19, za czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od 29 czerwca 2018 roku do 20 sierpnia 2019 roku, na karę 1 roku ograniczenia wolności; postanowieniem z dnia 16 czerwca 2020 roku zarządzono wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w zamian za niewykonaną karę ograniczenia wolności; 2. Sądu Rejonowego Kraków – Krowodrza w Krakowie z dnia 4 września 2020 roku, sygn. II K 811/20, za ciąg przestępstw z art. 278 § 1 k.k., popełnionych w dniu 7 marca 2020 roku na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności; 3. Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 28 września 2020 roku, sygn. II K 857/20, za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., popełnione w dniu 18 marca 2019 roku, na karę 1 roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności; 4. Sądu Rejonowego Kraków – Nowa Huta w Krakowie z dnia 25 lutego 2021 roku, sygn. II K 1115/20, za przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 4 grudnia 2019 roku, na karę 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności; 5. Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 26 października 2021 roku, sygn. IX K 722/21, za czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od 21 sierpnia 2019 roku do 11 marca 2021 roku, na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrokiem łącznym z dnia 3 marca 2022 roku, sygn. IX K 1482/21, Sąd Rejonowy w Kielcach połączył skazanemu S. K. kary ograniczenia wolności wymierzone wyrokami opisanymi powyżej w pkt 1 i 3 i wymierzył mu karę łączną 2 lat ograniczenia wolności. Nadto połączył kary pozbawienia wolności wymierzone wyrokami opisanym w pkt 2 i 4 i wymierzył karę łączną 1 roku i 9 miesięcy pozbawienia wolności. Apelację odnośnie do wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności wniósł obrońca. Wyrokiem z dnia 25 października 2022 roku, sygn. akt IX Ka 781/22, Sąd Okręgowy w Kielcach utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. III KK 1/24 3 Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego – art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na wydaniu w dniu 10 lutego 2023 roku wyroku łącznego, obejmującego skazania wyrokami Sądu Rejonowego w Zielonej Górze: z dnia 10 września 2020 roku, sygn. II K 356/20, z dnia 8 grudnia 2020 roku, sygn. VII K 368/20 oraz z dnia 9 grudnia 2020 roku, sygn. VII K 586/20, które to skazania zostały już wcześniej objęte wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 8 czerwca 2022 roku, sygn. VII K 68/22, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 29 listopada 2022 roku, sygn. VII Ka 1009/22, co skutkowało zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Stosownie do treści art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone (res iudicatae) albo wcześniej wszczęte toczy się (lis pendens). Wskazana przeszkoda procesowa ma pełne odniesienie do postępowań w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Warunkiem zachowania wymaganej w takim wypadku tożsamości podmiotowo-przedmiotowej, poza tą samą osobą skazanego, jest to, aby prowadzone postępowania odnosiły się do tych samych wyroków jednostkowych, a więc orzeczeń obejmujących te same czyny tego samego skazanego. Na organie procesowym spoczywa zaś obowiązek rozważenia wystąpienia określonych w art. 17 § 1 k.p.k. przesłanek warunkujących dopuszczalność postępowania karnego na każdym etapie postępowania karnego, bez konieczności odsyłania do odpowiedniego stosowania przepisów wskazanych w art. 574 k.p.k. (wyrok SN z dnia 3 października 2005 r., sygn. V KK 151/05, LEX nr 157208). III KK 1/24 4 Jak słusznie zauważa skarżący, wobec S. K. zapadły dwa prawomocne wyroki łączne. Pierwszy z nich wydany został przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie w dniu 27 maja 2022 roku, sygn. II K 403/21 i uprawomocnił się w dniu 4 czerwca 2022 roku. Drugi, analizowany w niniejszym postępowaniu, wydany został przez Sąd Rejonowy w Kielcach w dniu 3 marca 2022 roku, sygn. IX K 1482/21, niemniej z uwagi na wywiedzenie apelacji uprawomocnił się dopiero w dniu 25 października 2022 roku. Konfrontacja obu tych orzeczeń nie pozostawia wątpliwości, iż węzłami kar łącznych pozbawienia i ograniczenia wolności objęto w nich te same skazania. Tym samym wobec osoby S. K. zapadły dwa prawomocne wyroki łączne, w których węzłem kar łącznych objęto te same skazania. Oczywistym jest zatem, że wyrok łączny Sądu Rejonowego w Kielcach o sygn. IX K 1482/21 oraz utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 25 października 2022 roku, sygn. IX Ka 781/22 dotknięte były bezwzględnym uchybieniem przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., wynikającym z powagi rzeczy osądzonej – art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Powyższa okoliczność nakazała uchylenie w zaskarżonej części wyroku sądu odwoławczego oraz utrzymanej nim w mocy części wyroku sądu rejonowego, z jednoczesnym zaznaczeniem, iż wykonaniu podlegał będzie wyrok łączny Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie w dniu 27 maja 2022 roku, sygn. akt II K 403/21, gdyż nie utracił on mocy na podstawie art. 575 § 1 k.p.k. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2021 r., II KK 419/20, LEX nr 3267921). Dostrzec przy tym trzeba, że zakres postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego w analizowanej sprawie Sądu Rejonowego w Kielcach był szerszy, albowiem wzbogacony o skazanie wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 26 października 2021 roku, sygn. IX K 722/21. Dawało to co do zasady podstawę do prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, a zatem Sąd Rejonowy w Kielcach wyrokiem z dnia 3 marca 2022 roku (w punkcie VI) na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie dotyczące tej sprawy umorzył, a Sąd Okręgowy w Kielcach rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy. Ta część wyroku nie została objęta zakresem kasacji, pozostaje zatem zasadniczo poza analizą Sądu Najwyższego. III KK 1/24 5 Stwierdzić jednak należało, iż skazanie w sprawie Sądu Rejonowego w Kielcach o sygn. IX K 722/21 faktycznie nie podlega łączeniu z innymi skazaniami, już uwzględnionymi w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie pod sygn. akt II K 403/21, gdyż czyn nim objęty popełniony został w okresie od 21 sierpnia 2019 roku do 11 marca 2021 roku, a zatem po zapadnięciu wcześniejszych, potencjalnie mogących podlegać łączeniu wyroków, po myśli art. 85 § 1 k.k. Powyższe stwierdzenie ma znaczenie dla treści rozstrzygnięcia kasacyjnego o charakterze następczym. Sąd Najwyższy uznał bowiem, iż całość postępowania w zaskarżonym zakresie winna zostać umorzona na podstawie art. 572 k.p.k. z uwagi na brak warunków do wydania wyroku łącznego, co też po uchyleniu zaskarżonych części wyroków sądów obu instancji uczynił. Umorzenie postępowania jedynie z uwagi na stwierdzenie okoliczności, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. wywołałoby skutek w postaci realnego pozostawienia bez rozstrzygnięcia możliwości połączenia skazań ze spraw objętych wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie sygn. II K 403/21 ze skazaniem będącym przedmiotem wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach o sygn. IX K 722/21. Dopiero rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego oparte o treść art. 572 k.p.k. pozwala zakończyć postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w niniejszej sprawie w sposób kompleksowy. W myśl przepisu art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 626 § 1 k.p.k., przy uwzględnieniu charakteru wydanego orzeczenia następczego, rozstrzygnięto o kosztach procesu w przedmiocie wyroku łącznego, obciążając nimi Skarb Państwa. [J.J.] [ał] Małgorzata Bednarek Wiesław Kozielewicz Adam Roch