I KO 82/26

I KO 82/26 POSTANOWIENIE Dnia 14 października 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Stanisław Stankiewicz w sprawie J.S. z zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny z art. 231 § 1 k.k., sygn. […], po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 października 2026 r. wystąpienia Sądu Rejonowego w Bolesławcu, zawartego w postanowieniu z dnia 2 lipca 2026 r., sygn. II Kp 71/26, w przedmiocie przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. postanowił: sprawę o sygn. akt II Kp 71/26 Sądu Rejonowego w Bolesławcu przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Żaganiu. [WB] UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 lipca 2026 r., sygn. akt II Kp 71/26, Sąd Rejonowy w Bolesławcu, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o sygn. akt II Kp 71/26, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w przedmiotowa sprawie, tocząca się z zażalenia pokrzywdzonego J.S. na postanowienie prokuratora Prokuratury I KO 82/26 2 Okręgowej w Jeleniej Górze o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyny z art. art. 231 § 1 k.k., sygn. akt […], dotyczy zawiadomienia złożonego przez J.S. o przekroczeniu uprawnień i niedopełnieniu obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych (tj. czynu z art. 231 § 1 k.k.), których dopuścić się mieli m.in. sędzia Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, sędziowie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu oraz prokuratorzy Prokuratury Rejonowej w Bolesławcu. Powyższa okoliczność, w ocenie Sądu wnioskującego, może wzbudzić w odbiorze społecznym przekonanie, i to niezależnie od sposobu rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu, mające charakter realnej wątpliwości, co do obiektywnego i bezstronnego orzekania i dlatego zaistniała co potrzeba przekazania niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Określona w art. 37 § 1 k.p.k. instytucja (tzw. właściwości z delegacji) stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zastosowanie tego unormowania uzasadniają tylko takie konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać w aspekcie zewnętrznym przekonanie - chociażby mylne - o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por. postanowienia SN: z 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; z 17 maja 2006 r., II KO 27/06; z 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07). Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. wskazuje się również i te wypadki, gdy sędzia sądu właściwego jest osobą objętą zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a rozstrzygnięciu podlega kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania karnego (zob. postanowienia SN: z 15 maja 2008 r., III KO 30/08, OSNwSK 2008/1/109; z 7 czerwca 2018 r., V KO 41/18; z 17 stycznia 2019 r., V KO 92/18; z 1 kwietnia 2021 r., IV KO 25/21; z 16 grudnia 2021 r., II KO 112/21; z 9 lipca 2024 r., IV KO 71/24, z 31 stycznia 2025 r., II KO 136/24). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się również, że jeżeli stroną procesu jest sędzia sądu hierarchicznie wyższego nad sądem terytorialnie właściwym, to sąd ten nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (wyklucza I KO 82/26 3 procedurę potencjalnych wyłączeń poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego (zob. postanowienia SN: z 22 maja 2024 r., I KO 31/24; z 25 lutego 2025 r., V KO 15/25). W świetle powyższych uwarunkowań należy zgodzić się z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu wystąpienia Sądu właściwego do rozpoznania wniesionego przez pokrzywdzonego środka odwoławczego, że skoro zawiadomienie złożone przez J.S. dotyczyło przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych (tj. czynu z art. 231 § 1 k.k.) - sędziego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, sędziów Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu oraz prokuratorów Prokuratury Rejonowej w Bolesławcu, to dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać uzasadnione podejrzenia, że postronny, ale i obiektywny obserwator określonego postępowania sądowego, mógłby powziąć wątpliwości co do możliwości rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny w sądzie ustawowo właściwym. Należy przy tym podnieść, że fakt przekazania sprawy nie oznacza swoistej „dyskwalifikacji” Sądu właściwego, lecz jest jedynie potwierdzeniem przez Sąd Najwyższy trafnej inicjatywy tegoż Sądu, że przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, stworzy lepsze warunki dla wydania obiektywnego (dla postronnego obserwatora określonego postępowania sądowego), trafnego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy w Żaganiu (posiadający siedzibę poza obszarem apelacji wrocławskiej), znajduje się w niedalekiej odległości od Sądu wnioskującego, a zatem nie utrudni to organizacji i prowadzenia postępowania, a zarazem wyeliminuje wskazane zagrożenia, stwarzając możliwość obiektywnego, w odbiorze społecznym, rozpoznania niniejszej sprawy. Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu. SSN Stanisław Stankiewicz [WB] [a.ł] I KO 82/26 4