I KR 149/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN R. Staszkiewicz.Sędziowie SN: S. Fornalik, S. Kotowski (spraw.).Przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej A. Różyka.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 1980 r. sprawy A. D. oskarżonego z art. 138 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora oraz obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 31 sierpnia 1979 r., sygn. akt (...):I.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że przyjmując, iż oskarżony A. B. przypisanego mu czynu dopuścił się nieumyślnie za czyn ten skazuje go z mocy art. 138 § 2 na karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 23 listopada 1978 r.;II.zasądza od oskarżonego A. B. na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty za obie instancje 4.200 (cztery tysiące dwieście) zł oraz koszty postępowania odwoławczego.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 31 sierpnia 1979 r., sygn. akt. (...), oskarżony A. B. został uznany za winnego, że w dniu 22 listopada 1978 r. w S. gm. I. woj. p., poprzez rzucenie palącego się papierosa na rozlaną benzynę w garażach Zakładów Remontowo-Budowlanych Funduszu Wczasów Pracowniczych sprowadził pożar, który zagroził mieniu tych Zakładów i osób prywatnych w znacznych rozmiarach, a także zniszczył budynek garaży oraz znajdujące się w nim samochody i inne mienie. Za czyn ten z mocy art. 138 § 1 k.k. osk. B. został skazany na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od 23 listopada 1978 r.Od powyższego wyroku rewizję wnieśli: prokurator oraz obrońca osk. B.Prokurator w swej rewizji, w oparciu o zarzut rażącej łagodności wymierzonej osk. B. kary, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez zaostrzenie tej kary do 6 lat pozbawienia wolności i podanie treści wyroku do publicznej wiadomości.Obrońca osk. B. w swej rewizji, w oparciu o (...) błędnej oceny okoliczności faktycznych przez ustalenie, że o (...) B. przypisanego mu czynu dopuścił się z winy umyślnej, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie osk. B. za winnego dokonania przestępstwa z art. 138 § 2 k.k. oraz wymierzenie za ten czyn stosownej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Dalej idące zarzuty rewizji obrońcy oskarżonego wymagają ich omówienia w pierwszej kolejności.Przystępując do ich rozważania, stwierdzić należy, że nie są pozbawione słuszności, gdyż trudno jest zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, że osk. B. godził się na sprowadzenie pożaru w garażu, który w pierwszej kolejności groził realnym niebezpieczeństwem dla jego życia i zdrowia. W garażu tym bowiem znajdowała się znaczna ilość materiałów pędnych (etyliny), mającej znane powszechnie właściwości wybuchowe i palne. Ten materiał pędny był nalany przez osk. B. w otwarte naczynie (wiadro), rozlany po podłodze i zawarty był w zbiornikach samochodów. To też zupełnie nieprawdopodobnym jest ustalenie, że osk. B. godził się na sprowadzenie w tych okolicznościach pożaru, który zagrażałby mu poważnym niebezpieczeństwem.Powstaje więc pytanie, dlaczego osk. B. wszedł do garażu z zapalonym papierosem i z tym źródłem ognia dokonał niebezpiecznego w tych warunkach ściągania etyliny ze zbiornika samochodowego do wiadra, w czasie którego rozlał pewną ilość benzyny na podłodze, a następnie odrzucił niedogaszonego papierosa na tę podłogę. Papieros ten upadł na rozlaną benzynę i w ten sposób powstał pożar, który zniszczył garaż oraz zawarte w nim samochody i inne przedmioty. Na to pytanie w okolicznościach tej sprawy odpowiedzi szukać należy w przepisie art. 7 k.k.Przepis ten opiera się na założeniu, że każdy człowiek podejmujący jakiekolwiek działanie ma możliwość i obowiązek przewidywania skutków, jakie jego czyn za sobą pociągnie i w zależności od tego przewidywania, kwalifikuje przestępstwa na umyślne i nieumyślne. Przy przestępstwie umyślnym sprawca skutek swego działania przewiduje i bądź chce, aby on nastąpił, bądź godzi się na skutek swego czynu. Przy przestępstwie nieumyślnym zaś sprawca, bądź skutek taki przewiduje, ale przypuszcza, że go uniknie, bądź mimo że skutek może i powinien przewidzieć skutku nie przewiduje.W tej konkretnej sprawie należy ustalić, że osk. B. z uwagi na swoje wykształcenie zawodowe i doświadczenie życiowe oraz doświadczenie z pracy mógł i powinien był przewidzieć skutek swego czynu, jednakże z ujawnionych w tej sprawie okoliczności wynika, że skutku tego nie przewidywał. Bezmyślnie udał się do garażu w celu umycia rąk w etylinie, paląc przy tym papierosa. Nie odrzucił go przed przetoczeniem etyliny, którą zlewał do wiadra, rozlewając ją na podłogę, i wreszcie rzucił niedokładnie wygaszonego papierosa, tak nieszczęśliwie, że niedopałek trafił w rozlaną kałużę etyliny, powodując jej zapalenie.Wówczas dopiero osk. B. zrozumiał, że sprowadził swoim czynem pożar i rozpoczął poszukiwanie gaśnicy w celu jego ugaszenia. Ten właśnie moment wskazuje, że osk. B. jakkolwiek mógł i powinien był przewidzieć skutki swego czynu, skutków tych w ogóle nie przewidywał. Był pod wpływem alkoholu wypitego z kolegami z pracy i w zakładzie pracy, co musiało mieć wpływ na jego zachowanie i co nie może stanowić okoliczności łagodzącej przy rażącym niedbalstwie z jego strony w obchodzeniu się z ogniem w garażu.Mamy więc w tej sprawie do czynienia z typowym przestępstwem nieumyślnym w postaci rażącego niedbalstwa ze strony osk. B., którego czyn wypełniał znamiona określone w art. 138 § 2 k.k. Przyjmując ten przepis za podstawę skazania osk. B., Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w sposób określony w niniejszym wyroku.Przechodząc do zagadnienia kary poruszanego zarówno w rewizji prokuratora, jak i obrońcy oskarżonego, stwierdzić należy, że rewizja prokuratora wobec zakwalifikowania czynu przypisanego osk. B. z art. 138 § 2 k.k. straciła swoje znaczenie. Inna jest bowiem podstawa wymiaru kary, choć nie uległy zmianie okoliczności wpływające na wymiar kary. Przeto Sąd Najwyższy, biorąc pod uwagę rażące niedbalstwo osk. B. i rozmiar spowodowanej szkody w mieniu społecznym z jednej strony, zaś z drugiej strony dotychczasową niekaralność osk. B., dobrą jego opinię i młodociany wiek, doszedł do przekonania, że kara 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności spełni wszystkie cele kary za przypisane mu przestępstwo o wysokim stopniu społecznego niebezpieczeństwa.O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 547 § 1 k.p.k., a o opłacie za obie instancje - na podstawie art. 9 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 152).