I KZ 104/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Mirski.Sędziowie SN: J. Bratoszewski, St. Zotowski (spr.).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Mierniek.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Karna w Warszawie w sprawie Kazimierza P. oskarżonego z art. 290 § 2 i art. 286 § 2 k.k. z 1932 r. po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika spadkobierców K.P. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 1 marca 1972 r. po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Prok. Gen. postanowił:utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.Uzasadnienie faktyczneW toku postępowania karnego toczącego się w Sądzie Wojewódzkim w Ł. przeciwko Kazimierzowi P. jako oskarżonemu z art. 290 § 2 i z art. 286 § 2 k.k. z 1932 r., Sąd Wojewódzki w Ł. - na wniosek prokuratora postanowieniem z dnia 2 grudnia 1969 r. zabezpieczył na podstawie art. 53 k.p.k. z 1928 r.grożącą osk. K.P. karą pieniężną na wierzytelnościach (książeczkach PKO), ruchomościach i nieruchomości położonej w miejscowości D., szczegółowo określonych w tym postanowieniu.W uwzględnieniu zażalenia obrońcy osk. K.P., Sąd Wojewódzki w Ł., postanowieniem z dnia 15 stycznia 1970 r. wyłączył spod zabezpieczenia wzmiankowaną poprzednio nieruchomość położoną w miejscowości D.Następnie w dniu 12 maja 1971 r. Sąd Wojewódzki w Ł., postanowieniem w sprawie, umorzył postępowanie karne toczące się przeciwko osk. Kazimierzowi P. z powodu jego śmierci. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 25 maja 1971 r.Następnie pełnomocnicy spadkobierców zmarłego Kazimierza P., a mianowicie Lucyny P., Wojciecha P. i Krystyny P., wystąpili do Sądu Wojewódzkiego w Ł. z wnioskiem o zwolnienie spod zabezpieczenia książeczek oszczędnościowych i ruchomości uwzględnionych w postanowieniu z dnia 2 grudnia 1969 r., stojąc na stanowisku, że zabezpieczenie to upadło w myśl art. 252 § 1 k.p.k.Sąd Wojewódzki w Ł. postanowieniem z dnia 1 marca 1972 r. wniosku tego nie uwzględnił, wychodząc z założenia, że zwolnienie zabezpieczonych książeczek PKO i ruchomości mogłoby nastąpić dopiero po dokonaniu działu spadku po Kazimierzu P.Na to postanowienie zażalenie wniósł pełnomocnik wyżej wymienionych spadkobierców K.P. Wnosząc o jego zmianę przez zwolnienie spod zajętych zabezpieczonych, książeczek PKO i ruchomości, zarzucał zaskarżonemu postanowieniu błędną interpretację przepisów art. 1035 k.c. w związku z art. 209 k.c. przez uzależnienie tego zwolnienia od dokonania działu spadku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie tej nie ulega - wątpliwości, że zabezpieczenie orzeczone postanowieniem z dnia 2 grudnia 1969 r. upadło. Postanowieniem bowiem z dnia 12 maja 1971 r. nie orzeczono prawomocnie konfiskaty, przepadku lub grzywny, jak również nie zasądzono roszczenia o naprawienie szkody. Nie zostało taż przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się tego postanowienia wytoczone powództwo o naprawienie szkody.W tej sytuacji Sąd Wojewódzki w. Ł., jako sąd I instancji powinien był stwierdzić, że zabezpieczenie upadło i powiadomić organ wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu z dnia 2 grudnia 1969 r., że postanowienie to utraciło moc, gdyż organ ten wobec upadku zabezpieczenia powinien dokonać odpowiedniej czynności takich jak np. wydanie zajętych ruchomości i wierzytelności (książeczki PKO). Ponieważ w tej sprawie osoba - na częściach składowych majątku, której dokonano zabezpieczenia - zmarła, obowiązkiem sądu I instancji było powiadomienie o tym organu wykonującego postanowienia o zabezpieczeniu.Stwierdzić bowiem należy, że sąd I instancji ma nie tylko obowiązek powiadomienia organu wykonującego postanowienie o zabezpieczeniu, że utraciło ono moc, lecz również obowiązek powiadomienia o wszelkich, znanych temu sądowi okolicznościach, mogących mieć wpływ na dalsze czynności organu wykonującego postanowienie o zabezpieczeniu.Wniosek pełnomocników spadkobierców po Kazimierzu P., złożony w tej sprawie miał w istocie na celu wydanie organowi wykonującemu postanowienie z dnia 2 grudnia 1969 r. polecenia, aby wydał zabezpieczone ruchomości i wierzytelności spadkobiercom Kazimierza P.Sąd Wojewódzki w Ł. odmówił temu wnioskowi. Jak wynika z niezwykle lakonicznego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że wydanie tego polecenia nie jest możliwe wobec niedokonania działu spadku po Kazimierzu P.Jest to stanowisko niesłuszne, gdyż w myśl art. 1035 k.c. do wspólności majątku spadkowego stosuje się odpowiednie przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, a więc w myśl art. 209 k.c. każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.Należy stanąć na stanowisku, że spadkobiercy Kazimierza P. dla zabezpieczenia swych praw do spadku mogli zwrócić się do Sądu Wojewódzkiego w Ł. o stwierdzenie, że zabezpieczenie dokonane w sprawie z oskarżenia Kazimierza P. upadło i o zawiadomienie organu wykonującego postanowienie o tym zabezpieczeniu, że utraciło ono swoją moc. Mogli też wnosić o zawiadomienie tego organu, że Kazimierz P. zmarł i że spadkobiercami jego są określone osoby, gdyż wiadomości te mogą mieć wpływ na dalsze czynności tego organu.Niemniej nie można uznać za słuszny wniosku o nakazanie wydania zadętych wierzytelności i ruchomości. Jak już bowiem powiedziano obowiązkiem sądu I instancji jest powiadomienie organu wykonującego postanowienie o zabezpieczeniu o tym, że utraciło ono moc, jak również o wszelkich, znanych temu sądowi okolicznościach mogących mieć wpływ na dalsze czynności tego organu, lecz nie wyręczanie tego organu w podejmowaniu decyzji.Z tych przyczyn nie można za zasadne uznać zażalenia pełnomocnika spadkobierców po Kazimierzu P. Zaznaczyć przy tym należy, że w sprawie tej zaszły okoliczności, znane obecnie z akt sprawy cywilnej Sądu Wojewódzkiego w Ł., a mianowicie: zabezpieczenie powództwa postanowieniem z dnia 18 marca 1972 r. Z tego postanowienia, którym zabezpieczone powództwo wytoczone w imieniu Skarbu Państwa przeciwko spadkobiercom Kazimierza P. o zasądzenie kwoty 400.000 zł na podstawie art. 412 k.c., wynika, że wierzytelności i ruchomości objęte postanowieniem z dnia 2 grudnia 1969 r. zostały ponownie zajęte na zabezpieczenie roszczenia Skarbu Państwa.Widać więc z tego, że mogą zachodzić okoliczności zupełnie nieznane sądowi I instancji, stwierdzającemu upadek zabezpieczenia, które mają jednak kapitalne znaczenie dla podjęcia czynności przez organ wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu.Dlatego też raz jeszcze należy podkreślić, że Sąd I instancji - w wypadku upadku zabezpieczenia - powinien stwierdzić ten upadek i powiadomić organ wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu o tym, że utraciło ono moc, jak również o wszelkich znanych sobie okolicznościach mogących mieć wpływ na dalsze czynności tego organu. Nie jest natomiast obowiązkiem sądu nakazywanie temu organowi jakichkolwiek czynności, które obowiązany on jest podjąć w uwzględnieniu wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na ich podjęcie.