I KZ 40/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia C. Gajewski. Sędziowie: S. Kaliński, M. Synoradzki (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kępiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marka R., skazanego z art. 47 i 48 u.k.s., po rozpoznaniu zażalenia obrońcy skazanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 19 marca 1984 r. w kwestii wykonania reszty kary w Polsce na podstawie art. 10 konwencji z dnia 19 maja 1987 r. o przekazywaniu osób skazanych na karę pozbawienia wolności w celu odbycia kary w państwie, którego są obywatelami (Dz. U. z 1980 r., Nr 8, poz. 21), i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneMarek R. wyrokiem sądu Niemieckiej Republiki Demokratycznej skazany został za przestępstwa dewizowe na karę 4 lat pozbawienia wolności.Skazany w chwili orzekania był i jest nadal obywatelem polskim mającym stałe miejsce zamieszkania w Polsce, a przestępstwa, za które został skazany, dopuścił się w okresie czasowego pobytu w NRD, gdzie przebywał bez zameldowania u swojej żony obywatelki NRD. W NRD zamieszkał w 1979 r. w ramach bezdewizowego ruchu turystycznego. Początkowo wyjeżdżał na okresy kilkumiesięczne do Polski, a od września 1981 r. zaprzestał tych wyjazdów i od tej pory bez zameldowania przebywał w NRD.Na skutek wystąpienia Ministra Sprawiedliwości NRD z dnia 20 października 1983 r. Sąd Wojewódzki w W. - postanowieniem z dnia 13 grudnia 1983 r. - zaopiniował, że skazany Marek R. może być przyjęty w celu odbycia reszty kary w Polsce.Decyzją Ministra Sprawiedliwości PRL z dnia 16 grudnia 1983 r. skazany przyjęty został w celu odbycia kary w Polsce - w trybie konwencji z dnia 19 maja 1978 r. o przekazywaniu osób skazanych na karę pozbawienia wolności w celu odbycia kary w państwie, którego są obywatelami (Dz. U. z 1980 r., Nr 8, poz. 21).Postanowieniem z dnia 1 marca 1984 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie zarządził wykonanie reszty kary w Polsce w stosunku do Marka Tadeusza R., kwalifikując przypisane mu przestępstwa jako przestępstwa odpowiadające opisanym w art. 47 § 1 i art. 48 § 1 u.k.s.Jednocześnie na podstawie art. 5 i art. 48 § 1 u.k.s. Sąd ten określił karę pozbawienia wolności w rozmiarze 4 lat, licząc początek jej odbywania od dnia 13 kwietnia 1982 r.Zażalenie na to postanowienie złożył obrońca skazanego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie jest zasadne.O ile słuszny jest pogląd, że zagadnieniem centralnym jest ustalenie, czy skazany Marek R. jest osobą krajową czy osobą zagraniczną w rozumieniu prawa dewizowego, o tyle nie można podzielić prezentowanego w zażaleniu poglądu, według którego dość długo trwający pobyt oskarżonego w NRD bez zgody władz polskich i niemieckich pozwala traktować go jako osobę zagraniczną. Przepisy ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133), a zwłaszcza art. 7, stosując kryterium negatywne w stosunku do treści art. 6 ust. 1 i 2, nie precyzowały w stopniu wystarczającym, kto jest krajowcem dewizowym.W tej sytuacji - działając na podstawie upoważnienia ustawowego (art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy) - Minister Finansów zarządzeniem z dnia 31 maja 1960 r. w sprawie stosowania przepisów ustawy dewizowej do osób czasowo przebywających za granicą lub w kraju oraz zezwolenia dla tych osób na niektóre czynności obrotu wartościami dewizowymi (Mon. Pol. Nr 51, poz. 244) dokonał interpretacji stanów faktycznych związanych z ustaleniem statusu dewizowego. Według tego zarządzenia, krajowcami dewizowymi są obywatele polscy stale zamieszkali w Polsce (§ 1); wymienione osoby są krajowcami dewizowymi również w okresie ich czasowego pobytu za granicą (§ 2 pkt 1); ograniczenia i obowiązki przewidziane przez ustawę dewizową i przepisy na jej podstawie wydane dla osób będących krajowcami dewizowymi dotyczą tych osób także w okresie czasowego ich pobytu za granicą (§ 3).Podobne postanowienia zawierają przepisy ustawy z dnia 22 listopada 1983 r. - prawo dewizowe (Dz. U. Nr 63, poz. 288). Według art. 2 tej ustawy, osobami krajowymi w rozumieniu prawa dewizowego są: "Obywatele polscy mający miejsce zamieszkania w kraju." Z formalnego punktu widzenia są to obywatele polscy mający ważny dowód osobisty, jak również osoby legitymujące się ważnym paszportem polskim.Samowolna, naruszająca prawo krajowe albo innego państwa, zmiana miejsca pobytu, choćby następowała z ważnych powodów, nie może zmienić statusu dewizowego obywatela polskiego.Nie ulega wątpliwości, że skazany miał stałe miejsce zamieszkania w Polsce, że w NRD przebywał nielegalnie, nie zameldowany, bez akceptacji powołanych do tego organów policyjnych. Zamieszkanie u rodziców żony w Lipsku od września 1981 r. było bezprawne i nie zmieniało faktów dotyczących obywatelstwa skazanego i stałego miejsca zamieszkania w kraju.Wyjaśnienie tej kwestii czyni także bezzasadnym zarzuty dotyczące kwalifikacji prawnej według prawa polskiego oraz orzeczonej kary pozbawienia wolności w rozmiarze 4 lat.Według bowiem art. 10 cytowanej konwencji: "(...) biorąc pod uwagę wydany wyrok, sąd państwa, którego obywatelem jest skazany, orzeka o wykonaniu wyroku, wyznaczając zgodnie z ustawą swego państwa taki sam okres, jaki został wymieniony w wyroku." Wyjątek stanowi sytuacja, gdy maksymalny wymiar kary według ustawodawstwa krajowego jest niższy.W tej jednak sytuacji przepis stanowiący podstawę skazania przewiduje karę wyższą od wymierzonej, bo do 5 lat pozbawienia wolności (art. 48 § 1 u.k.s.).Tak więc mając to na względzie, należało na podstawie art. 386 § 1 k.p.k. zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.