I KZ 58/51
WyrokIzba Karna1951-06-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego, która uchyliła instytucję oskarżyciela posiłkowego, ma zastosowanie do spraw, w których wyrok sądu pierwszej instancji zapadł przed wejściem w życie tej ustawy, w sytuacji gdy pokrzywdzona wniosła rewizję po tej dacie?Ratio decidendi
Ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego, uchylając instytucję oskarżyciela posiłkowego, nie zawiera przepisu przechodniego nakazującego stosowanie dawnych przepisów do spraw osądzonych przed jej wejściem w życie. Przepisy procesowe zasadniczo działają wstecz, o ile przepisy przechodnie nie stanowią inaczej, co oznacza, że mają zastosowanie do spraw wszczętych pod rządem dawnych przepisów. Jednakże, nie można w drodze analogii rozciągać zastosowania przepisów procesowych na niekorzyść oskarżonego, co wyklucza dopuszczenie rewizji od wyroku uniewinniającego, nie zaskarżonego przez oskarżyciela publicznego, jeśli pokrzywdzona wniosła ją po wejściu w życie nowej ustawy.Stan faktyczny
Prokurator złożył akt oskarżenia przeciwko oskarżonym o przestępstwo z art. 262 § 2 k.k. na szkodę Ludwiny D. Sąd Grodzki uniewinnił oskarżone. Pokrzywdzona wniosła rewizję od wyroku uniewinniającego, która została pozostawiona bez rozpoznania przez Sąd Wojewódzki z uwagi na to, że została wniesiona po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. zmieniającej przepisy postępowania karnego, która uchyliła instytucję oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzona zaskarżyła to postanowienie zażaleniem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił pozostawić zażalenie pokrzywdzonej bez uwzględnienia.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie w sprawie zażalenia, pokrzywdzonej Ludwiny D. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w dniu 14 kwietnia 1951 r., którym jej rewizję od wyroku Sądu Grodzkiego w Z. z dnia 29 września 1950 r. Kg. 466/50 pozostawiono bez rozpoznania - na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 1951 r., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury R. P. postanowił: zażalenie pozostawić bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneProkurator Sądu Okręgowego w G. - Eksp. w Z. złożył w dniu 6.I.1950 r. w Sądzie Grodzkim w Z. akt oskarżenia (przeciw oskarżonym Otylii J., Hildegardzie G. i Marii G. O przestępstwo z art. 262 § 2 k. k. popełnione na szkodę Ludwiny D.Pokrzywdzona Ludwina D. oświadczyła przed rozpoczęciem rozprawy w dniu 2 maja 1950 r. iż popiera oskarżenie i w ten sposób uzyskała prawa strony na mocy art. 66 k.p.k. W brzmieniu dawniejszym.Sąd Grodzki w Z. wyrokiem z dnia 29 września 1950 r. uniewinnił oskarżone z powyższego oskarżenia.Oskarżyciel publiczny nie zapowiedział rewizji, natomiast uczyniła to pokrzywdzona, pismem wniesionym do Sądu w dniu 3.X.1950 r.Sąd Grodzki doręczył odpis wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikowi pokrzywdzonej w dniu 30.X.1950 r. Pokrzywdzona złożyła w terminie ustawowym wywód rewizji w dniu 6.XII.1950 r., lecz Sąd rewizyjny postanowieniem z dnia 14.I.1951 r. rewizję pokrzywdzonej pozostawił bez rozpoznania z uwagi na to, iż pokrzywdzona zapowiedziała i wywiodła rewizję po dniu 1.X.1950 r., a więc w czasie gdy art. 66 (w dawnym brzmieniu) już nie obowiązywał.Postanowienia te zaskarżyła pokrzywdzona zażaleniem zarzucając, iż ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. E. P. 38 poz. 348) nie ma zastosowania do spraw, w których zapadł wyrok sądu pierwszej instancji przed wejściem w życie tej ustawy, gdyż taką zasadę wypowiada art. 49 przepisów wprowadź. do k.p.k. z roku 1928, a także art. 21 ustawy o zmianie przepisów postępowania karnego z dnia 27.IV 1949 r. (Dz. U. R. P. poz. 238).,i Zarzuty zażalenia są niesłuszne.Ustawa o zmianie przepisów postępowania karnego z dnia 20 lipca 50 r. (Dz. U. R. P. nr. 38 poz. 348), która uchyliła zawartą w art. 66 k.p.k., w dawnym brzmieniu, instytucja oskarżyciela posiłkowego, uprawnionego do wnoszenia i popierania w sądzie grodzkim oskarżenia o przestępstwa ścigane z urzędu zamiast lub obok oskarżyciela publicznego - nie zawiera przepisu przechodniego, nakazującego stosowanie po dniu jej wejścia w życie dawnych przepisów procesowych do spraw osądzonych przed tym dniem w pierwszej instancji.Takiego przepisu nie zawiera art. 20 tej ustawy głoszący, iż sądy istniejące w chwili wejścia w życie tej ustawy rozpoznawać mogą sprawy karne według dotychczasowych przepisów aż do czasu wejścia w życie rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości, przewidzianych w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. O zmianie prawa o ustroju sądów powszechnych i zorganizowania sądów na podstawie nowych przepisów, przepis ten bowiem reguluje stan rzeczy wytworzony późniejszym wejściem w życie ustawy o zmianie ustroju sądów powszechnych, a nie uchyla zasady, iż przepisy o zmianie kodeksu postępowania karnego obowiązują od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. od 1.X.1950 r.Powołanie się na analogię przepisu art. 51 rozporz. wprowadzającego k.p.k. w roku 1928 i art. 21 ustawy o zmianie przepisów postępowania z dnia 27.IV.1949 r. jest niedopuszczalne.Przepisy procesowe działają w zasadzie wstecz (lex Vetro agit), o ile przepisy przechodnie inaczej nie stanowią, mają więc one zastosowanie do spraw wszczętych pod rządem dawnych przepisów prawa procesowego. Zasadniczo nie ma przeszkody do stosowania analogii w zakresie procesu karnego, jeżeli widoczna jest w ustawie luka albo niejasność, która wymaga uregulowania.Nie można jednak w drodze analogii rozciągać zastosowania przepisów procesowych na niekorzyść oskarżonego. Dlatego też nie można uwzględnić żądania pokrzywdzonej o dopuszczenie rewizji od wyroku uniewinniającego, nie zaskarżonego przez oskarżyciela publicznego.Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- VI KRN 249/77 1977-10-21Czy niezawiadomienie oskarżyciela posiłkowego i jego pełnomocnika o przyjęciu rewizji oraz o terminie rozprawy rewizyjnej stanowi obrazę przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku?
- VI KR 249/77 1977-10-21Czy niezawiadomienie oskarżyciela posiłkowego i jego pełnomocnika o przyjęciu rewizji oraz o terminie rozprawy rewizyjnej stanowi obrazę przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku?
- VII KZ 44/78 1979-02-27Czy sąd pierwszej instancji, którego wyrok został uchylony i przekazany do ponownego rozpoznania w wyniku rewizji wniesionej wyłącznie przez oskarżyciela posiłkowego, może orzec karę surowszą niż w uchylonym wyroku, mimo…
- VI KRN 37/78 1978-05-16Czy Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję wniesioną na niekorzyść oskarżonego wyłącznie przez oskarżyciela posiłkowego w części dotyczącej orzeczenia o winie, może zmienić zaskarżony wyrok także w części dotyczącej orzecz…
- VI KZP 15/73 1973-06-20Czy oskarżyciela posiłkowego należy zawiadomić o terminie rozprawy rewizyjnej, gdy wyrok został zaskarżony tylko w części dotyczącej orzeczenia o karze, i czy w takim przypadku przysługuje mu zwrot kosztów zastępstwa pro…
Powołane przepisy
art. 262 § 2art. 66 KPKart. 66art. 49art. 21art. 20art. 2art. 51§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.