VI KRN 37/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Sutkowski (sprawozdawca). Sędziowie: B. Bartosik, C. Gajewski, K. Grzebuła, S. Kotowski, F. Kozłowski, W. Żebrowski (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Sanecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 16 maja 1978 r. sprawy Witolda B., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 22 § 3, art. 25 § 2 i art. 57 § 3 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść skazanego od wyroku Sądu Najwyższego w Warszawie z dnia 24 lipca 1974 r., zmieniającego wyrok Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 1973 r.,zmienił zaskarżony wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1974 r. w ten sposób, że utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 1973 r. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 1973 r. uznał Witold B. za winnego tego, że w dniu 4 lutego 1973 r. w R., mając w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia swego czynu i pokierowania swoim postępowaniem oraz działając w obronie koniecznej z przekroczeniem jej granic, uderzył Mariana T. nożem w szyję, powodując przecięcie tętnicy szyjnej i na skutek wykrwawienia jego zgon, i za czyn ten na podstawie art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 22 § 3 i art. 25 § 2 k.k. z zastosowaniem art. 57 § 3 pkt 1 k.k. skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności, a na podstawie art. 100 § 1 k.k. orzekł umieszczenie oskarżonego w szpitalu psychiatrycznym.Od tego wyroku wnieśli rewizję oskarżyciele posiłkowi i oskarżony Rewizja oskarżycieli posiłkowych, wnosząc o zmianę wyroku przez skazanie oskarżonego na podstawie art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k., zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niesłusznym przyjęciu, że oskarżony działał w obronie koniecznej z przekroczeniem jej granic, mimo iż prawidłowa ocena dowodów na takie ustalenia nie pozwala.Rewizja oskarżonego, wnosząc o zmianę wyroku przez przyjęcie, że oskarżony działał w granicach obrony koniecznej, co powinno spowodować jego uniewinnienie, lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych wskutek niesłusznego przyjęcia, że oskarżony przekroczył granice obrony koniecznej.Sąd Najwyższy - po rozpoznaniu tych rewizji - wyrokiem z dnia 24 lipca 1974 r. zmienił zaskarżony wyrok jedynie w części dotyczącej orzeczenia o karze pozbawienia wolności przez wymierzenie jej w wysokości 9 lat, a w pozostałym zakresie utrzymał tenże wyrok w mocy.Wyrok Sądu Najwyższego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości na korzyść skazanego.Rewizja nadzwyczajna, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez utrzymanie w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego, powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1972 r. - V KRN 540/71 (OSNKW 1972, z. 4, poz. 71) i na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1976 r. - VI KZP 34/75 (OSNKW 1976, z. 7-8, poz. 87), wpisaną do księgi zasad prawnych, w której Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że: "Sąd rewizyjny, uwzględniając rewizję wniesioną na niekorzyść oskarżonego jedynie przez oskarżyciela posiłkowego od wyroku w części dotyczącej orzeczenia o winie, może zmienić zaskarżony wyrok także w części dotyczącej orzeczenia o karze przez jej zaostrzenie."Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w składzie powiększonym zważył, co następuje:Zagadnienie prawne, na które powołuje się rewizja nadzwyczajna, sprowadza się do tego, czy Sąd Najwyższy nie uwzględniając rewizji oskarżyciela posiłkowego co do winy może zmienić wyrok tylko w części dotyczącej orzeczenia o karze przez jej zaostrzenie?Zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte między innymi w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1976 r. - VI KZP 34/75 (OSNKW 1976, z. 7-8, poz. 87), wpisanej do księgi zasad prawnych, oraz w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie wzmożenia ochrony interesów pokrzywdzonego w postępowaniu sądowym w sprawach karnych z dnia 26 listopada 1976 r. - VI KZP 11/75 (OSNKW 1977, z. 1-2, poz. 1).Wystarczy zatem odwołać się do rozstrzygnięcia i argumentacji zawartej w tej uchwale i w tezie 16 tych wytycznych, w których Sąd Najwyższy wyraził jednolity pogląd, że: "Sąd rewizyjny, uwzględniając rewizję wniesioną tylko przez oskarżyciela posiłkowego w części dotyczącej orzeczenia o winie, może zmienić zaskarżony wyrok także w części dotyczącej orzeczenia o karze przez jej zaostrzenie."Z takiego sformułowania wynika oczywisty i logiczny wniosek, że w wypadku nieuwzględnienia wniesionej na niekorzyść oskarżonego wyłącznie przez oskarżyciela posiłkowego rewizji co do winy sąd rewizyjny nie może zmienić wyroku w zakresie kary przez jej zaostrzenie.A zatem skoro od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł rewizję na niekorzyść oskarżonego wyłącznie oskarżyciel posiłkowy i skoro Sąd Najwyższy w składzie zwykłym nie uwzględnił tej rewizji, to nie mógł zmienić wyroku przez zaostrzenie orzeczonej kary.Z tych względów należało uwzględnić rewizję nadzwyczajną i orzec zgodnie z jej wnioskiem.