II K 166/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego G. oskarżonego z art. 4 § 1 m.k.k. i art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68). Włodzimierza O. oskarżonego z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), Gabriela J. oskarżonego z art. 3 § 1 tegoż dekretu i Eugeniusza C. oskarżonego z art. 161 k.k. po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 2 grudnia 1957 r., na mocy art. 375, 384 pkt 2 k.p.k.1)zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kar wymierzonych oskarżonym Włodzimierzowi O. i Gabrielowi J. w ten sposób, że wymiar kary łącznej złagodził Włodzimierzowi O. do 1 roku więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 22 czerwca 1957 r. do dnia 1 kwietnia 1958 r., zaś wykonanie kary wymierzonej oskarżonemu Gabrielowi J. warunkowo zawiesił w trybie art. 61 k.k. na przeciąg lat 5.2)w pozostałych zaskarżonych częściach tenże wyrok utrzymał w mocy zwalniając oskarżonych Włodzimierza O. i Gabriela J. od kosztów postępowania i opłat sądowych za obie instancje, zaś oskarżonych Jerzego G. i Eugeniusza C. od kosztów postępowania rewizyjnego i opłat sądowych przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 2 grudnia 1957 r. skazani zostali:1) oskarżony Jerzy G. I. z art. 4 § 2 m.k.k. na 1 rok więzienia za to, że nie posiadając zezwolenia przechowywał 31 sztuk amunicji do KBKS.II. z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) ośmiokrotnie na kary po 1 roku więzienia za to, że:a)wyłudził z Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Oddział w Łodzi rower marki "Diamant" wartości 2.300 złotych w ten sposób, że wypożyczył go okazując swój dowód osobisty, zobowiązując się jednocześnie zwrócić go do dnia 1 kwietnia 1957 r., a następnie tak uzyskany rower sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,b)dnia 7 kwietnia w tymże miejscu wyłudził z Państwowego Liceum Pedagogicznego Nr 2, 3 wiatrówki wartości 1.600 złotych posługując się sfałszowanym przez siebie pismem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej, na podstawie którego otrzymał zlecenie z Oddziału P.W. Wydział Oświaty, zobowiązując się zwrócić je w dniu 25 kwietnia 1957 r., a następnie tak uzyskane wiatrówki sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,c)wyłudził z Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego 1 namiot oraz 3 materace turystyczne łącznej wartości 2.000 zł posługując się sfałszowanym przez siebie pismem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerzy podając, że zostaną one zwrócone po upływie 4 dni, a następnie tak uzyskane przedmioty sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,d)wyłudził z Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego 1 namiot i 3 materace turystyczne łącznej wartości 2.720 zł posługując się sfałszowanym przez siebie pismem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerzy podając, że zostaną one zwrócone dnia 6 maja 1957 r., a następnie tak uzyskane przedmioty sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,e)wyłudził z VI Szkoły TPD 2 wiatrówki wartości 1.200 złotych legitymując się legitymacją harcerską i błędnie podając, że działa z upoważnienia 75 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej oraz że zwróci je w dniu 10 maja 1957 r., a następnie tak uzyskane wiatrówki sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,f)wyłudził z V-go Liceum Ogólnokształcącego 2 wiatrówki łącznej wartości 1.200 złotych, posługując się legitymacją harcerską, podając, że zostaną zwrócone w dniu 21 maja 1957 r., a następnie tak uzyskane wiatrówki sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie.g)wyłudził z Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego 1 namiot wartości 1.196 zł posługując się sfałszowanym przez siebie pismem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerzy podając, że zostanie zwrócony dnia 10 czerwca 1957 r., a następnie tak uzyskany namiot sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,h)wyłudził z Wypożyczalni Sprzętu Turystycznego namiot oraz 2 materace turystyczne łącznej wartości 1.700 złotych posługując się dowodem osobistym oraz legitymacją harcerską podając, że zostaną zwrócone w dniu 10 czerwca 1957 r., a następnie tak uzyskane przedmioty przywiózł do Łodzi celem sprzedaży, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął ponieważ został zatrzymany przez organa M.O.;Dwukrotnie na kary po 3 miesiące więzienia za to, że:a)dnia 1 maja 1957 r. w Łodzi wyłudził z IV Liceum Ogólnokształcącego TPD 2 wiatrówki wartości 1.000 złotych posługując się sfałszowanym przez siebie pismem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerzy, na podstawie którego uzyskał zlecenie Oddziału P.W. Wydziału Oświaty, podając, że zostaną one zwrócone po upływie trzech dni, a następnie tak uzyskane wiatrówki sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie,b)dnia 29 maja 1957 r. w Rawie Mazowieckiej wyłudził z Wypożyczalni Sprzętu Domowego PSS rower marki "Bałtyk" wartości 215 złotych posługując się swym dowodem osobistym i legitymacją harcerską podając, że zostanie zwrócony dnia 30 maja 1957 r., a następnie tak uzyskany rower sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie.Na karę 2 lat więzienia za to, że dnia 2 i 4 kwietnia 1957 r. w Łodzi wyłudził ze Spółdzielni Pracy Kulturalno-Rozrywkowej "Ogniwo" rower marki "Wisła", 2 namioty, 2 materace turystyczne, 2 skafandry, 1 plecak łącznej wartości 5.681,90 zł posługując się sfałszowanym przez siebie pismem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej podając, iż wyżej wymieniony sprzęt zwrócony zostanie po upływie dwóch dni, a następnie tak uzyskane przedmioty sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie.Na karę 3 lata więzienia za to, że dnia 11 maja 1957 r. w Tomaszowie Mazowieckim wyłudził z Wypożyczalni Sprzętu Nr 3 Wojewódzkiej Spółdzielni Pracy "Plastimex" 3 namioty, 3 materace turystyczne, 3 wieszaki, aparat fotograficzny marki "Start", dwa rowery marki "Nifa", łącznej wartości 9.567,50 zł, posługując się sfałszowanym przez siebie upoważnieniem 75 Łódzkiej Drużyny Harcerzy podając, że zostaną zwrócone dnia 17 maja 1957 r., a następnie tak uzyskane przedmioty sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie. Na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia za to, że dnia 24 i 25 maja 1957 r. w Sulejowie wyłudził z Punktu Usługowego Wojewódzkiej Spółdzielni "Plastimex" dwa rowery marki "Nifa", dwa namioty, cztery materace turystyczne łącznej wartości 7.000 zł, posługując się swym dowodem osobistym, podając, że zostaną zwrócone dnia 26 i 27 maja 1957 r., a następnie tak uzyskane pieniądze zużył dla siebie.Na karę 6 miesięcy więzienia za to, że w czasie od sierpnia 1956 r. do kwietnia 1957 r. w Łodzi przywłaszczył sobie dane mu do użytku służbowego buty filcowe, oraz ubranie robocze łącznej wartości 779,81 zł.III.z art. 23 k.k. w związku z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) na karę 8 miesięcy więzienia za to, że usiłował wyłudzić w Liceum Ogólnokształcącym dwie wiatrówki wartości 810 zł, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął na skutek interwencji nauczycielki tejże szkoły.Jako łączną wymierzył Sąd Wojewódzki oskarżonemu Jerzemu G. karę 4 lat i 6 miesięcy więzienia.2)oskarżony Włodzimierz O. z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) dwukrotnie na kary po 1 roku więzienia za to, że wyłudził ze Spółdzielni Pracy Kulturalno-Rozrywkowej "Ogniwo" rower marki "Bałtyk" wartości 1.337 zł w ten sposób, że wypożyczył go na podstawie dowodu osobistego i legitymacji pracowniczej zobowiązując się zwrócić po upływie dwóch dni, a następnie tak uzyskany rower sprzedał i otrzymane pieniądze zużył dla siebie i dnia 7 kwietnia 1957 r. w Łodzi zabrał w celu przywłaszczenia namiot wartości 1.300 złotych, będący w posiadaniu Jerzego G., wiedząc, że namiot ten pochodzi z kradzieży na szkodę Wypożyczalni Sprzętu Sportowego "Ogniwo." Jako łączną wymierzył Sąd Wojewódzki oskarżonemu O. karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia.3)oskarżony Gabriel J. z art. 3 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) na karę 1 roku więzienia za to, że przyjął na przechowanie od Jerzego G. 3 wiatrówki, a następnie udzielił pomocy w zbyciu ich wiedząc, że pochodzą z kradzieży na szkodę instytucji uspołecznionej;4)oskarżony Eugeniusz G. z art. 161 k.k. na 3.000 zł grzywny za to, że nabył od Jerzego G. aparat fotograficzny marki "Start" oraz materac turystyczny za kwotę 150 zł, a nadto przyjął na przechowanie namiot mogąc przypuszczać na podstawie niskiej ceny oraz okoliczności towarzyszących transakcji sprzedaży, że przedmioty te pochodzą z kradzieży.Od powyższego wyroku skargi rewizyjne założyli oskarżeni, zwłaszcza, że poprzedzone było karą 2 letniego więzienia, wymierzoną za przestępstwo z art. 259 k.k.Dla bytu przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) obojętne jest, co sprawca zrobił z zagarniętą własnością społeczną, jeżeli zamiar zagarnięcia nie ulega wątpliwości. Treścią tego zamiaru jest chęć rozporządzenia mieniem społecznym tak jakby mienie to stanowiło prywatną własność zagarniającego. Skoro oskarżony Włodzimierz O., jak to podaje rewizja, zastawił rower w zamian za otrzymane dla siebie pieniądze, to pomijając już gołosłowność takiej obrony, tego rodzaju stan faktyczny wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68), bowiem wykazuje w sposób niewątpliwy, że oskarżony postąpił z rowerem, stanowiącym mienie społeczne tak, jak gdyby rower ten był jego własnością. Dowolnie twierdzi rewizja, że oskarżony Włodzimierz O. nie wiedział, jakie było pochodzenie namiotu, bowiem jak wyjaśnił sam oskarżony i co uzyskuje potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego Jerzego G., oskarżony Włodzimierz O. był razem z Jerzym G. przy wypożyczaniu namiotu w spółdzielni "Ogniwo" w Łodzi. Sąd Wojewódzki miał przy wymiarze kary na uwadze sylwetkę oskarżonego Włodzimierza O., a w szczególności to, że nie cieszy się on dobrą opinią. Nie można w tych warunkach uznać, aby kary wymierzone za poszczególne przestępstwa były nadmiernie surowe. Natomiast istnieją w okolicznościach sprawy podstawy do zastosowania przy wymiarze kary łącznej oskarżonemu Włodzimierzowi O. zasady absorpcji. Włodzimierz O. działał pod wyraźnym wpływem oskarżonego Jerzego G., popełnił dwa podobne przestępstwa w krótkim odstępie czasu, tak że przestępstwa te stanowią dwa epizody jednej działalności przestępczej. Epizody te stanowią oddzielne i zamknięte całości, co nie pozwala na potraktowanie ich jako czynu ciągłego, natomiast uzasadnia wymierzenie kary łącznej, na zasadzie absorpcji, w wysokości 1 roku więzienia.Wbrew wywodom rewizji oskarżonego Eugeniusza C. nie można uwalać represji polegającej na uiszczeniu 3.000 zł grzywny za przestępstwo z art. 161 k.k. za rażąco surową. Stopień lekkomyślności oskarżonego C. przy zakupie przedmiotów pochodzących z przestępstwa był bardzo znaczny, ponadto na ocenę sylwetki tego oskarżonego rzutuje fakt uprzedniej karalności z art. 133 k.k.Rewizje oskarżonych Jerzego G., Włodzimierza O. i Eugeniusza G. zarzucają Sądowi Wojewódzkiemu wymierzenie niewspółmiernie surowych kar i zawierają w konkluzji wnioski o ich złagodzenie.Oskarżony Jerzy G. podnosi, że wychowanie jego, na skutek braku opieki rodzicielskiej, było zaniedbane, że działanie przestępcze miało charakter prymitywny i dziecinny, czego Sąd Wojewódzki nie uwzględnił, jak również nie wziął pod uwagę okazanej skruchy i szczerego przyznania się do winy.Oskarżony Włodzimierz O. wywodzi, że roweru nie sprzedał, a tylko zastawił, że nie wiedział, iż namiot będący w posiadaniu współoskarżonego G. pochodził z przestępstwa, oraz że Sąd Wojewódzki w niedostatecznym stopniu uwzględnił jego młody wiek i dotychczasową niekaralność.Oskarżony Włodzimierz G. kwestionuje wymiar grzywny uważając, że suma 3.000 stanowi, przy jego zarobkach pracownika fizycznego, dolegliwość niewspółmiernie ciężką do przypisanego przestępstwa.Rewizja oskarżonego Gabriela J. zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu błędną oceną okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez ustalenie, wbrew materiałowi dowodowemu, że oskarżony miał świadomość nielegalnego pochodzenia przyjętych od oskarżonego Włodzimierza O. wiatrówek, oraz przez uznanie, że Gabriel J. uczestniczył w zbyciu tych wiatrówek, podczas gdy w rzeczywistości J. dopomógł w sprzedaży jednej tylko wiatrówki. W tych okolicznościach oskarżony Gabriel J. mógłby co najwyżej ponieść odpowiedzialność za udzielenie pomocy w sprzedaży jednej wiatrówki i to w granicach sankcji z art. 161 k.k. Rewizja zawiera w konkluzji wniosek o uchylenie wyroku pierwszej instancji i o uniewinnienie oskarżonego Gabriela J.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Rewizje nie są uzasadnione. Sąd Wojewódzki wziął pod uwagę przy rozważeniu wymiaru kary zaniedbania w wychowaniu oskarżonego Jerzego G., jak również okazaną przez niego skruchę i przyznanie się do winy. Wbrew wywodom rewizji nie można przyjąć, aby działanie oskarżonego Jerzego G., polegające na podstępnym zdobyciu zaufania władz harcerskich, zaopatrzeniu się w blankiety z pieczęciami tych władz i dokonaniu kilkunastu wyłudzeń w różnych miastach za pomocą fałszowanych dokumentów, stanowiło "prymitywną dziecinadę."Niesłuszny jest zarzut rewizji oskarżonego Gabriela J., że działał on w dobrej wierze nie mając świadomości nielegalnego pochodzenia wiatrówek. Oskarżony Gabriel J. wiedział, że wiatrówki zostały wypożyczone ze szkoły, co wynika z jego własnych wyjaśnień na rozprawie. Nie mógł więc mieć żadnych wątpliwości co do tego, że przywłaszczenie i sprzedaż tych wiatrówek jest przestępstwem. Sąd Wojewódzki słusznie ustalił, że oskarżony Gabriel J. udzielił pomocy do zagarnięcia trzech wiatrówek, bowiem jedną osobiście sprzedał na rzecz oskarżonego Jerzego G., a pozostałe dwie co najmniej przechowywał w domu wiedząc, że Jerzy G. zamierza je sprzedać. Ze względu na to, że wiatrówki były wypożyczone ze szkoły, kwalifikacja prawna przypisanego czynu z art. 3 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) jest trafna.Sąd Najwyższy uznał za możliwe warunkowo zawiesić karę orzeczoną oskarżonemu Gabrielowi J. Wprawdzie oskarżony ten skazany był w 1953 r. na umieszczenie w zakładzie poprawczym za kradzież, jednak nie stanowi to formalnej przeszkody do stosowania art. 61 k.k. Gabriel J. stał się w sprawie niniejszej przestępcą przypadkowym na skutek zwrócenia się do niego oskarżonego Jerzego G. Gabriel J. odbył już 4 miesiące na poczet kary pozbawienia wolności, obecnie jest zatrudniony i należy mu, zdaniem Sądu Najwyższego, dać szansę dalszej pracy. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.