II KK 111/23

II KK 111/23 POSTANOWIENIE Dnia 1 sierpnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie M. P. skazanej z art. 148 § 1 k.k. i innych; po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 września 2022 r. sygn. II AKa 190/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 9 grudnia 2021 r. sygn. XVIII K 200/21, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazaną od kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2021 r. sygn. XVIII K 200/21 uznał M. P. za winną tego, że: 1. w nocy z 30 na 31 sierpnia 2019 r. w W. zadała w kierunku J. P. cios nożem, zaś ww. broniąc się, złapał za nóż lewą ręką, w wyniku czego doznał obrażeń ciała w postaci poziomej rany ciętej powierzchni dłoniowej ręki lewej o długości ok. 6 cm na wysokości stawów śródręczno-paliczkowych II i III schodzącej na stronę promieniową z krwawieniem z tętniczek ręki, które skutkowały rozstrojem zdrowia i naruszeniem czynności narządu ciała na okres powyżej siedmiu dni w rozumieniu art. 157 § 1 k.k., tj. popełnienia czynu z art. 157 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji na mocy II KK 111/23 2 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r., nr 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 157 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji na mocy ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzył jej karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności; 2. w dniu 30 listopada 2020 r. w W., działając z zamiarem ewentualnym pozbawienia życia J. P., dokonała zabójstwa ww. w ten sposób, że zadała cios nożem w klatkę piersiową, w następstwie czego J. P. doznał rany kłutej klatki piersiowej z uszkodzeniem w przebiegu jej kanału narządów wewnętrznych - serca i płuca lewego skutkujące masywnym krwawieniem w tym do światła lewej jamy opłucnej oraz odmą opłucnową lewostronną co doprowadziło do wstrząsu krwotoczno-urazowego i zgonu na miejscu zdarzenia, tj. popełnienia czynu art. 148 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 148 § 1 k.k. wymierzył jej karę 12 (dwunastu) lat pozbawienia wolności. Ponadto, na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 85a k.k., art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy sprzed nowelizacji na mocy ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1086) w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzeczone w punktach 1 i 2 kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył oskarżonej karę łączną 12 (dwunastu) lat pozbawienia wolności (pkt 3 wyroku). Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonej, oskarżyciela posiłkowego i prokuratora, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2022 r. sygn. II AKa 190/22, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku). II KK 111/23 3 Od tego rozstrzygnięcia kasację wywiodła obrońca skazanej, która zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła rażące naruszenia przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie: 1. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na powtórzeniu - za Sądem I instancji - dowolnej, a nie swobodnej oceny wyjaśnień M. P. oraz dokonanie takiej samej nieprawidłowej oceny przez Sąd II instancji, tj. dokonanie jej z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania i wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego; 2. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedopełnieniu obowiązku należytego i rzetelnego rozpoznania zarzutu dotyczącego błędnej kwalifikacji prawnej przypisanej oskarżonej, poprzez powielenie za Sądem I Instancji przypisania M. P. odpowiedzialności za zabójstwo z zamiarem ewentualnym; 3. naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedopełnieniu obowiązku należytego i rzetelnego rozpoznania zarzutu dotyczącego błędnej kwalifikacji prawnej przypisanej oskarżonej, poprzez powielenie za Sądem pierwszej instancji przypisania M. P. odpowiedzialności za zabójstwo z zamiarem ewentualnym; 4. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na nienależytym rozważeniu argumentów zawartych w zarzucie z pkt 11 apelacji obrońcy M. P. poprzez zaakceptowanie przez Sąd Odwoławczy wadliwej decyzji procesowej Sądu a quo podjętej w toku rozprawy głównej, tj. oddalenia wszystkich osobowych wniosków dowodowych obrońcy, na skutek czego nie przesłuchano J. P.; 5. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedopełnieniu obowiązku należytego i rzetelnego rozpoznania zarzutów apelacji (nr 14 i 15), w tym w szczególności powtórzeniu za Sądem I instancji dowolnej, a me swobodnej oceny zeznań świadków S. P. i J. K. oraz dokonanie takiej samej nieprawidłowej oceny przez Sąd II instancji, tj. dokonanie jej z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania i wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego; II KK 111/23 4 6. naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niedopełnieniu obowiązku należytego i rzetelnego rozpoznania zarzutu dotyczącego niewspółmiernie rażącej kary poprzez lapidarne wskazanie, z jakiego względu akurat kara pozbawienia wolności w wymiarze 12 lat ma być adekwatna w niniejszej sprawie i zmarginalizowanie okoliczności łagodzących sprawy; Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniosła o uchylenie skarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 września 2022 r. sygn. akt II AKa 190/22 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji, a nadto także o zwolnienie M. P. od ponoszenia kosztów postępowania, w tym opłaty od kasacji. W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Podniesione w kasacji obrońcy zarzuty okazały się oczywiście bezzasadne, co skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem kasacji przez Sąd Najwyższy jako oczywiście bezzasadnej w trybie wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k. Oczywista bezzasadność zachodzi wtedy, gdy sąd kasacyjny stwierdza w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k., ani też nie wystąpiły inne rażące naruszenia prawa zarzucone w skardze kasacyjnej, a jeżeli nawet wystąpiły, to z całą pewnością nie mogły one mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia (por. SN V KKN 314/97, OSNKW 1998, nr 11-12, poz. 60 wraz z aprobującymi uwagami S. Zabłockiego, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego Izba Karna, Palestra 1999, z. 1-2, s. 145). Dla zachowania przejrzystości rozważań, omówienie zarzutów zostało przeprowadzone w dwóch częściach. Pierwsza to rozważania związane z zarzutami podnoszącymi naruszenie ogólnych zasad procesowych, o których mowa II KK 111/23 5 w art. 5, 6 i 7 k.p.k. (tj. zarzuty z pkt: 1, 2, 4, 5 kasacji). W drugiej zaś zawarto odniesienie do zarzutów sygnalizujących naruszenie standardów kontroli apelacyjnej wynikających z art. 433 § 2 k.p.k. oraz podnoszonych w związku z tym uchybień w konstrukcji uzasadnienia sądu drugiej instancji - art. 457 § 3 k.p.k. (tj. zarzuty z pkt 3 i 6 kasacji). Choć wszystkie zarzuty kasacji w swojej konstrukcji odwołują się do naruszeń związanych z art. 433 § 2 k.p.k. i 457 § 3 k.p.k., to część z nich już w ramach pobieżnej analizy ocenione być muszą jako nietrafne i w związku z tym pozbawione potencjału wzruszenia zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 1 lipca 2021 r. sygn. II KK 184/21). Przebieg postępowania w niniejszej sprawie wykluczył skuteczność zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. może być skutecznie podnoszony w postępowaniu kasacyjnym tylko wówczas, gdy sąd odwoławczy, dokonywał samodzielnej, lecz odmiennej od sądu meriti oceny dowodów oraz na ich podstawie czynił samodzielne ustalenia faktyczne, odmienne od ustaleń sądu pierwszej instancji (zob. wyrok SN z 8 września 2021 r. sygn. II KK 266/20; postanowienie SN z 22 września 2016 r. sygn. III KK 144/16, teza 1), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Podobnie pozbawione jest skuteczności jednoczesne podnoszenie w zarzucie – tak jak sformułowanym w pkt 2 kasacji, naruszenie art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k., a to z uwagi na ich rozłączny charakter. Zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. nie może być stawiany łącznie z obrazą art. 7 k.p.k., a to z tego powodu, iż naruszenie zasady in dubio pro reo możliwe jest jedynie wtedy, gdy sąd w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i w sposób zgodny z art. 7 k.p.k. ocenił zgromadzone dowody, a pomimo tego z dowodów uznanych za wiarygodne nadal wynikają co najmniej dwie równoprawne wersje faktyczne i organ procesowy rozstrzyga niedające się usunąć wątpliwości, niezgodnie z kierunkiem określonym w przepisie art. 5 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia SN: z 30 czerwca 2021 r. sygn. II KK 245/21; z 14 lipca 2022 r. sygn. II KK 263/22), czego nie sposób dopatrzyć się w rozważaniach sądu drugiej instancji. II KK 111/23 6 Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa do obrony, o której mowa w pkt 4 kasacji, gdyż brak jest podstaw do utożsamiania naruszenia art. 6 k.p.k. z faktem oddalenia wniosku dowodowego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, w sytuacji, gdy taka decyzja organu procesowego miała swoje podstawy, właściwie wykazane w uzasadnieniu, co potwierdził sąd odwoławczy w swoich rozważaniach. Sąd odwoławczy w pkt ad. 11 i 12 (str. 17 uzasadnienia) argumentację sądu meriti związaną z oddaleniem na podstawie art. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k. wniosku dowodowego strony o przesłuchanie świadka, ocenił jako prawidłową, w sposób spójny i logiczny argumentując swoje stanowisko. Podkreślić należy, że decyzja w kwestii uwzględnienia, bądź oddalenia wniosku dowodowego jest autonomiczną decyzją sądu, wymagającą podjęcia wstępnej weryfikacji (tzw. apriorycznej oceny dowodów), czy dany dowód jest dopuszczalny, realnie istnieje możliwość jego przeprowadzenia i czy jest przydatny do stwierdzenia okoliczności stanowiącej tezę dowodową. Skoro zatem, co wynika z akt sprawy, Sąd odwoławczy rozpoznał wniosek dowodowy obrońcy i stwierdził, że jest on zgodnie z art. 170 § 1 pkt 1 k.p.k., niedopuszczalny z mocy prawa, tym samym nie mogło dojść do obrazy wspomnianego wyżej przepisu, ani tym bardziej art. 170 § 1a k.p.k., gdyż ten ostatni przepis ma zastosowanie jedynie do podstaw oddalenia wniosku dowodowego, o których mowa w art. 170 § 1 pkt 5 i 6 k.p.k. Naruszenie art. 170 § 1 k.p.k. jest natomiast możliwe tylko wówczas, gdyby Sąd Okręgowy nie rozpoznał w ogóle zgłoszonego przez stronę wniosku dowodowego, co w przedmiotowej sprawie nie miało przecież miejsca. Analiza zarzutów wskazanych w pkt 3 i 6 kasacji obrońcy wraz z towarzyszącą im argumentacją na gruncie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, nie potwierdza naruszeń, których zaistnienie podnosi skarżący. Co więcej, konstrukcja tych zarzutów, choć powierzchownie wskazuje na błędy w przeprowadzonej kontroli instancyjnej, w istocie stanowi polemikę i prezentację poglądów skarżącego co do oceny poszczególnych dowodów, a nadto zawiera powtórzenie zarzutów skierowanych uprzednio w apelacji pod adresem rozstrzygnięcia sądu meriti, w związku z ustalonym przez ów sąd stanem faktycznym, stanowiącym podstawę orzeczenia pierwszoinstancyjnego. II KK 111/23 7 Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem związanym z zagadnieniem, którego dotyczy omawiany zarzut kasacyjny, zaistnienie obrazy art. 433 § 2 k.p.k. może bowiem nastąpić wskutek braku rozważenia wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, naruszenie zaś art. 457 § 3 k.p.k. - gdy w uzasadnieniu wyroku nie zostanie zawarta argumentacja odnośnie do określonego potraktowania zarzutów i wniosków apelacji. Naruszenie art. 457 § 3 k.p.k. następuje natomiast, gdy sąd uznając zarzuty apelacji za zasadne lub niezasadne, nie wyjaśni swojego stanowiska, ewentualnie przedstawiona argumentacja będzie zawierała braki (wyrok SN z 26 kwietnia 2023 r. sygn. V KK 428/22). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny Warszawie rozpoznał zarzut błędu w przyjętej kwalifikacji prawnej oraz odniósł się do kwestii zamiaru skazanej. Zaaprobował on przyjęte przez Sąd Okręgowy stanowisko, przywołując przy tym konkretne fragmenty wyjaśnień oskarżonej i zeznań świadka oraz płynące z nich wnioski, w których świetle ustalenie i przypisanie skazanej przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. w zamiarze ewentualnym jawi się jako prawidłowe (str. 16-17 uzasadnienia). Mając na uwadze konstrukcję omawianych zarzutów i towarzyszącą im argumentację przypomnieć należy także, iż w toku postępowania kasacyjnego z założenia nie dokonuje się kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów i nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych (są one irrelewantne), gdyż rolą sądu kasacyjnego nie jest ponowne – „dublujące” kontrolę apelacyjną - rozpoznawanie zarzutów stawianych przez skarżącego de facto orzeczeniu sądu pierwszej instancji (zob. postanowienia SN z 5 maja 2015 r. sygn. IV KK 430/14 i cyt. tam orzecznictwo). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie sposób dopatrzyć się także naruszenia, o którym mowa w zarzucie z pkt 6 kasacji. Sąd drugiej instancji w części uzasadnienia oznaczonej jako „ad. 17” odwołał się do uzasadnienia sądu meriti. W ramach prowadzonej kontroli odwoławczej sąd zwrócił uwagę na fakt, iż w zakresie wymiaru kary, sąd pierwszej instancji przeprowadził wyczerpujące rozważania uwzględniające m.in. także i te okoliczności łagodzące, które podnosił obrońca skazanej w apelacji. (tj. uprzednią niekaralność, niezwłoczne udzielenie II KK 111/23 8 pomocy, współpraca z organami postępowania). W kontekście omawianego zarzutu na gruncie uzasadnienia zaskarżonego kasacją wyroku przypomnieć należy, iż stopień szczegółowości rozważań sądu odwoławczego, uzależniony jest od jakości wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji oraz we wniesionym środku odwoławczym i w zależności od meritum sprawy może przybrać bardziej lub mniej rozbudowany wywód. W takim wypadku wystarczające jest wskazanie głównych powodów nieuwzględnienia zarzutów apelacji, a następnie odesłanie do szczegółów uzasadnienia wyroku sądu I instancji. Na Sądzie odwoławczym ciąży obowiązek rozpoznania wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, nie oznacza to jednak bezwzględnego wymogu szczegółowego umotywowania każdego argumentu. Jeżeli Sąd odwoławczy podziela w pełni dokonane przez sąd a quo określenie wymiaru kary, może zaniechać szczegółowego odnoszenia się w uzasadnieniu swojego wyroku do zarzutów apelacji, gdyż byłoby to zbędnym powtórzeniem argumentacji tego sądu (zob. postanowienie SN z 5 lutego 2019 r. sygn. V KK 616/18 i cyt. tam orzecznictwo). Mając powyższe na uwadze i nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej kasacji, Sąd Najwyższy orzekł o jej oddaleniu, jako oczywiście bezzasadnej, przy czym - kierując się wskazaniami art. 637a k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazaną od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne i poniesionymi wydatkami tego postępowania obciążył Skarb Państwa. (B.B.) [ms] II KK 111/23 9