II KK 260/21

Sygn. akt II KK 260/21 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 września 2021 r., w sprawie A. Z. skazanego z art. 158 § 1 k.k. i in. kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt IX Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt V K (…), p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego A. P. J., kancelaria radcy prawnego w W., kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, za sporządzenie wniesienie kasacji; 3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Sąd Rejonowy w W., wyrokiem z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt V K (…), uznał oskarżonego A. Z. winnym tego, że: 1. w dniu 6 kwietnia 2019 r. w W. przy ul. P., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, wziął udział w pobiciu M. K., bijąc go rękami po całym ciele i kopiąc nogami, przez co naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 k.k. lub 157 § 1 k.k., przy czym czynu dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia kary 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, tj. przestępstwa z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; 2. w dniu 6 kwietnia 2019 r. w W. przy ul. P. , dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci telefonu komórkowego marki P [...] o wartości 350 zł oraz portfela koloru czarnego marki „P.” o wartości 80 zł, powodując straty o łącznej wartości 430 zł na szkodę M. K., tj. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., za co wymierzył mu karę 15 dni aresztu; 3. w dniu 6 kwietnia 2019 r. w W. przy ul P., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, wziął udział w pobiciu D. Z. , bijąc go rękami po całym ciele i kopiąc nogami przez co naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienia skutku określonego w art. 156 § 1 k.k. lub 157 § 1 k.k., przy czym czynu dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia kary 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, tj. przestępstwa z art. 158 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności; 4. w dniu 30 marca 2019 r. w W. przy ul. G., w C., w sklepie S., działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonym mężczyzną dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci perfum marki H. 200 ml o łącznej wartości strat 579 zł, czym działał na szkodę S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. A., przy czym czynu dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia kary 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, tj. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Orzekł także karę łączną 2 lat pozbawienia wolności. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok w całości, w zakresie, w jakim dotyczył A. Z.. Skarżący podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 193 § 1 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., a także zarzut wymierzenia rażąco surowej kary. 3 Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania - w zakresie czynu przypisanego w pkt. 1, o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego - w zakresie czynu przypisanego w pkt. 2 i 3, wreszcie o orzeczenie kary łagodniejszej - w zakresie czynu przypisanego w pkt. 4. Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt IX Ka (…), zmienił zaskarżony wyrok, przyjmując w ramach opisu czynu przypisanego w pkt. 1 oraz 3, iż oskarżeni narazili pokrzywdzonego na bezpośrednie nastąpienie skutku określonego w art. 157 § 1 k.k. Zaliczył dodatkowo okres zatrzymania na poczet kary pozbawienia wolności. W pozostałym zaś zakresie wyrok utrzymał w mocy. Kasację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1. rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 455 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. poprzez brak powołania z urzędu dowodu i niezasięgnięciu opinii biegłych w zakresie rozstroju zdrowia pokrzywdzonych, w sytuacji gdy były to wiadomości specjalne i miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, pomimo że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadne było uznać, iż uszczerbek na zdrowiu pokrzywdzonych miał charakter lekki, co skutkowało brakiem dokonania poprawy błędnej kwalifikacji czynu w trybie art. 455 k.p.k. i w konsekwencji niezastosowaniem art. 157 § 2 k.k.; 2. rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez dokonanie nierzetelnej i nieprawidłowej kontroli odwoławczej, polegającej na zaaprobowaniu oceny dowodów dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania, logiki i doświadczenia życiowego, iż skazany dopuścił się pobicia, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż była to bójka oraz brak rzetelnego uzasadnienie w tym zakresie; 3. dowolną zamiast swobodnej ocenę materiału dowodowego, w szczególności zeznań pokrzywdzonych, świadków oraz wyjaśnień oskarżonych w przedmiocie ustalenia okoliczności zdarzenia, sposobu zachowania oskarżonych i pokrzywdzonych, intensywności zadawanych uderzeń oraz obrażeń ciała pokrzywdzonych i w konsekwencji błędnym uznaniu, iż skazany swoim zachowaniem naraził pokrzywdzonych na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego w art. 157 § 1 k.k., co w konsekwencji skutkowało błędnym przypisaniem skazanemu dokonania czynu z art. 158 § 1 k.k. 4 Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku poprzedzającego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odpowiedź na kasację złożył prokurator, wnosząc o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną i jako taką oddalić. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się uchybień opisanych w zarzutach. Odnosząc się do pierwszego ze sformułowanych zarzutów należy wskazać, że dotyczy on zarówno do prawa materialnego, jak i procesowego, w istocie dążąc do wykazania, że wyrok oparto na wadliwym ustaleniu faktycznym. Miało ono sprowadzać się do bezpodstawnego przyjęcia, że w wyniku działania oskarżonego doszło do wykreowania określonego niebezpieczeństwa dla zdrowia pokrzywdzonych. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy pragnie zauważyć, że to Sąd orzekający w sprawie dokonuje oceny stanu faktycznego pod kątem realizacji znamion, zaś opinia biegłego ma charakter wyłącznie pomocniczy. Konieczność skorzystania z dowodu tego typu wynika każdorazowo z okoliczności faktycznych sprawy. W prawie polskim nie obowiązują formalne zasady dowodzenia. Nie jest zatem tak, że postawienie zarzutu narażenia na wystąpienie uszczerbku określonego rodzaju w każdym przypadku musi wiązać się z zasięgnięciem opinii biegłego. Z pewnością Sąd odwoławczy nie miał obowiązku przeprowadzenia tego dowodu z urzędu. Średni uszczerbek na zdrowiu został zdefiniowany jako taki, który ustępuje w okresie dłuższym, niż 7 dni. Tak sformułowane kryterium stanowiło punkt odniesienia dla Sądu w procesie przypisania sprawstwa oskarżonemu. W realiach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji bezsprzecznie ustalił, że działania oskarżonego w wysokim prawdopodobieństwem mogły prowadzić do takiego naruszenia czynności ciała, które trwałoby powyżej tego okresu. W tym zakresie bazował na zeznaniach świadków i pokrzywdzonych, z których m.in. wynikało, że oskarżony m.in. kopał pokrzywdzonego, gdy ten leżał na ziemi (s. 3 uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji), uwzględnił też fakt, że w wyniku ataku pokrzywdzony wymagał pomocy medycznej. Nie można też tracić przecież z pola widzenia faktu, że przedmiotem oceny nie było wystąpienie uszczerbku, ale jedynie ryzyko jego wystąpienia. W ocenie Sądu Najwyższego takie wnioskowanie w realiach niniejszej sprawy było uprawnione, wystarczające i doprowadziło do prawidłowych ustaleń, które nie naruszają art. 7 k.p.k. Sąd odwoławczy trafnie zaaprobował te ustalenia i przyjął jako własne (s. 4-5 uzasadnienia). W konsekwencji nie sposób uznać, że doszło tu do naruszenia prawa materialnego. 5 Drugi z podniesionych zarzutów dotyczył rażącego naruszenie prawa procesowego, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. W ocenie skarżącego Sąd odwoławczy wadliwie zaaprobował ustalenia Sądu pierwszej instancji, wedle których skazany dopuścił się pobicia, podczas gdy w ocenie skarżącego zdarzenie winno zostać zakwalifikowane jako bójka. Tak sformułowany zarzut budzi przede wszystkim zastrzeżenia natury procesowej - w apelacji nie podniesiono zarzutu dotyczącego błędnej kwalifikacji. Ta kwestia pozostała poza zakresem apelacji, nie sposób więc zarzucać Sądowi odwoławczemu, że expressis verbis nie odniósł się do niej. Na marginesie należy jednak zaznaczyć, że w sprawie jednoznacznie ustalono, kto był stroną atakującą, a kto broniącą się, wskazano w jakich okolicznościach doszło do ataku. Sąd odwoławczy nie prowadził w tym zakresie szerszych rozważań, bo zarzut taki nie został podniesiony w apelacji. W ramach trzeciego zarzutu skarżący dąży do wykazania, że Sąd wadliwie ustalił stan bezpośredniego niebezpieczeństwa nastąpienia skutku określonego w art. 157 § 1 k.k., co w konsekwencji miało skutkować niesłusznym przypisaniem skazanemu dokonania czynu z art. 158 § 1 k.k. I on okazał się niezasadny. Zwrócić należy uwagę na dwie okoliczności. Po pierwsze, w toku postępowania w niniejszej sprawie ustalono, że w wyniku działania oskarżonego doszło do narażenia na wystąpienie uszczerbku, o którym mowa w art. 157 § 1 k.k. Zostało to uwzględnione w procesie wyrokowania, zaś ustalenia te uznał Sąd Najwyższy za trafne w ramach rozważań odnoszących się do pierwszego zarzutu. Po drugie, odnosząc się do kwestii oceny dowodów należy wskazać, że Sąd odwoławczy trafnie zaaprobował ustalenia Sądu pierwszej instancji. W realiach niniejszej sprawy zeznania świadków i pokrzywdzonych, a także dokumentacja medyczna stanowiły wystarczającą podstawę do ustalenia, że w wyniku działań oskarżonego doszło do narażenia na średni uszczerbek na zdrowiu. O wykreowaniu takiego narażenia świadczy chociażby kopanie leżącego pokrzywdzonego, a takie wystąpienie obrażeń wymagających szycia rany, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd odwoławczy (s. 4 uzasadnienia). Mając na względzie powyższe kasację uznać należało za oczywiście bezzasadną. Z tego względu orzeczono, jak w części dyspozytywnej postanowienia.