II KK 350/15
WyrokIzba Karna2015-12-16
Skład orzekający: Jarosław Matras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak obrońcy z wyboru na rozprawie, spowodowany wypowiedzeniem obrony przez oskarżonego z uwagi na odmienną linię obrony, a następnie ustanowieniem nowego obrońcy, stanowi bezwzględną podstawę kasacyjną z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z powodu braku obligatoryjnej obrony?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że brak obrońcy z wyboru na rozprawie, wynikający z wypowiedzenia obrony przez oskarżonego z powodu odmiennej linii obrony i późniejszego ustanowienia nowego obrońcy, nie stanowi bezwzględnej podstawy kasacyjnej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Kluczowe jest, że w momencie wypowiedzenia obrony przez oskarżonego, sąd prowadził postępowanie dowodowe dotyczące innego współoskarżonego, a nie głównego oskarżonego. Po ustanowieniu nowego obrońcy, ani obrońca, ani oskarżony nie domagali się ponownego przesłuchania świadków, co potwierdza brak naruszenia prawa do obrony.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy skazał M. W. za przestępstwo z art. 252 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zb. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, eliminując posłużenie się nożem i modyfikując podstawę skazania, łagodząc jednocześnie karę. Obrońca skazanego wniósł kasację, zarzucając rażącą obrazę prawa procesowego, w tym art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., z powodu nieobecności obrońcy z wyboru na rozprawie w pierwszej instancji, co miało skutkować brakiem obrony pomimo zaistnienia przesłanek z art. 80 k.p.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II KK 350/15 POSTANOWIENIE Dnia 16 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 16 grudnia 2015 r., sprawy M. W. skazanego z art. 252 § 2 k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt II AKa 109/15 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt V K 108/13 p o s t a n o w i ł I. Oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; II. Obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. V KK 108/13 Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie skazał M. W. na karę 6 lat pozbawienie wolności i 150 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 10 zł za przestępstwo kwalifikowane z art. 252 § 1 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zb. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
2 W apelacji od tego wyroku obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania karnego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (naruszenie tych norm ujęto pod lit. A-H), a także art. 6 k.p.k. „w sytuacji w której wystąpiła kolizja interesów pomiędzy obrońcą a oskarżonym, a tym samym ograniczona została realna możliwość prawa do obrony oskarżonego poprzez nie odroczenie rozprawy celem wyznaczenia przez oskarżonego innego obrońcy”. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r., sygn. II AKa 109/15 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu wyeliminował posłużenie się nożem, a z podstawy skazania art. 280 § 2 k.p.k. przyjmując w to miejsce art. 280 § 1 k.k., a orzeczoną karę pozbawienia wolności złagodził do 5 lat i 6 miesięcy. W pozostałym zakresie wyrok został utrzymany w mocy. Kasację od tego wyroku wniósł obrońca z urzędu skazanego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu rażącą obrazę prawa procesowego, mianowicie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. poprzez nieobecność obrońcy z wyboru na rozprawie w Sądzie pierwszej instancji, przez co oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy pomimo zaistnienia przesłanek z art. 80 k.p.k. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroków sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k. Na wstępie trzeba wskazać, że uchybienie ujęte w kasacji jako tzw. bezwzględny powód odwoławczy z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (brak obligatoryjnej obrony) podnoszone było już w apelacji, przy czym tam miało ono postać naruszenia prawa do obrony (art. 6 k.p.k.). Uzasadnienie kasacji upatruje uchybienia z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w sytuacji istnienia kolizji interesów pomiędzy oskarżonym oraz obrońcą, co miało skutkować brakiem obrony w trakcie rozprawy głównej. Na tożsamy zarzut – kwalifikowany w apelacji jako naruszenie
3 art. 6 k.p.k. – Sąd II instancji odpowiedział na stronach 18-20 uzasadnienia wyroku, wskazując, iż wprawdzie w toku rozprawy głównej w dniu 15 września 2014 r. oskarżony wypowiedział obronę adw. T. J. z uwagi na odmienną linie obrony, ale nie wnosił wówczas o odroczenie rozprawy, zaś sąd I instancji prowadził wówczas postępowanie dowodowe tylko w zakresie odrębnego czynu zarzuconego współoskarżonemu T. M. (chodziło o czyn z art.157 § 1 k.k. ). Sąd ten podkreślił również, że po ustanowieniu nowego obrońcy ani obrońca ani oskarżony nie wnosili o ponowne przesłuchanie świadków, co z uwagi na okoliczność wskazaną powyżej jest zrozumiałe. W kasacji ponowiono argumentację apelacji, nie dostrzegając w ogóle wywodów Sądu II instancji. Skoro ani jednym zdaniem skarżący nie wskazał dlaczego stanowisko Sądu odwoławczego jest wadliwe, to wypada jedynie wskazać, że stanowisko tego sądu jest prawidłowe, zaś zarzut kasacji jest oczywiście chybiony. Najistotniejsze jest bowiem to, że przesłuchiwani w trakcie rozprawy - na której oskarżony wypowiedział pełnomocnictwo obrońcy - świadkowie zeznawali na temat zdarzenia przed klubem G., które dotyczyło tylko i wyłącznie T. M. (świadkowie: S. D. i K. Z.); innych czynności wówczas nie prowadzono. Oznacza to zatem, że w tym dniu czynności dowodowe nie dotyczyły M. W. (wydano postanowienie na podstawie art. 378 § 3 k.p.k.). Zobowiązano oskarżonego do ustanowienie nowego obrońcy (k. 2568). Na wniosek ustanowionego z urzędu obrońcy odroczono kolejną rozprawę w dniu 19 września 2014 r.; wniosek ten poparł obrońca z wyboru, który się pojawił na rozprawie. W toku kolejnych rozpraw oskarżonego reprezentował już inny obrońca z wyboru i co do niego oskarżony nie miał jakichkolwiek zastrzeżeń. Nie było zatem takiej sytuacji, aby prowadzono rozprawę pod nieobecność obrońcy oskarżonego lub by zaistniałą sytuacja w której z uwagi na rzeczywistą kolizję obrony prowadzenie obrony oskarżonego nie było możliwe. Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu.
Powiązane orzeczenia
- II KK 16/25 2025-02-20Czy w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji, po uzyskaniu opinii biegłych, uznał, że oskarżony nie potrzebuje obrońcy z urzędu z uwagi na zdolność do samodzielnej obrony, a następnie sąd odwoławczy utrzymał ten wyrok, mo…
- III KK 650/18 2019-03-21Czy odmowa powtórnego przesłuchania świadka z powodu nieobecności obrońcy spowodowanej chorobą, a także odmowa sprostowania protokołu rozprawy, mogą stanowić bezwzględną podstawę kasacyjną z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w…
- IV KK 644/19 2020-02-13Czy naruszenie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z art. 79 § 2 k.p.k. stanowi bezwzględną podstawę odwoławczą w sytuacji, gdy sąd nie wyznaczył obligatoryjnego obrońcy z urzędu, mimo że obrońca w kasacji podnosił okol…
- V KK 79/15 2015-09-10Czy w sytuacji, gdy oskarżony posiadał obrońcę z wyboru, a w kasacji podniesiono zarzut uchybienia z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z powodu niezawiadomienia o terminach rozprawy innych obrońców, można mówić o obligatoryjnym…
- IV KK 83/24 2024-04-05Czy naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, stanowi bezwzględną podstawę odwoławczą, nawet jeśli nie zostało podniesione w apelacji?
Powołane przepisy
art. 535 § 3 KPKart. 252 § 2 KKart. 252 § 1 KKart. 13 § 1 KKart. 282 KKart. 280 § 2 KKart. 11 § 2 KKart. 7 KPKart. 410 KPKart. 6 KPKart. 280 § 2 KPKart. 280 § 1 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy