II KK 456/24

II KK 456/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 listopada 2024 r., sprawy M.W. skazanego z art. 197 § 1 k.k. i in. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt XI Ka 18/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt III K 238/23, p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, którymi obciążyć Skarb Państwa, 3.zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokata Ł.K. – Kancelaria Adwokacka w L. – 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji z urzędu. UZASADNIENIE II KK 456/24 2 Wyrokiem z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt III K 238/23, Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie uznał oskarżonego M.W. za winnego tego, że: 1. (…) „w dniu 8 stycznia 2023 r. w L., przemocą polegającą na położeniu się na pokrzywdzonej I.Ś. i przytrzymywaniu jej ciężarem swojego ciała, czemu nie mogła się skutecznie przeciwstawić z racji dysproporcji sił i wcześniejszego zażycia przez nią narkotyków, doprowadził wskazaną pokrzywdzoną, wbrew jej woli do obcowania płciowego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu powyżej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne”, tj. popełnienia czynu z art. 197 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 197 § 1 k.k. wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 41a § 1 i 4 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną I.Ś. osobiście, telefonicznie, listownie, mailowo i za pośrednictwem innych osób oraz zakaz zbliżania się do niej na odległość nie mniejszą niż 100 metrów – na okres 5 lat; na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej 5.000 złotych; 2. uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zb. z art. 58 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 59 ust. 1 przywołanej ustawy w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 57b k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne w wysokości 2.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa w łącznej wysokości 200 złotych; 3. na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 85a k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. połączył orzeczone kary pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonemu karę łączną 4 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a na jej poczet zaliczył na podstawie art. 63 § 1 i 5 k.k. okres rzeczywistego pozbawienia oskarżonego wolności w sprawie; II KK 456/24 3 4. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych. Opisane orzeczenie zaskarżone zostało w całości apelacją oskarżonego, w której wskazano na: - pozbawienie oskarżonego prawa do obrony w trakcie jego pierwszego przesłuchania oraz w toku posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania; - błędną ocenę zeznań pokrzywdzonej I.Ś. i świadka P.K.; - błędną ocenę dowodu z opinii biegłej psycholog K.P.; - błędne przypisanie oskarżonemu zażywania w dniu 8 stycznia 2023 r. narkotyków; - bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych oskarżonego i jego obrońcy o konfrontację oskarżonego z pokrzywdzoną i świadkiem P.K., o powołanie biegłego z zakresu narkotestu oraz biegłego toksykologa oraz o przesłuchanie E.W. i M. J.. Z wniesionej apelacji wynika, że skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt XI Ka 18/24, Sąd Okręgowy w Lublinie utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie i zwolnił skazanego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżony został w całości kasacją obrońcy skazanego, w której zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia, tj.: „1. art. 167 k.p.k. w zw. z art. 192 § 2 i 4 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegające na oddaleniu wniosku obrońcy o przeprowadzenie dowodu z opinii sądowo – psychologicznej dotyczącej jedynego naocznego świadka P.K., która miałaby określić zdolność spostrzegania, zapamiętywania i odtwarzania zdarzeń przez świadka, w szczególności zdarzenia z dnia 8 stycznia 2023 r. oraz jego predyspozycji do konfabulacji, pomimo że świadek – co wynika z materiału sprawy i zostało prawidłowo ustalone przez Sądy obu instancji – pozostawał w chwili zdarzenia pod wpływem tych samych środków odurzających co pokrzywdzona oraz – podobnie jak pokrzywdzona – pod wpływem alkoholu, a ponadto świadek był osobą uzależnioną od substancji psychoaktywnych i leczył się odwykowo, które to okoliczności powodowały istotną wątpliwość co do stanu II KK 456/24 4 psychicznego świadka, jego rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, tj. wątpliwość o jakiej mowa w art. 192 § 2 k.p.k. i uzasadniały poddanie świadka badaniu przez biegłego, w szczególności wobec faktu iż ustalenia faktyczne w sprawie zostały w głównej mierze oparte na relacjach tego świadka; 2. art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez stwierdzenie przez Sąd II instancji samodzielnie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie zdolności spostrzegania, zapamiętywania i odtwarzania zdarzeń przez jedynego naocznego świadka P.K., bez uprzedniego pozyskania opinii biegłego w tym zakresie, pomimo iż ustalenie tych okoliczności wymagało wiadomości specjalnych”. W następstwie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym od kończącego postępowanie prawomocnego wyroku sądu odwoławczego. Oznacza to, że – co do zasady – przedmiotem zarzutów winny być uchybienia, do których doszło w toku postepowania odwoławczego. Należy również podkreślić, że stosownie do art. 536 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, co oznacza, że przy braku w omawianej sprawie potrzeby rozpoznania kasacji w zakresie szerszym – nie występują przesłanki z art. 439 i 455 k.p.k. – przedmiotem kontroli mogą zostać jedynie zarzuty sformułowane przez obrońcę skazanego. Dodać również trzeba, że z treści art. 523 § 1 k.p.k. wynika, że kasacja może być wniesiona, pomijając podstawy z art. 439 § 1 k.p.k., tylko w powodu rażącego naruszenia prawa i to takiego, które mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku. Ten ostatni z warunków nie jest w rozważanej sprawie bez wątpienia spełniony. Gdyby bowiem założyć, że podniesione zarzuty są trafne, to i tak owe rzekome uchybienia nie mogły mieć istotnego wpływu na treść wyroku. Autor kasacji próbuje wykazać, że P.K. był jedynym świadkiem zdarzenia, zatem ocena II KK 456/24 5 wiarygodności jego zeznań jest kluczowa. Tymczasem podstawowym dowodem w sprawie, obdarzonym przez Sądy obu instancji wiarygodnością, są zeznania pokrzywdzonej I.Ś.. Kasacja jednak nie zawiera żadnych zarzutów kwestionujących sposób rozpoznania apelacji skazanego w zakresie oceny wiarygodności zeznań pokrzywdzonej. Fragmenty uzasadnienia kasacji (strona 4) nie formułują w tej mierze żadnego zarzutu, a krytyczne odniesienie się do wypowiedzi procesowych pokrzywdzonej stanowi jedynie zabieg służący do uzasadnienia, że podobnie jak w jej przypadku, także w odniesieniu do świadka K. winna być sporządzona opinia sądowo – psychologiczna. Uzasadnienie kasacji zawiera także inne niespójności, które nie pozostają w żadnym związku z podniesionymi zarzutami: np. ocena wiarygodności wyjaśnień skazanego, czy sposób przeprowadzenia okazania świadkowi wizerunku skazanego. Podnosząc zarzut z pkt 1 kasacji, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że z przywoływanego przez niego przepisu art. 192 § 2 k.p.k. wynika, że odwołanie się do opinii biegłego psychologa może nastąpić przy wskazanych w tym przepisie wątpliwościach, ma ono charakter fakultatywny, a nadto wiązać się ma z przesłuchaniem świadka. Tymczasem treść kasacji nie wskazuje, by skarżący domagał się ponownego przesłuchania świadka w instancji odwoławczej z udziałem biegłego psychologa. Jest jasne, że wymieniane w omawianym przepisie wątpliwości musi powziąć organ procesowy, ponieważ to on decyduje o przebiegu czynności procesowych. Utrzymywanie zatem, jak czyni to skarżący w pkt 2 kasacji, że Sąd naruszył przepis art. 193 § 1 k.p.k., ponieważ zastąpił biegłego jest nieporozumieniem. Taki sam zarzut można byłoby postawić sądowi, który zarządził przesłuchanie świadka z udziałem biegłego, wszak powziął określone wątpliwości, które – według skarżącego – zastrzeżone są dla biegłego. Oznacza to, że nie stanowi naruszenia art. 193 § 1 k.p.k. stanowisko sąd sprowadzające się do odmowy przesłuchania świadka z udziałem biegłego psychologa z powodu braku wątpliwości uzasadniających przeprowadzenie takiej czynności. Kierując się powyższym, uznano kasację za oczywiście bezzasadną orzeczono jak na wstępie. [WB] [ał] II KK 456/24 6