II KK 464/23

II KK 464/23 POSTANOWIENIE Dnia 31 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch w sprawie T. K. o czyn z art. 212 § 2 k.k. na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 31 lipca 2024 r., w przedmiocie kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt X Ka 1135/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt III K 588/18, postanowił: 1. na podstawie art. 529 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umorzyć postępowanie kasacyjne; 2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć oskarżyciela prywatnego Komendanta Głównego Policji, zasądzając także od niego na rzecz oskarżonego T. K. kwotę 300 zł (trzysta złotych), jako zwrot wydatków z tytułu dokonania przez jego obrońcę z wyboru czynności procesowej w postaci złożenia odpowiedzi na kasację pełnomocnika oskarżyciela prywatnego. UZASADNIENIE Prywatnym aktem oskarżenia T. K. zarzucono, że w publikacji prasowej zamieszczonej w wydaniu „F.” z dnia 25 maja 2018 r. na stronie pierwszej pt. „[…]” II KK 464/23 2 oraz na stronie siódmej pt. „[…]” zniesławił organ administracji, tj. Komendanta Głównego Policji – J. S. w ten sposób, że w tytułach oraz treści publikacji zarzucił Komendantowi Głównemu Policji kłamstwo co do wiedzy na temat przebiegu zdarzenia z dnia 15 maja 2016 r. z udziałem I. S. w W., sugerując odbiorcom tej publikacji, że kłamał, twierdząc iż przebieg zdarzenia poznał w wyniku obejrzenia filmu, który po raz pierwszy zobaczył po wyemitowaniu go w telewizji, podczas gdy przebieg zdarzenia poznał na podstawie informacji sporządzonej przez zespół kontrolny, zawierający opis zdarzenia i ocenę zachowań policjantów dokonujących zatrzymania I. S. oraz zarzucił, że Komendant Główny Policji prowadził nadzór nad postępowaniem dyscyplinarnym wobec policjantów wykonujących czynności z zatrzymanym I. S. w dniu 15 maja 2016 r. w taki sposób, jakby nie był zainteresowany ich ukaraniem, jako że przez okres roku „oprawcom I. nie spadł nawet włos z głowy”, przy czym działał w celu poniżenia w oczach opinii publicznej organu – Komendanta Głównego Policji oraz podważenia zaufania niezbędnego do wykonywania piastowanej funkcji przez J. S., tj. o czyn z art. 212 § 2 k.k. Wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 roku, sygn. akt III K 588/18, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie uniewinnił T. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Apelację od tego orzeczenia wniósł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego, ale wyrokiem z dnia 27 lutego 2023 roku, sygn. akt X Ka 1135/22, Sąd Okręgowy w Warszawie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Od tego rozstrzygnięcia kasację na niekorzyść prawomocnie uniewinnionego wywiódł pełnomocnik oskarżyciela prywatnego. W odpowiedzi na kasację obrońca T. K. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie należało umorzyć. Zgodnie z art. 529 k.p.k. wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie w szczególności wykonanie kary, zatarcie skazania, akt łaski czy też okoliczność wyłączająca ściganie. A contrario II KK 464/23 3 niedopuszczalne jest więc wniesienie i rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego, jeżeli zachodzi okoliczność wyłączająca ściganie. W wypadku wniesienia kasacji na niekorzyść i ujawnienia się w toku postępowania kasacyjnego okoliczności wyłączającej ściganie nie istnieje możliwość jej rozpoznania, gdyż owe negatywne przesłanki procesowe określone w art. 529 k.p.k. dotyczą zarówno wniesienia, jak i rozpoznania tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Jeżeli po wniesieniu kasacji okaże się, że zaktualizowały się okoliczności wyłączające ściganie, a sytuacja skutkująca wystąpieniem tej przesłanki zaistniała przed jej wniesieniem, kasacja taka, wniesiona na niekorzyść oskarżonego, pomimo jej przyjęcia, jest niedopuszczalna już od chwili jej złożenia w sądzie i należy ją, stosownie do treści art. 531 § 1 k.p.k., pozostawić bez rozpoznania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 18 stycznia 2018 r., II KK 248/17, LEX nr 2520906 oraz 27 czerwca 2018 r., V KK 181/18, LEX nr 2509702). Odmiennie należy natomiast potraktować sytuację, gdy w dacie wnoszenia kasacji na niekorzyść była ona obiektywnie dopuszczalna, natomiast dopiero po jej wpływie do Sądu Najwyższego zmaterializowała się okoliczność uniemożliwiająca – stosownie do treści art. 529 k.p.k. – jej rozpoznanie. W takiej sytuacji jedyną możliwą do wydania decyzją procesową jest umorzenie postępowania kasacyjnego. Wynika to z faktu, iż kasacja dopiero z momentem powstania tego rodzaju okoliczności staje się niedopuszczalną z mocy ustawy, z uwagi na treść art. 529 k.p.k. odczytywanego właśnie a contrario (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1992 r., I KZP 40/91, OSNKW z. 5-6, poz. 31; glosa aprobująca T. Grzegorczyka, Informacja Prawnicza 1994, nr 4-6; postanowienia Sądu Najwyższego z dni: 20 czerwca 2006 r., II KK 295/05, LEX nr 193052; 16 marca 2011 r., IV KK 17/11, OSNwSK 2011/1/547; 10 stycznia 2012 r., SDI 31/11, LEX nr 1228667; 8 października 2013 r., III KK 44/13, Biul.PK 2013/10/14-15; 5 lutego 2019 r., III KK 582/17, LEX nr 2619334). Taka sytuacja wystąpiła w odniesieniu do kasacji wniesionej na niekorzyść T. K. w niniejszej sprawie. Dostrzec bowiem trzeba, że został on przez oskarżyciela prywatnego oskarżony o czyn z art. 212 § 2 k.k., który miał mieć miejsce w dniu 25 maja 2018 roku. Zgodnie z art. 101 § 2 k.k., karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony II KK 464/23 4 dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Jak wynika z akt sprawy, pokrzywdzony Komendant Główny Policji o inkryminowanym zdarzeniu wiedzę powziął już w dniu opublikowania artykułu, którego autorem był oskarżony. Wynika to z faktu, iż w tym właśnie dniu – 25 maja 2018 roku – rzecznik prasowy Komendanta Głównego Policji wniósł o opublikowanie jego sprostowania (k. 13 akt sprawy). Przewidziany zatem w art. 101 § 2 k.k. roczny termin przedawnienia upływał w dniu 24 maja 2019 roku. Jak stanowi jednak art. 102 k.k., jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 101 § 2, wszczęto postępowanie, karalność przestępstwa ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu. Akt oskarżenia złożony został w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie w dniu 3 lipca 2018 roku (data stempla pocztowego), a w dniu 23 lipca 2018 roku Komenda Główna Policji uzupełniła brak formalny w postaci uiszczenia kwoty 300 zł tytułem zryczałtowanych kosztów postępowania. W konsekwencji wszczęcia postępowania karnego, przedawnienie ścigania przestępstwa będącego przedmiotem analizowanej sprawy uległo przedłużeniu do dnia 24 maja 2024 roku. Zastosowania w sprawie nie może już znaleźć art. 15zzr1 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do 1 października 2023 roku. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r., P 12/22 (OTK-A 2023, nr 101) przepis ten został bowiem uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Oznacza to, że norma prawna zawarta w tym przepisie – jako niezgodna z Konstytucją – nie oddziaływała (wyrok TK z dnia 12 grudnia 2023 r., P 12/22, OTK-A 2023, nr 101). Powyższy wyrok uniemożliwia zatem uznania w ramach obowiązującego systemu prawnego efektu, jaki wywierać miał art. 15zzr1 ust. 1 ww. ustawy marcowej. Z uwagi zatem na stwierdzenie zaistnienia okoliczności wyłączającej ściganie, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego w świetle art. 529 k.p.k. stało się wykluczone. Skoro zakwestionowane zostało orzeczenie uniewinniające, brak było choćby potencjalnej możliwości wydania dla oskarżonego rozstrzygnięcia korzystniejszego aniżeli II KK 464/23 5 zaskarżone, stąd też umorzenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 529 k.p.k. było niezbędne. Powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 626 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 1 k.p.k. implikowało obciążenie kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego oskarżyciela prywatnego – Komendanta Głównego Policji, zasądzając od niego na rzecz oskarżonego T. K. także kwotę 300 zł, tytułem zwrotu wydatków wynikających z dokonania przez jego obrońcę z wyboru czynności procesowej w postaci złożenia odpowiedzi na kasację, wysokość tę ustalając na podst. § 12 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. [SOP] (r.g.)