II KK 9/18

Sygn. akt II KK 9/18 POSTANOWIENIE Dnia 24 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel w sprawie A.S. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 stycznia 2018 r., kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt IX Ka […], utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego […] w W. z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt V K […], p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego . UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego […] w W. z dnia 28 lipca 2016 r. (sygn. akt V K […]) uznano A.S. winnym trzech ciągów przestępstw z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. z zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. oraz z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które następnie Sąd wymierzył karę łączną 4 lat pozbawienia wolności. Wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 sierpnia 2017 r. (sygn. akt IX Ka […]) utrzymano powyższy wyrok Sądu Rejonowego w mocy. 2 Od powyższego prawomocnego rozstrzygnięcia kasację wniósł obrońca skazanego, zarzucając przedmiotowemu orzeczeniu rażące naruszenia prawa, które miały wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie: „(1) art. 79 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.k. oraz art. 117 § 1-3 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej przez Sąd Okręgowy w W. w dniu 3 sierpnia 2017 roku bez udziału ustanowionego obrońcy, którego udział zgodnie z zarządzeniem o wyznaczeniu rozprawy głównej z dnia 11 maja 2017 roku oraz zawiadomieniem z dnia 13 maja 2017 roku był obowiązkowy, natomiast przed rozprawą odwoławczą (godz. 8:36) obrońca poinformował Sąd o niemożności stawiennictwa na wyznaczonym terminie z powodu nagłego i niespodziewanego „zasłabnięcia", a co w konsekwencji doprowadziło do zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej wyrażonej w art. 439 §1 pkt 10 k.p.k., (2) art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. polegające na przekroczeniu prawa do swobodnej oceny dowodów i jednostronnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego wyłącznie pod kątem jego interpretacji na niekorzyść skazanego A.S., (3) art. 41 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez pozostawienie bez rozpoznania „wniosku o wyłączenie sędziego" z dnia 4 stycznia 2016 roku z uwagi na zgłoszenie go po rozpoczęciu przewodu sądowego, podczas gdy Skazany w sposób szczegółowy i rzeczowy wskazał okoliczności poznania Przewodniczącego, korzystania z jego usług kiedy był jeszcze adwokatem, miejsca w którym doszło do spotkania, jak również dlaczego przedmiotowy wniosek został złożony dopiero po rozpoczęciu przewodu sądowego, a z „oświadczenia" sędziego A.S. z dnia 19 stycznia 2016 roku nie wynika, ażeby Sędzia wykluczył taką możliwość, a jedynie jej sobie nie przypomina, a co w konsekwencji wskazuje, iż istniała okoliczność tego rodzaju, że mogła wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności Sędziego, a co winno prowadzić do konstatacji, iż koniecznym było merytoryczne rozpoznanie złożonego wniosku dla usunięcia wątpliwości co do bezstronności Sędziego, nie zaś pozostawienie go bez rozpoznania, (4) art. 170 § 3 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez całkowite pominiecie i nierozpoznanie zgłoszonych przez Skazanego wniosków dowodowych z dnia 16 lipca 2016 roku o zabezpieczenie i pobranie zapisów obrazu i dźwięku z kamer monitoringu ze stacji benzynowej oraz monitoringu miejskiego 3 skrzyżowania ul. P. z W. oraz ul. K., K. oraz B. w Ł. oraz z dnia 18 lipca 2016 roku o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania świadka Ł.G., a co miało zasadniczy wpływ na treść wydanego w niniejszej sprawie wyroku, albowiem wykazałby, że Skazany nie mógł dopuścić się zarzucanych mu czynów, jak również doprowadziło do naruszenie prawa do obrony oraz gwarancji kontradyktoryjnej formy rzetelnego procesu, (5) art. 170 § 1 pkt 2-5 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. poprzez niesłuszne oddalenie wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka W.G., G.Ś., A.Ł., brak należytego uzasadnienia stanowiska w tym zakresie, niepodjęcie starań w celu ustalenia aktualnych adresów zamieszkania powyższych świadków, co w stopniu poważnym prawo do obrony skazanego A.S., (6) z art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 63 §1 k.k. poprzez nie zawarcie obligatoryjnego elementu każdego wyroku, a mianowicie niezaliczenie skazanemu A.S. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, okresu zastosowanego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w wymiarze jednego miesiąca, a co bezsprzecznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.” Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w W. IX Wydział Karny - Odwoławczy z dnia 3 sierpnia 2017 r. (sygn. akt IX Ka […]) i utrzymanego nim wyroku Sądu Rejonowego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu przed sądem I instancji. W odpowiedzi na przedmiotową kasację Prokurator wniósł o jej oddalenie, jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym. W pierwszej kolejności rozpoznać należy najdalej idący zarzut, tj. potencjalne wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 §1 pkt 10 k.p.k. Uważna lektura akt sprawy prowadzi do niebudzącego wątpliwości wniosku, że Sąd odwoławczy podczas rozprawy apelacyjnej, w obliczu braku stawiennictwa (nieusprawiedliwionego) oskarżonego oraz informacji jego obrońcy o niemożności stawiennictwa w dniu rozprawy (notatka k. 1328 oraz protokół rozprawy k. 1329 i n.) postanowił poprowadzić rozprawę bez udziału obrońcy, uznając ją za 4 nieobowiązkową. Zgodnie z art. 79 § 4 k.p.k. sąd ma takową kompetencje i ustabilizowana linia orzecznicza Sądu Najwyższego wyraźnie wskazuje, że obligatoryjność obrony powstaje, bowiem dopiero w wyniku sądowego uznania, że oskarżony musi mieć obrońcę. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma zatem ocena organu procesowego, a nie subiektywna ocena obrońcy, czy stron postępowania (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2017 r., IV KK 106/17). Kasacja nie zawiera żadnych argumentów (oprócz twierdzenia, że na wcześniejszym etapie uznano obronę za obligatoryjną), które mogłyby kwestionować prawidłowość podjętej przez Sąd odwoławczy decyzji. Zatem nie można mówić o bezwzględnej przyczynie odwoławczej, jak chce tego skarżący. Zarzut nr 2 stanowi niedopuszczalną na etapie kasacyjnym polemikę z ustaleniami faktycznymi Sądu I instancji. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że nie sposób skutecznie stawiać zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. sądowi odwoławczemu w sytuacji, gdy nie dokonywał samodzielnych ustaleń faktycznych ani nie oceniał na nowo zgromadzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie nie czynił on żadnych własnych ustaleń, więc „atak” kasatora wymierzony jest de facto w ustalenia Sądu I instancji bez powiązania ewentualnie dostrzeżonych błędów z postępowaniem Sądu odwoławczego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 41 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. wskazać wypada, że postanowieniem Sadu Rejonowego […] w W. z dnia 18 stycznia 2016 r. (sygn. akt V Ko […]) wniosek oskarżonego o wyłączenie sędziego oddalono jako zgłoszony po rozpoczęciu przewodu sądowego. Rzeczywiście okoliczności podnoszone we wniosku z dnia 30 grudnia 2015 r. dotyczyły rzekomych zaszłości sprzed lat. Nie ma wątpliwości, że było możliwe złożenie tego wniosku już na rozprawie 6 listopada 2014 r., a więc wniosek spóźniony był o ponad rok. Kasacja nie zawiera argumentów pozwalających na podważenie bezstronności sędziego A.S., bazując jedynie na jednostronnych oświadczeniach i odczuciach skazanego. Zgodzić się należy z Prokuratorem, że zarzut 4 w istocie wskazuje na rzeczywiste uchybienia procesowe poczynione przez Sąd I instancji. W istocie, bowiem Sąd ten nie wypowiedział się w stosownej procedurze, co do złożonych po 5 zamknięciu rozprawy 18 lipca 2016 r. wniosków dowodowych. Jednakowoż, co z całą stanowczością należy zaakcentować – mankament ten nie został zarzucony w apelacji, ani też nie powtórzono tych wniosków w postępowaniu odwoławczym. Zatem Sąd odwoławczy rozpoznał apelację w zakresie, w jakim była ona pierwotnie sformułowana przez skarżącego. Na etapie kasacyjnym w żadnej mierze skarżący nie prezentuje owego „milczenia” Sądu odwoławczego, (co do braku procesowego ustosunkowania się Sądu I instancji w odniesieniu do wniosków dowodowych wskazywanych w kasacji) w jakimkolwiek szerszym kontekście naruszenia np. art. 440 k.p.k. Sąd Najwyższy w interesującym tutaj zakresie jest bezwzględnie związany zarzutami kasacji. W odniesieniu do ostatniego zarzutu należy wskazać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zaliczenia na poczet kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie jest obligatoryjne i powinno być zawarte w wyroku, na co wskazuje art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k., Jeżeli jednak wyrok nie zawiera tego rozstrzygnięcia lub zawiera błędne rozstrzygnięcie, sąd orzeka o tym na podstawie art. 420 § 1 lub 2 k.p.k. postanowieniem na posiedzeniu. Skoro naruszenie art. 63 § 1 k.k. możliwe jest do naprawienia w zwykłym trybie, to brak podstaw do korygowania w tym zakresie wyroków za pomocą kasacji. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.