II KO 166/24

Izba Karna2025-01-09

Skład orzekający: Igor Zgoliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy pokrzywdzonym w sprawie karnej jest sędzia orzekający w wydziale karnym tego samego sądu, a sąd ten stanowi niewielką jednostkę, w której wszyscy sędziowie znają się osobiście, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że inicjatywa Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej dotycząca przekazania sprawy jest zasadna. Okoliczności, takie jak pokrzywdzenie sędziego orzekającego w wydziale karnym tego samego sądu, w połączeniu z niewielkim lokalnym środowiskiem i małą obsadą personalną sądu, mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sądu w odbiorze społecznym. W związku z tym, aby zapobiec negatywnym implikacjom w odbiorze społecznym działalności orzeczniczej i wizerunku wymiaru sprawiedliwości, zasadne jest skorzystanie z instytucji zmiany właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 37 k.p.k.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej wystąpił z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej dotyczącej S. M. innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku było to, że jedną z pokrzywdzonych jest sędzia orzekająca w wydziale karnym tego samego sądu, a sąd ten stanowi niewielką jednostkę, w której wszyscy sędziowie znają się osobiście. Sąd Rejonowy uznał, że taka sytuacja może budzić wątpliwości co do bezstronności sądu w odbiorze lokalnej społeczności.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Siedlcach.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 166/24 POSTANOWIENIE Dnia 9 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński w sprawie S. M., oskarżonego z art. 279 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 9 stycznia 2025 r., wniosku Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej, z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt II K 941/24, w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Siedlcach. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej wystąpił z inicjatywą przekazania sprawy S. M. innemu sądowi równorzędnemu. Wskazał, że jedną z pokrzywdzonych w sprawie jest sędzia X. Y., orzekająca w wydziale karnym, co stwarza specyficzną sytuację, w której Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej miałby orzekać o zasadności zarzutu popełnienia przestępstwa na szkodę jednego z sędziów tego sądu. Nadmieniono również, iż sąd ten stanowi niedużą jednostkę, w której wszyscy sędziowie znają się osobiście. Te okoliczności mają relewantne znaczenie dla II KO 166/24 2 wystąpienia przesłanki określonej w art. 37 k.p.k., uzasadniającej zmianę właściwości miejscowej sądu z uwagi na fakt, że w odbiorze lokalnej społeczności będzie to sytuacja budząca wątpliwości co do bezstronności sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej okazała się zasadna. Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 37 k.p.k., równoznaczna jest między innymi z dbałością o jego wizerunek w odbiorze społecznym. Jeżeli zachodzą w sprawie okoliczności, które czynią realną obawę o negatywny odbiór działalności orzeczniczej sądu właściwego miejscowo, przekazanie sprawy w trybie powyższego przepisu okazuje się niezbędnym instrumentem mającym tego rodzaju implikacjom zapobiegać. Okoliczności przedstawione przez sąd właściwy miejscowo uzasadniały zastosowanie instytucji określonej w art. 37 k.p.k. Wystąpiła bowiem podstawa do uznania, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu mogłoby skutkować negatywnymi implikacjami w odbiorze społecznym. Fakt, że jedną z pokrzywdzonych jest sędzia orzekająca w wydziale karnym, przy uwzględnieniu uwarunkowań takich, jak niewielkie lokalne środowisko czy relatywnie mała od strony personalnej obsada sądu, z pewnością może być postrzegane jako swoiste zagrożenie dla działalności orzeczniczej sądu właściwego miejscowo, a w ujęciu szerszym także wizerunku wymiaru sprawiedliwości. W tego typu uwarunkowaniach nie da się wszakże wykluczyć spekulacji zakładających, że względami mającymi wpływ na treść orzeczenia byłyby kryteria inne, aniżeli merytoryczne. W konsekwencji zasadne stało się skorzystanie z instytucji określonej w art. 37 k.p.k., sprowadzającej się do zmiany właściwości miejscowej sądu. Sprawę należało zatem przekazać do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, to jest Sądowi Rejonowemu w Siedlcach, w którym tego rodzaju okoliczności nie będą występować. ł.n r.g. II KO 166/24 3

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 279 § 1 KKart. 37 KPK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy