II KO 54/23

II KO 54/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Michał Laskowski w sprawie D. G. i K. G. skazanych za czyn z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 marca 2024 r. z urzędu, kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II KK 539/22, o oddaleniu kasacji obrońców jako oczywiście bezzasadnej postanowił: 1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznowić postępowanie kasacyjne; 2. uchylić postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II KK 539/22, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego D. G., a także, przy zastosowaniu art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k., o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej K. G. i obie te kasacje przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym, 3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. R. B.– Kancelaria Adwokacka w W.– kwotę 1200 zł (jeden tysiąc II KO 54/23 2 dwieście złotych), tytułem wynagrodzenia dla obrońcy wyznaczonego z urzędu w postępowaniu wznowieniowym, 4. obciążyć Skarb Państwa kosztami sądowymi za postępowanie o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II KK 539/22 Sąd Najwyższy oddalił, uznając za oczywiście bezzasadne, kasacje wniesione przez obrońców D. G. i K. G.. W dniu 29 sierpnia 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy skazanego D. G. o rozważenie z urzędu konieczności wznowienia ww. postępowania kasacyjnego z uwagi na wystąpienie w sprawie kasacyjnej bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającej na nienależytej obsadzie sądu, a mianowicie branie udziału w wydaniu tego orzeczenia SSN I. Z., tj. osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 3). Wskazując na powyższe, obrona wniosła o wznowienie postępowania kasacyjnego i o uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023r., sygn. akt II KK 539/22, oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek jest zasadny. W niniejszej sprawie nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości to, że w sprawie, na etapie postępowania kasacyjnego, zaistniała okoliczność stanowiąca bezwzględną przesłankę odwoławczą opisaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – nienależyta obsada sądu – wynika to choćby z tezy 1 uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. BSA I-4110-1/20 – będącej zasadą II KO 54/23 3 prawną, czy z tezy 2 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022r. (sygn. I KZP 2/22). Przyjąć należy, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Problematyczne natomiast mogłoby być to, czy istnieje procesowa możliwość wznowienia postępowania kasacyjnego. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W szczególności wskazać należy tu na postanowienie z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. II KO 73/22, w którym stwierdzono wprost, że „w formule z art. 540 par. 1 k.p.k. "postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem" mieści się postępowanie, w którym wydano postanowienie o oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania oraz postanowienie o oddaleniu kasacji, są to bowiem orzeczenia kończące postępowanie sądowe – odpowiednio: co do wznowienia postępowania oraz kasacji”. Teza ta znalazła późniejszą akceptację w innych orzeczeniach Sądu Najwyższego – vide: postanowienia z dnia 6 listopada 2023r. w sprawie I KO 56/23, z dnia 18 października 2023r. w sprawie I KO 33/23, z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie III KO 43/23 oraz z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie III KO 84/21 (Sąd Najwyższy w obecnym składzie dostrzega również odmienny pogląd przedstawiony w postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2023 r. w sprawie I KZP 17/22, choć zauważyć wypada, że w uzasadnieniu i tego postanowienia zawarto uwagi dotyczące kryzysu konstytucyjnego wywołanego okolicznościami związanymi z nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Nie można również, analizując omawianą kwestię, pominąć i innych orzeczeń Sądu Najwyższego wskazujących na potrzebę szerokiego rozumienia pojęcia „sprawa sądowa”, w istocie tożsamego z pojęciem „postępowanie sądowe” (pierwsze z nich kładzie większy nacisk na aspekt materialnoprawny, drugie, procesowy, ale nie budzi wątpliwości, że postępowanie sądowe dotyczy szeroko II KO 54/23 4 rozumianych spraw sądowych). W tym kontekście wskazać należy na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023r. (sygn. I KZP 22/22), w której wskazano, że „pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej”. Pogląd ten należy zaakceptować. Skoro zatem Sąd Najwyższy przyjmuje owo szerokie rozumienie pojęć „postępowanie sądowe”, jak i „sprawa sądowa” przyjąć należy, że możliwe jest wznowienie postępowania, co do każdego wyodrębnionego procesowo i ostatecznie zakończonego, fragmentu postępowania sądowego. Dotyczy to zatem również postępowania kasacyjnego. Tak więc możliwe jest wznowienie postępowania kasacyjnego dotkniętego bezwzględną przyczyną odwoławczą opisaną w art. 439 § 1 k.p.k. Mając na względzie powyższą konkluzję i opisany na wstępie bezsprzeczny fakt zaistnienia na gruncie niniejszego postępowania kasacyjnego okoliczności prowadzącej do wniosku, że Sąd prowadzący to postępowanie w niniejszej sprawie był nienależycie obsadzony, należało orzec o wznowieniu przedmiotowego postępowania kasacyjnego i uchyleniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r. o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji wniesionej przez obrońców skazanego D. G., a ponieważ te same względy przemawiają również za uchyleniem omawianego orzeczenia co do K. G., należało i w tej części, przy zastosowaniu art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k., postępowanie co do niej, również, wznowić. Konsekwencją powyższego było przekazanie obu kasacji wniesionych w sprawie do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym. Obrońcy wyznaczonemu w postępowaniu wznowieniowym z urzędu przyznano z tego tytułu stosowne wynagrodzenie. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. II KO 54/23 5 Jerzy Grubba Piotr Mirek Michał Laskowski [PGW] (r.g.)