II KR 106/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Regent-Lechowicz, Z. Kwiecień.Prokurator Prokuratury Generalnej: E. Sanecki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 31 maja 1977 r. sprawy Alfreda G. o wydanie wyroku łącznego, z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki we Wrocławiu wydał w dniu 8 listopada 1976 r. wyrok łączny, który objął następujące prawomocne wyroki, a mianowicie wyrok:1) Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 1973 r. - IV K 8/73, skazujący oskarżonego za czyn określony w art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 210 § 2 k.k. na karę 10 lat pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat;2) b. Sądu Powiatowego w Strzelcach Opolskich z dnia 29 sierpnia 1973 r. - Kp 196/73, skazujący oskarżonego za czyn określony w art. 208 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny oraz za czyn określony w art. 203 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny, a łącznie za oba czyny na karę 3 lat pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny;3) Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia 10 sierpnia 1976 r. - Kp 260/76, skazujący oskarżonego za czyny określone w art. 208 k.k. dwukrotnie na karę 1 roku pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny oraz 2 lat pozbawienia wolności i 15.000 zł grzywny, przy czym łącznie za wszystkie te trzy czyny wymierzono oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności i 15.000 zł grzywny.Łącząc powyższe wyroki wymienione w pkt 1-3, Sąd Wojewódzki orzekł nową karę łączną 12 lat pozbawienia wolności i 20.000 zł grzywny.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca oskarżonego, zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonej kary łącznej wskutek niezastosowania zasady absorpcji i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku oraz wymierzenie skazanemu Alfredowi G. kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 10 lat i 15.000 zł grzywny z zastosowaniem pełnej absorpcji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Argumenty zawarte w rewizji, a zwłaszcza w osobistym piśmie oskarżonego z dnia 22 listopada 1976 r., wskazujące na dobrowolne samoujawnienie przestępstw osądzonych wyrokami b. Sądu Powiatowego i Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich, choć odpowiadają prawdzie, nie mogły spowodować wprost ani złagodzenia kary łącznej, ani ewentualnego zastosowania amnestii w instancji rewizyjnej, gdyż dobrowolne ujawnienie przestępstw przez oskarżonego w sprawie Kp 196/73 nastąpiło w piśmie z dnia 28 stycznia 1973 r., a więc jeszcze przed uchwaleniem ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, natomiast w sprawie Kp 260/76 nastąpiło to w kwietniu 1976 r., a więc z kolei po upływie terminu określonego w art. 5 pkt 2 cytowanej ustawy o amnestii.Wprawdzie okoliczność, że oskarżony nie mógł skorzystać z dobrodziejstwa ustawy o amnestii, mogłaby być wzięta pod uwagę na jego korzyść przy wydawaniu wyroku łącznego, jeżeli - jak to występuje w sprawie Kp 196/73 - nie mogła być jeszcze uwzględniona przy wydawaniu wyroku w poszczególnych sprawach, ale zdaniem Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie byłoby to niewłaściwe, i to z niekorzyścią dla oskarżonego.Niezależnie bowiem od zarzutów rewizji Sąd Najwyższy stwierdził, że skazanie oskarżonego w jednej ze spraw, a mianowicie w sprawie Kp 260/76, jest - jak się wydaje - w ogóle niedopuszczalne, a to na skutek wystąpienia ujemnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia.W sprawie tej chodziło bowiem o trzy czyny popełnione w 1963 r. lub 1964 r., zakwalifikowane z art. 208 k.k.Tymczasem za bezsporne uznać należy, że ze względu na popełnienie ich pod rządem poprzednio obowiązującego kodeksu karnego z 1932 r. - zgodnie z treścią art. 2 § 1 k.k. - należałoby te czyny zakwalifikować z art. 257 § 1 k.k. z 1932 r., a przy określeniu terminu przedawnienia kierować się normą art. 86 lit. c tegoż kodeksu, przewidującego 5-letni okres przedawnienia ścigania. Ubocznie tylko zauważa się, że gdyby nawet kierować się 10-letnim okresem przedawnienia karalności przewidzianym w art. 105 § 1 pkt 2 k.k. z 1969 r., to i tak okres ten upłynąłby, gdyż postępowanie karne przeciwko konkretnej osobie (in personam) wszczęto w tej sprawie dopiero w maju 1976 r.Okoliczności powyższych Sąd Wojewódzki w ogóle nie dostrzegł, podobnie zresztą jak nie rozważył kwestii niezastosowania amnestii do czynu określonego w art. 203 § 1 k.k., nie popełnionego w warunkach recydywy, a objętego wyrokiem w sprawie Kp 196/73. Wprawdzie sąd wydający wyrok łączny związany jest prawomocnością wyroków ulegających połączeniu, ale związanie to nie może iść tak daleko, by sąd ten był zobowiązany do wydania wyroku łącznego nawet wtedy, gdy co do poszczególnych spraw bądź zachodzi potrzeba zastosowania amnestii, bądź też ewidentnie występuje bezwzględna przyczyna rewizyjna, uzasadniająca wznowienie postępowania nawet z urzędu.W takim wypadku sąd rozpoznający sprawę o wydanie wyroku łącznego powinien najpierw spowodować rozważenie kwestii wznowienia postępowania oraz zastosowania amnestii, a dopiero następie orzec - oczywiście w miarę potrzeby - nową karę łączną. Stanowisko powyższe co do amnestii wynika z treści art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, a co do konieczności rozważenia kwestii wznowienia postępowania wyprowadzić je należy z faktu, że kontynuowanie jakichkolwiek czynności procesowych, które mogłyby okazać się zbędne, oznaczałoby obcy prawu socjalistycznemu formalizm i nie odpowiadałoby postulatom określonym w art.2 § 1 k.p.k. Zważywszy, że zakres kognicji sądu rewizyjnego w sprawach o wydanie wyroku łącznego jest jeszcze bardziej ograniczony niż sądu pierwszej instancji i że sądem właściwym do rozważenia z urzędu kwestii wznowienia postępowania w sprawie Kp 260/76 jest właśnie sąd wojewódzki, na podstawie art. 389 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę sądowi wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania oraz rozważenia wymienionych uprzednio kwestii.