II K 186/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty (sprawozdawca).Sędziowie: W. Ostrowski, K. Wagner.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Furmankiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Augustyna K. dotyczącej wyroku łącznego, po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku łącznego Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 lutego 1964 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 385, 388 § 1 k.p.k.1) uchylił zaskarżony wyrok oraz karę łączną wymierzoną skazanemu Augustynowi K. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r., utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1963 r.;2) z mocy art. 35 k.k. w związku z art. 31 i 32 k.k. wymierzył skazanemu Augustynowi K. łączną karę 1 roku i 4 miesięcy więzienia oraz łączną grzywnę w kwocie 2.000 zł z zamianą w razie jej nieściągalności na 40 dni więzienia, biorąc za podstawę łącznej kary więzienia: karę 7 miesięcy więzienia wymierzoną Augustynowi K. wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie z dnia 11 kwietnia 1960 r. sygn. II Kp 197/60 za przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) popełnione 13 października 1959 r. oraz karę 10 miesięcy więzienia wymierzoną Augustynowi K. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r. sygn. IX K 168/60, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1963 r. sygn. II K 1067/60, za przestępstwo z art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 1 k.k. popełnione we wrześniu 1959 r., a za podstawę łącznej kary grzywny: karę grzywny w kwocie 1.500 zł wymierzoną Augustynowi K. wyżej wymienionym wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie za również już wyżej wymienione przestępstwo oraz karę grzywny w kwocie 2.000 zł wymierzoną Augustynowi K. wyżej wymienionym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach za przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) popełnione w październiku 1959 r.;3) na poczet łącznej kary więzienia zaliczył skazanemu Augustynowi K. okres tymczasowego aresztowania i odbytej dotychczas kary w sprawie sygn. II Kp 197/60 Sądu Powiatowego w Pszczynie, tj. okres od dnia 23 lutego 1960 r. do dnia 23 września 1960 r., oraz okres odbytej dotychczas kary w sprawie sygn. IX K 168/60 Sądu Wojewódzkiego w Katowicach, tj. okres od dnia 26 lutego 1964 r.I. 1) Wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie z dnia 11 kwietnia 1960 r. Augustyn K. został skazany za przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) popełnione 13 października 1959 r. na 7 miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od 23 lutego 1960 r. do dnia 11 kwietnia 1960 r. oraz na grzywnę w kwocie 1.500 zł, zamienioną w razie nieściągalności na 40 dni więzienia zastępczego. Wymienioną wyżej karę 7 miesięcy więzienia skazany Augustyn K. odbył w całości do dnia 23 września 1960 r.2) Tenże Augustyn K. został również skazany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r. sygn. IX K 168/60, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca1963 r. sygn. II K 1067/60:a) na karę 4 miesięcy aresztu i 1.000 zł grzywny oraz na zapłacenie podwójnej wartości zagarniętego drzewa w kwocie 200 zł - za przestępstwo z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. popełnione w maju 1959 r.,b) na karę 10 miesięcy więzienia za przestępstwo z art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 1 k.k., popełnione we wrześniu 1959 r.,c) na karę 8 miesięcy więzienia i 2.000 zł grzywny oraz na zapłacenie podwójnej wartości zagarniętego drzewa w kwocie 2.600 zł - za przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) popełnione w październiku 1959 r. - łącznie zaś na karę 1 roku i 3 miesięcy więzienia, którą rozpoczął odbywać od dnia 26 lutego 1964 r., oraz na grzywnę w kwocie 3.000 zł z zamianą w razie nieściągalności na 60 dni więzienia zastępczego.II. 1) Wyrokiem łącznym z dnia 25 lutego 1964 r. sygn. IV K 196/63 Sąd Wojewódzki w Katowicach wymierzył skazanemu Augustynowi K. jako karę łączną jeden rok więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 23 lutego 1960 r. i odbytej dotychczas kary oraz grzywnę w kwocie 4.000 zł z zamianą w razie nieściągalności na 80 dni więzienia zastępczego. Tymże wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził nadto od skazanego Augustyna K. kwotę 2.600 zł tytułem podwójnej równowartości zagarniętego drzewa oraz opłatę sądową w kwocie 630 zł i obciążył go kosztami postępowania spowodowanego wydaniem tego wyroku.2) Od tego wyroku wniósł rewizję prokurator. Jego rewizja - domagając się zmiany wyroku przez wymierzenie Augustynowi K. łącznej kary więzienia nie niższej niż 1 rok i 3 miesiące więzienia oraz kary grzywny w wysokości 1.500 zł - zarzuciła temu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 31 § 2 i art. 32 k.k. przez wymierzenie Augustynowi K. łącznej kary więzienia w wymiarze niższym od najwyższej kary wymierzonej mu wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r. sygn. IX K 168/60, tj. od orzeczonej tym wyrokiem łącznej kary 1 roku i 3 miesięcy więzienia, oraz przez wymierzenie mu łącznej kary grzywny pomimo braku jednoczesnego skazania go na grzywnę za więcej niż jedno przestępstwo.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:1. Podniesiony w rewizji prokuratora zarzut obrazy art. 31 § 2 k.k. jest trafny z powodów przytoczonych w jego rewizji, które wymieniono wyżej w ustępie II 2) niniejszego wyroku. Istnienie tego uchybienia przyznał zresztą Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym stwierdził, że nastąpiło ono przez przeoczenie.2. Natomiast zarzut obrazy art. 32 k.k., podniesiony również w rewizji prokuratora, nie jest trafny. Jak to bowiem wynika z tego, co przytoczono wyżej w ustępie I punkty 1) i 2) niniejszego uzasadnienia, Augustyn K. został skazany na grzywnę nie tylko wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie z dnia 11 kwietnia 1960 r. sygn. II Kp 197/60 (na grzywnę w kwocie 1.500 zł), lecz również wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r. sygn. IX K 168/60 (na grzywny w kwotach 1.000 zł i 2.000 zł a łącznie w kwocie 3.000 zł). Sąd Wojewódzki miał więc podstawę prawną i faktyczną do wymierzenia skazanemu Augustynowi K. łącznej kary grzywny.3. Zaskarżony wyrok został ponadto dotknięty dwoma innymi uchybieniami, które pominęła rewizja prokuratora:a) Mianowicie Sąd I instancji nie miał podstawy prawnej do zasądzenia od skazanego Augustyna K. kwoty 2.600 zł tytułem zwrotu podwójnej równowartości zagarniętego drzewa zamiast kwot 200 zł i 2.600 zł, które zostały od niego zasądzone z tego tytułu wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1963 r. sygn. IX K 168/60 (por. ustęp I pkt 2) lit. a) i c) oraz ustęp II pkt 1) niniejszego wyroku). Jak to bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w ustępie IV pkt I wytycznych w zakresie prawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i przepisów ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), obowiązek zwrotu podwójnej wartości drzewa przewidziany w art. 5 § 4 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. nie jest karą w ścisłym tego słowa znaczeniu, gdyż ma charakter mieszany, albowiem zawiera zarówno elementy kary, jak i pierwiastki odszkodowawcze (OSN z 1962 r. zeszyt III, poz. 37), przepisy zaś art. 31-35 k.k. uprawniają sądy jedynie do łączenia kar pozbawienia wolności i grzywny oraz kar dodatkowych w sposób określony w tych przepisach. Kwoty zasądzone od oskarżonego na podstawie art. 5 § 4 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. z tytułu zwrotu podwójnej wartości drzewa nie mogą natomiast być połączone.b) Sąd I instancji nie miał również podstawy prawnej do zasądzenia od skazanego Augustyna K. kwoty 650 zł tytułem opłaty sądowej w sprawach karnych. Z przepisu bowiem art. 12 ust. 2 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 18, poz. 73 z późniejszymi zmianami) wynika, że w razie orzeczenia kary łącznej na podstawie kilku wyroków nie zasądza się od skazanego żadnej nowej opłaty sądowej; według tego przepisu opłaty sądowe wymierzone w tych wyrokach ulegają zsumowaniu.4. Niezależnie od tego, co dotychczas powiedziano, Sąd Najwyższy stwierdził na podstawie dołączonego do aktu odpisu postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 31 lipca 1964 r. sygn. IV Ko 312/64/XIV, że Sąd ten zastosował do skazanego Augustyna K. przepisy art. 3 ustęp 1 pkt 1) i 4) dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) w ten sposób, że na ich podstawie darował mu w całości karę 4 miesięcy aresztu i karę 1.000 zł grzywny, wymierzone wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r. sygn. IX K 168/60 za przestępstwo z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) popełnione w maju 1959 r. oraz karę 8 miesięcy więzienia wymierzoną tymże wyrokiem za przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) popełnione w październiku 1959 r. (por. ustęp I punkt 2) lit. a) i c) niniejszego wyroku).Wobec treści wymienionego wyżej postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 31 lipca 1964 r., z kar wymierzonych skazanemu Augustynowi K. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1960 r. sygn. IX K 168/60 pozostała tylko kara 10 miesięcy więzienia wymierzona za przestępstwo z art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 1 k.k. oraz kara grzywny w kwocie 2.000 zł wymierzona mu tymże wyrokiem za przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. popełnione w październiku 1959 r. (por. ustęp I punktu 2) lit. b) i c) niniejszego wyroku). Stosownie bowiem do art. 7 pkt 4) wymienionego wyżej dekretu kary wymierzone z art. 290 k.k. nie podlegają amnestii, a według art. 3 ustęp 1 punkt 4) tegoż dekretu kary grzywny wymierzone obok kary pozbawienia wolności w rozmiarze powyżej 1.000 zł nie ulegają ani darowaniu, ani złagodzeniu przewidzianemu przez ten dekret.Również kary 7 miesięcy więzienia i 1.500 zł grzywny, które zostały wymierzone skazanemu Augustynowi K. wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie z dnia 11 kwietnia 1960 r. sygn. II Kp 197/60 (por. ustęp I pkt 1) niniejszego wyroku), nie ulegają ani darowaniu, ani złagodzeniu z mocy przepisów dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii. Skazany Augustyn K. odbył bowiem w całości wymienioną wyżej karę 7 miesięcy więzienia w czasie od dnia 23 lutego 1960 r. do dnia 23 września 1960 r., kara zaś grzywny w kwocie 1.500 zł, jako orzeczona obok kary pozbawienia wolności, nie ulega ani darowaniu, ani złagodzeniu z przyczyn już wyżej wymienionych.W tym stanie rzeczy, gdy odbycie kary nie zwalnia od obowiązku wydania wyroku łącznego (por. art. 35 k.k.), należało uchylić zaskarżony wyrok łączny oraz karę łączną wymierzoną Augustynowi K. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1980 r. sygn. IX K 168/60 i orzec mu nową karę łączną, biorąc za jej podstawę wymienione wyżej kary więzienia 10 i 7 miesięcy oraz kary grzywny w kwocie 1.500 zł i 2.000 zł. Jak to już bowiem wyżej wskazano, tylko te kary podlegają obecnie połączeniu.Przy wymiarze tej kary Sąd Najwyższy uwzględnił na niekorzyść skazanego nagminne szerzenie się kradzieży drzewa z lasów państwowych oraz jego poprzednią karalność, a na jego korzyść brak majątku i dlatego uznał za słuszne zastosować do niego zasadę pełnej absorpcji, gdy chodzi o wymiar grzywny, a zasadę niemal pełnej kumulacji w stosunku do kary więzienia. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.