II KR 132/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Szwaczkowski. Sędziowie: Z. Bartnik, W. Sutkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Rychlik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 1980 r. sprawy Jana B., oskarżonego z art. 168 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w J. z dnia 19 października 1979 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z czynu przypisanego oskarżonemu wyeliminował współdziałanie w porozumieniu z nieletnimi Lesławem W. i Czesławem C., czyn ten zakwalifikował z art. 168 § 1 k.k. i uznał, że przepis ten stanowi podstawę wymierzonej oskarżonemu kary (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w J. wyrokiem z dnia 19 października 1979 r. uznał Jana B. za winnego przestępstwa określonego w art. 168 § 2 k.k., popełnionego w ten sposób, że w dniu 16 czerwca 1979 r. w N., działając wspólnie i w porozumieniu z nieletnim Lesławem W. oraz Czesławem C. i używając przemocy polegającej na uderzeniu w twarz Lidii W., odbył z nią wbrew jej woli stosunek płciowy, i za czyn ten na podstawie powołanego wyżej przepisu wymierzył oskarżonemu karę 4 lat pozbawienia wolności.Wyrok zaskarżył oskarżony (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalenia Sądu Wojewódzkiego budzą wątpliwości jedynie co do tego, że oskarżony w doprowadzeniu pokrzywdzonej do poddania się czynowi nierządnemu działał wspólnie z nieletnim Lesławem W. i Czesławem C., a zatem że czyn jego stanowi przestępstwo przewidziane w art. 168 § 2 k.k. Wprawdzie oskarżony wykorzystał tych nieletnich do zatrzymania pokrzywdzonej, a następnie wtedy, gdy udawała, że utraciła przytomność, do przeniesienia jej na inne miejsce, gdzie dokonał jej zgwałcenia, jednakże nieletni ci nie wiedzieli, w jakim celu zatrzymują i przenoszą pokrzywdzoną. Sama fizyczna pomoc nieletnich w zatrzymaniu pokrzywdzonej, a następnie jej przeniesieniu bez świadomości, że oskarżony Jan B. ma zamiar dokonać jej zgwałcenia, nie wystarcza do przyjęcia kwalifikowanego przestępstwa zbiorowego zgwałcenia.Istota zbiorowego zgwałcenia polega na tym, że każdy z uczestników działa w celu doprowadzenia osoby pokrzywdzonej do poddania się czynowi nierządnemu, a zatem że każdy z nich ma świadomość, że wspólnie podjęte przez nich czynności zmierzają do zgwałcenia ofiary, chociażby przez jednego z nich. Jeżeli jeden sprawca działa z zamiarem zgwałcenia i w tym celu wykorzystuje pomoc innych osób, które tego zamiaru nie znają, to w takim działaniu nie ma znamion zbiorowego zgwałcenia.Sąd Wojewódzki nie ustalił, że nieletni Lesław W. i Czesław C. znali zamiar oskarżonego lub że przewidywali i godzili się na to, iż pomagają mu do zgwałcenia pokrzywdzonej. Zresztą na takie ustalenie nie ma żadnego dowodu i dlatego nieletni zostali uniewinnieni (vide prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 28 grudnia 1979 r.).Z tych względów Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez przypisanie oskarżonemu przestępstwa określonego w art. 168 § 1 k.k., tj. tego, że dopuścił się gwałcenia Lidii W. bez udziału Lesława W. i Czesława C. (...).(...) Jeżeli chodzi o wymiar kary, to - mimo zakwalifikowania czynu z art. 168 § 1 k.k. - nie można uznać wymierzonej przez Sąd Wojewódzki kary za surową w stopniu rażącym. Ocena stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonego nie uległa zmianie, a jeżeli się uwzględni, że oskarżony wykorzystał do popełnienia przestępstwa nieletnich, że wykazał dużą zuchwałość, pokrzywdzona bowiem była w towarzystwie Andrzeja K., którego pobił w tym celu, by pozostawił samą pokrzywdzoną, to również uznać trzeba, że oskarżony wykazał duży stopień zawinienia. Jeżeli się ponadto uwzględni wyjątkowo negatywną opinię o oskarżonym z miejsca zamieszkania, to uznać trzeba, że wymierzona oskarżonemu kara nie zawiera znamion rażącej surowości.Z przedstawionych powodów orzeczono jak na wstępie wyroku.