II KR 14/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: J. Szamrej (sprawozdawca), J. Tobera.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Słok.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 1982 r. sprawy Teresy P., oskarżonej z art. 201 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżoną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w J. z dnia 9 października 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w J. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w J. wyrokiem z dnia 9 października 1981 r. skazał Teresę P. na podstawie art. 201, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3, art. 42 § 1 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności, 30.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat, zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych i materialnie odpowiedzialnych na okres 5 lat i konfiskaty mienia za to, że w okresie od grudnia 1979 r. do października 1980 r. w K. - jako materialnie odpowiedzialna sklepowa sklepu nr 6-32 WPHW w J., zatrudniona w tym charakterze na podstawie umowy zlecenia - przywłaszczyła sobie na szkodę WPHW w J. pieniądze z utargów dziennych sklepu w wysokości 300.284 zł.Od tego wyroku oskarżona Teresa P. wniosła rewizję (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Nie przesądzając w żadnym kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w wyniku ponownego jej rozpoznania, trzeba stwierdzić, że nie byłoby podstaw do twierdzenia, iż oskarżona dopuściła się zarzucanego jej przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego przez przywłaszczenie sobie 300.284 zł na szkodę WPHW w J. czy wspomnianego wyżej przestępstwa spowodowania istotnego niedoboru w mieniu tego przedsiębiorstwa, gdyby wyjaśnienie tej kwestii doprowadziło do ustalenia, że przyjęła ona od wymienionego przedsiębiorstwa wskazane wyżej towary oraz urządzenia handlowe na zasadach kredytu. Istota kredytu bowiem polega na tym, że przedmiot kredytu przechodzi na własność kredytobiorcy, który może nim dysponować w granicach własności, i dlatego należy uznać, że agent, który prowadzi na własne ryzyko rachunek i działalność handlową w imieniu jednostki gospodarki uspołecznionej, wykonując umowę zlecenia na podstawie przepisów uchwały nr 160 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1977 r. (Mon. Pol. Nr 29, poz. 140) oraz zarządzenia 49 Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 29 listopada 1977 r. w sprawie prowadzenia punktów sprzedaży detalicznej na podstawie umowy na warunkach zlecenia (Dz. Urz. MHWiU Nr 5, poz. 12) i w związku z tym przyjmuje od tej jednostki mienie na zasadach kredytu, nie może być sprawcą ani przestępstwa zagarnięcia w postaci przywłaszczenia mienia, ani też przestępstwa spowodowania istotnego niedoboru w tym mieniu. Oczywistą rzeczą natomiast jest to, że w takim wypadku agent może dopuścić się przestępstwa zagarnięcia w postaci wyłudzenia mienia na szkodę uspołecznionego zleceniodawcy, jednakże możliwość przypisania mu popełnienia tego przestępstwa istnieje tylko w wypadku ustalenia, że już w chwili zawarcia umowy zlecenia lub w chwili przyjmowania mienia od jednostki gospodarki uspołecznionej na zasadach kredytu nie miał on zamiaru uiszczenia za nie należności.Jeżeliby więc w wypadku niniejszej sprawy ustalono, że oskarżona przyjęła od WPHW w J. wskazane wyżej mienie na zasadach kredytu, to ustalenie to wyłączałoby możliwość uznania, iż dopuściła się ona przestępstwa określonego w art. 201 k.k., polegającego na zagarnięciu mienia społecznego przez przywłaszczenie sobie 300.284 zł na szkodę tego przedsiębiorstwa, czy przestępstwa określonego w art. 218 § 1 k.k., polegającego na spowodowaniu istotnego niedoboru w mieniu społecznym, i wówczas pozostałaby do rozważenia możliwość przypisania jej popełnienia przestępstwa zagarnięcia mienia przez jego wyłudzenie na szkodę wymienionego przedsiębiorstwa. Rozważając tę ostatnią możliwość, należałoby jednak mieć na względzie okoliczności, że oskarżona uiściła co najmniej 233.362 zł tytułem należności za przyjęte od WPHW w J. na warunkach pełnej odpłatności mienie łącznej wartości 533.646 zł, gdyż okoliczność ta może świadczyć o tym, że stwierdzenie jej zadłużenia wobec tego przedsiębiorstwa na sumę 300.284 zł nie jest wynikiem realizacji zamiaru wyłudzenia mienia na jego szkodę; należałoby też wyjaśnić, czy oskarżona istotnie wydatkowała 20.000 zł na remont sklepu i systematycznie wpłacała na konto zleceniodawcy 24.500 zł tytułem ustalonego ryczałtu od zaplanowanego z góry obrotu miesięcznego, mimo że faktycznie takiego obrotu nie osiągała, gdyż te nie przewidziane lub nadmierne wydatki - jeśli rzeczywiście nastąpiły - pomniejszały jej możliwości spłacania należności za mienie przyjęte na warunkach pełnej odpłatności i również mogą świadczyć o tym, że w chwili przyjmowania tego mienia nie miała ona zamiaru jego wyłudzenia (...).