III KR 174/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia C. Gajewski. Sędziowie: Z. Halota, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Krzysztofa W., oskarżonego z art. 201 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 17 lutego 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 17 lutego 1981 r. Krzysztof W. uznany został za winnego tego, że w okresie od dnia 15 czerwca 1979 r. do lipca 1980 r. w R. jako kierownik sklepu nr 11 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", będąc odpowiedzialnym za ochronę powierzonego mu mienia, działając w ciągłości czynu zagarnął mienie znacznej wartości w postaci pieniędzy i towarów o łącznej wartości 293.101,99 zł na szkodę wymienionej spółdzielni i - na podstawie art. 200 § 1, art. 201, 36 § 2 i 3, 40 § 1 pkt 1 i art. 46 § 1 pkt 3 k.k. - skazany na karę 8 lat pozbawienia wolności, 70.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres lat 5 oraz konfiskaty całości mienia. Obrońca oskarżonego W., zarzucając wymierzenie kary rażąco surowej w stosunku do czynu przypisanego, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez znaczne złagodzenie kar pozbawienia wolności i grzywny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że w skład sumy przeszło 200.000 zł wchodzi kwota 100.000 zł braku, który powstał w wyniku udzielania przez oskarżonego pożyczek różnym osobom, a głównie - jak się wydaje - świadkowi Józefowi D., który przyznał w swych zeznaniach, że jego rodzina winna jest oskarżonemu około 30.000 zł.W związku z tymi ustaleniami nasuwają się następujące zastrzeżenia co do trafności zaskarżonego wyroku, i to niezależnie od zarzutu zawartego w rewizji, a które mają swą podstawę prawną w treści art. 389 k.p.k.:Po pierwsze - zasadnicze zastrzeżenie budzi brak precyzyjnych ustaleń, ile wynosiła ogólna kwota, na jaką oskarżony udzielił pożyczek, biorąc pieniądze z kasy prowadzonego przez siebie sklepu. Ustalenia w tej materii nie są dostatecznie precyzyjne, jeżeli bowiem świadka Józefa D. miałyby obciążyć jedynie kwota około 30.000 zł, to kto miałby być pożyczkobiorcą pozostałej kwoty (około 70.000 zł)?Po drugie - sąd pierwszej instancji nie podjął dostatecznych starań w celu dokonania ustaleń w tym zakresie, o czym świadczy następujący fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku: "Wyjaśnienia oskarżonego co do udzielenia przez niego pożyczek należy uznać za prawdziwe. Co prawda świadek Józef D. zeznał, że jego rodzina jest winna oskarżonemu jedynie około 30.000 zł., niemniej jednak sam fakt udzielenia pożyczek przez oskarżonego różnym osobom znajduje potwierdzenie w zeznaniach tego świadka."Z tego wynika, że sąd pierwszej instancji nie ustalił nazwisk pożyczkobiorców, chociaż miał ku temu możliwości w drodze zadania stosownych pytań oskarżonemu.Omawiany problem pożyczek oraz prawidłowa ocena twierdzeń oskarżonego w tym zakresie ma zasadnicze znaczenie dla oceny prawnokarnej przypisanego mu spowodowania braku na ogólną kwotę blisko 300.000 zł.Dodać trzeba, że wysokości tego braku oskarżony nie kwestionował. Chodzi bowiem o to, czy w razie uznania, że oskarżony z naruszeniem swych uprawnień udzielił pożyczek na przeszło 100.000 zł, istnieje podstawa do twierdzenia, że owe przeszło 100.000 zł oskarżony zagarnął, jak to uznał sąd pierwszej instancji, czy też - że działanie to wypełnia znamiona innego przestępstwa. W związku z tym przypomnieć trzeba, że zagarnięcie społecznego mienia następuje wtedy, gdy sprawca trwale pozbawia władztwa nad nim uprawnioną do zarządzania społeczną jednostką organizacyjną i albo dysponuje nim jak własnym osobiście, albo przekazuje je we władztwo innej, nieuprawnionej osoby, przysparzając sobie lub innej osobie korzyści majątkowej.Owego trwałego pozbawienia władztwa i właściwości nie sposób dopatrzeć się w działaniu sprawcy polegającym na bezprawnym udzielaniu pożyczek z mienia jednostki uspołecznionej, w której pracuje, licząc się z tym, że pożyczkobiorca zwrócił je, a sprawca wyrówna brak przejściowo powstały w mieniu tejże jednostki w wyniku udzielenia pożyczki. W takiej sytuacji oceniając działanie sprawcy - z zachowaniem przytoczonych elementów zagarnięcia, zarówno z punktu widzenia podmiotowego, jak i przedmiotowego - nie sposób ocenić je jako zagarnięcie mienia społecznego. W rachubę może tu wchodzić kwalifikacja prawna z art. 217, 218 albo 246 k.k., ale bezbłędna ocena prawna - zarówno z punktu widzenia podmiotowego, jak i przedmiotowego - wymaga nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych, a takowych w niniejszej sprawie - o czym była mowa - brak (...).