II KR 140/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia I. Kazimierczak.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), W. Ostrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Zięba.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie 1. Niny W., oskarżonej z art. 12 § 1 m.k.k., i 2. Jana M., oskarżonego z art. 45 § 1 u.k.s., po rozpoznaniu rewizji założonej przez prokuratora co do oskarżonego Jana M. oraz rewizji oskarżonej Niny W. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 30 maja 1968 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonej Niny W. (...);2. uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Jana M. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzucał:I. Ninie W., że od 29 marca 1965 r. do 5 października 1967 r. w B., K., N. i C. sprzedała Dominikowi K., Bernardowi S., Mariannie U., Stanisławie H. i Janowi M. łącznie 2.204 fałszywych dolarów USA w banknotach i monetach, a ponadto w celu dalszej odprzedaży przechowywała 1.200 fałszywych dolarów USA w banknotach, tj. o przestępstwo z art. 12 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192 z późniejszymi zmianami);II. Janowi M., że dnia 5 października 1967 r. w C., nie posiadając zezwolenia, nabył od Niny W. 100 dolarów USA w banknotach, tj. o przestępstwo z art. 45 § 1 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123).Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 30 maja 1968 r. uznał Ninę W. za winną dokonania przestępstwa z art. 12 § 1 i § 2 pkt 2 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192), popełnionego w ten sposób, że w październiku 1967 r. w C. puściła w obieg 2 fałszywe banknoty 50-dolarowe USA, zawierając transakcję kupna-sprzedaży z Janem M., a ponadto posiadała i przywiozła do C. w celu puszczenia w obieg dalszych 17 banknotów fałszywych opiewających na 1.200 dolarów USA łącznie, i za to na zasadzie art. 12 § 1 i § 2 cytowanego dekretu skazał Ninę W. na karę 3 lat więzienia oraz na zasadzie art. 42 § 2 k.k. wymierzył jej karę grzywny w kwocie 40.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 400 dni więzienia zastępczego; ponadto na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) k.k. w związku z art. 52 § 2 k.k. orzekł wobec Niny W. karę dodatkową utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, a na zasadzie art. 50 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych, tj. fałszywych banknotów 100-dolarowych zdeponowanych w NBP. oraz zarządził przekazanie na rzecz NBP dowodów rzeczowych znajdujących się w depozycie sądowym Sądu Wojewódzkiego.Natomiast Ninę W. od zarzutu dokonania pozostałych czynów oraz Jana M. na zasadzie art. 24 u.k.s. Sąd Wojewódzki tymże wyrokiem uniewinnił.Od tego wyroku założyli rewizje prokurator w części dotyczącej Jana M. oraz oskarżona Nina W.I. Prokurator, wnosząc w rewizji o uchylenie wyroku w części odnoszącej się do oskarżonego Jana M. i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił wyrokowi obrazę przepisu art. 24 § 1 i 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123), polegającą na niesłusznym przyjęciu, że oskarżony dopełnił warunków przewidzianych w art. 24 § 1 i 2 u.k.s., co doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od zarzuconego mu przestępstwa z art. 45 § 1 u.k.s., jakkolwiek warunki te nie zostały przez niego spełnione.II. Oskarżona Nina W., wnosząc w rewizji o uchylenie wyroku, o przyjęcie, że czyn oskarżonej wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 45 § 1 u.k.s., i o wymierzenie jej na podstawie tego przepisu łagodniejszej kary pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem i niższej kary grzywny bądź też o zmianę wyroku i złagodzenie wymierzonych kar pozbawienia wolności i grzywny przy równoczesnym zastosowaniu art. 61 k.k. do kary pozbawienia wolności lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła wyrokowi:a)obrazę przepisu art. 12 § 1 i 2 pkt 2 m.k.k. przez niesłuszne zakwalifikowanie czynu oskarżonej z wyżej cytowanego przepisu zamiast z art. 45 § 1 u.k.s.,b)naruszenie przepisów prawa procesowego przez nienależyte rozważenie tych wyjaśnień oskarżonej, w których broni się, że nie wiedziała, iż sprzedawane przez nią banknoty dolarowe są falsyfikatami,c)rażącą surowość wymierzonej kary wobec nieuwzględnienia w pełni stanu zdrowia oskarżonej i faktu, że jest matką 4 małoletnich dzieci, na których utrzymanie musi sama zarobić.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Prokurator twierdzi w rewizji, że oskarżony Jan M. nie spełnił zasadniczego warunku określonego w art. 24 § 1 i § 2 u.k.s., ponieważ zawiadomił organa MO nie osobiście, lecz przez swego syna, i nie o przestępstwie dokonanym przez siebie, lecz przez Ninę W. na jego szkodę, oraz że oskarżony nie wykazał czynnego żalu, lecz kierował się jedynie chęcią odzyskania gotówki, którą wpłacił Ninie W. za nabyte od niej dolary, które okazały się fałszywe.Z poglądem tym nie można się zgodzić. Pierwszy i zarazem podstawowy warunek, o którym mowa w art. 24 u.k.s., polega na zawiadomieniu przez sprawcę występku skarbowego organów powołanych do ścigania na piśmie lub ustnie do protokołu o popopełnianym występku i na ujawnieniu osób, które ze sprawcą współdziałały w dokonaniu tego występku. Zawiadomienie nie musi być dokonane osobiście, może je bowiem złożyć nawet inna osoba działająca na polecenie sprawcy. Również obojętne jest w jaki sposób osoba dokonująca zawiadomienia sformułuje je, byleby z zawiadomienia tego jednoznacznie wynikało, że zawiadamiający dopuścił się występku skarbowego. Wreszcie obojętne są pobudki, jakimi kieruje się sprawca występku skarbowego, zawiadamiając o nim władze powołane do ścigania.Skoro w sprawie niniejszej oskarżony wraz z synem starali się spowodować zatrzymanie oskarżonej Niny W., to obojętne było, który z nich pozostanie przed domem, do którego weszła oskarżona, a który zawiadomi o tym organa MO. Choć syn oskarżonego zawiadomił, że oskarżona Nina W. dopuściła się oszustwa, sprzedając jego ojcu dolary, które okazały się fałszywe, to jednak z zawiadomienia tego wynikało jednoznacznie, że występku skarbowego dopuścił się również jego ojciec, przy czym obojętne jest, jakimi pobudkami kierował się oskarżony, zawiadamiając o tym organa MO.W tych warunkach, wbrew wywodom rewizji, należało przyjąć, że oskarżony Jan M. (który notabene spowodował ujęcie oskarżonej Niny W. i odebranie jej fałszywych banknotów dolarowych) spełnił podstawowy warunek, o jakim jest mowa w rewizji prokuratora, a mianowicie zawiadomił organa MO o dokonanym występku skarbowym i ujawnił osobę, która z nim współdziałała.Nie spełnił natomiast oskarżony, na co słusznie zwraca uwagę Prokuratura Generalna w pisemnym wniosku, drugiego warunku określonego w art. 24 u.k.s., a mianowicie nie złożył równowartości przedmiotu występku, który zgodnie z treścią przepisów art. 18 § 1 i 62 u.k.s. ulega przepadkowi.W tych warunkach zaskarżony wyrok co do oskarżonego Jana M. należało uchylić i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Jeżeli oskarżony nie dopełni wspomnianego warunku w terminie zakreślonym przez właściwy organ, to czyn zarzucony mu należałoby zakwalifikować z art. 45 § 2 u.k.s. w związku z art. 23 § 2 k.k. Przedmiotem bowiem obrotu były banknoty przerobione z dwóch banknotów jednodolarowych na 2 banknoty 50-dolarowe, a więc banknoty sfałszowane i bezwartościowe, wobec czego wchodzi tu w rachubę usiłowanie nieudolne. Jednakże przy obliczaniu ich wartości według zamiaru sprawcy, który nabył owe sfałszowane banknoty w przekonaniu, iż nabywa 100 dolarów USA, należy posłużyć się relacją dolara do złotego, jaką przyjmuje NBP przy zakupie dolarów USA (1 dolar USA = 24 zł), co uzasadnia kwalifikację z art. 45 § 2 u.k.s.II. Zarzuty rewizji oskarżonej Niny W. są bezzasadne.Przyjęta przez Sąd kwalifikacja czynu oskarżonej, którego stan faktyczny ustalony przez Sąd nie jest w rewizji kwestionowany, jest prawidłowa. Z motywów wyroku, uzasadniających stanowisko Sądu w tym zakresie, zasługują na uwagę doskonale, jakkolwiek dość naiwnie wyreżyserowane przez oskarżoną okoliczności poprzedzające sprzedaż dolarów oskarżonemu Janowi M. oraz próba pozbycia się 17 sztuk falsyfikatów dolarowych w czasie korzystania z ubikacji w areszcie Komendy Miejskiej MO w C.Powyższe okoliczności oraz dalsze okoliczności wymienione w motywach wyroku świadczą o tym, że oskarżona zdawała sobie dobrze sprawę z jakości posiadanych i sprzedawanych banknotów dolarowych.Wymierzona oskarżonej kara 3 lat pozbawienia wolności za czyn zagrożony najsurowszą karą przewidzianą w ustawie karnej nie nosi cech rażącej surowości, nawet jeśli uwzględni się na korzyść oskarżonej wszystkie okoliczności łagodzące, o których wspomina rewizja.Podobnie przedstawia się sprawa z orzeczoną karą grzywny. Wpłacenie przez męża oskarżonej tytułem kaucji kwoty 40.000 zł świadczy o pewnej zamożności oskarżonej i jej rodziny i dlatego również wysokość orzeczonej grzywny nie jest rażąco surowa w stosunku do szkodliwości społecznej przypisanego oskarżonej czynu i jej warunków materialnych.Z tych względów zaskarżony wyrok co do oskarżonej Niny W. należało utrzymać w mocy.Wymierzając opłatę sądową za drugą instancję, Sąd Najwyższy zasądził nadto od skazanej 200 zł tytułem opłaty sądowej za pierwszą instancję, ponieważ Sąd Wojewódzki wymierzył ją w kwocie 4.400 zł zamiast w kwocie 4.600 zł.