II KR 286/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr K. Mioduski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Ziemba, Z. Rychlewski (sędzia SW del. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 1975 r. sprawy:1) Stanisława N., oskarżonego z art. 240 pkt 2 k.k.,2) Henryka K., oskarżonego z art. 241 § 3 k.k.,3) Mariana S., oskarżonego z art. 239 § 2 k.k.,4) Stanisława B., oskarżonego z k.k., i5) Adama O., oskarżonego z art. 240 pkt 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych Henryka K., Mariana S., Stanisława B. i Adama O. oraz przez prokuratora co do oskarżonych Stanisława N., Henryka K., Stanisława B. i Adama O. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 9 czerwca 1975 r.:I) uchylił zaskarżony wyrok w częściach dotyczących oskarżonych Henryka K. i Adama O i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu do ponownego rozpoznania;II) zmienił powyższy wyrok:1) w części dotyczącej oskarżonego Stanisława N.w ten sposób, że przyjmując, iż w niektórych wypadkach oskarżony żądał korzyści, poprawił kwalifikację przypisanego mu przestępstwa na prawidłową - z art. 239 § 1 i 2 k.k. w związku z k.k., za podstawę wymiaru kary pozbawienia wolności i orzeczenia o pozbawieniu praw publicznych przyjął art. 239 § 2 i art. 40 § 2 k.k., a wymierzoną oskarżonemu grzywną podwyższył do 75.000 zł;2) w części dotyczącej Stanisława B. w ten sposób, że oskarżonego tego uznał za winnego tego, iż:a) w okresie od pierwszego kwartału 1969 r. do lutego 1974 r. w O. udzielił wielokrotnie korzyści majątkowych, w łącznej wysokości 71.000 zł, Stanisławowi N. w związku z pełnieniem przez tego ostatniego funkcji kierownika działu zaopatrzenia Fabryki Wyrobów Metalowych i Narzędzi Gospodarczych w O., tj. za winnego przestępstwa określonego w art. 241 § 1 i k.k. - i za to na podstawie art. 241 § 1 k.k. wymierzył mu 3 lata pozbawienia wolności;b) w okresie od 1969 r. do października 1971 r. w K. udzielał parokrotnie korzyści majątkowej, w łącznej wysokości 15.000 zł, Marianowi S. w związku z pełnioną przez tego ostatniego funkcją kierownika działu handlowego miejscowych Zakładów Zaopatrzenia Ogrodniczego, a następnie kierownika działu zaopatrzenia Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w K., tj. za winnego przestępstwa określonego w art. 241 § 1 i art. 58 k.k. - i za to na podstawie k.k. wymierzył mu 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności; jako karę łączną wymierzył oskarżonemu Stanisławowi B. karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 2 grudnia 1974 r.;III) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Mariana S. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Argument rewizji prokuratora, że kara 5 lat pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu Stanisławowi N. jest z tej racji rażąco łagodna, gdyż niewiele odbiega od minimum ustawowego zagrożenia przewidzianego w art. 240 k.k., uznać należy za chybiony. Ustalenia bowiem zaskarżonego wyroku i zebrane w sprawie dowody wskazują, że czyn oskarżonego Stanisława N. wyczerpuje jedynie znamiona występku określonego w art. 239 § 1 i 2 k.k. w związku z k.k., a nie znamiona zbrodni przewidzianej w art. 240 pkt 2 k.k., jak to przyjmuje błędnie zaskarżony wyrok. Okoliczność tę należało wziąć w instancji rewizyjnej z urzędu pod rozwagę w myśl art. 383 § 2 i art. 389 k.p.k.Według ustaleń zaskarżonego wyroku oskarżony Stanisław N. przyjął w ciągu lat 1966-1974 korzyści w łącznej kwocie około 143.000 zł. Korzyść w tej wysokości nie może być uznana za "korzyść majątkową w wielkich rozmiarach" w rozumieniu k.k., za taką bowiem korzyść, stosownie do art. 120 § 9 k.k., uznać można tylko korzyść przekraczającą 200.000 zł. Ustawodawca posłużywszy się w dyspozycji art. 240 pkt 2 k.k. ocennym znamieniem "korzyści majątkowej w wielkich rozmiarach" pozostawił wykładnię tego pojęcia orzecznictwu sądów. Orzecznictwo to, stosując uznane zasady wykładni prawa karnego materialnego, powinno nadać temu pojęciu treść w takim stopniu określoną, aby nie dochodziło do wątpliwości i rozbieżności w wyrokach sądowych.W konkretnym wypadku jedynym przekonującym i jednoznacznym rozwiązaniem jest sięgnięcie do wykładni systemowej i treści art. 120 § 9 k.k. W myśl tego ostatniego przepisu przez mienie wielkiej wartości rozumie się mienie o wartości przekraczającej 200.000 zł. Stanowiąc w k.k. o "korzyści majątkowej w wielkich rozmiarach", ustawodawca miał niewątpliwie na względzie wielką wartość (wysokość) owej korzyści. Skoro zaś miernikiem korzyści majątkowej jest pieniądz, nasuwa się wniosek, że z zestawienia treści art. 240 pkt 2 z art. 120 § 9 k.k. wynika, iż korzyścią majątkową w wielkich rozmiarach jest korzyść przekraczająca 200.000 zł. Tylko taka granica korzyści w wielkich rozmiarach znajduje.uzasadnienie w tekście ustawy i wyłącza zarazem wszelką dowolność w ocenie, czy w danym czynie zachodzą znamiona zbrodni przewidzianej w art. 240 pkt 2 k.k.Powyższe rozważania, w powiązaniu z okolicznością, że oskarżony Stanisław N. w niektórych wypadkach żądał od dostawców trzonów korzyści, prowadzą do wniosku, iż przestępstwo popełnione przez tego oskarżonego wyczerpuje znamiona określone w i 2 w związku z art. 58 k.k., a więc występek zagrożony karą pozbawienia wolności od 1 roku. W świetle prawidłowej kwalifikacji czynu oskarżonego Stanisława N. wymierzona mu kara 5 lat pozbawienia wolności nie razi łagodnością, zwłaszcza gdy zważyć, że oskarżony ten w pełni szczerze przyznał się do winy, wyraził żal i skruchę oraz przyczynił się poważnie do wykrycia i ustalenia przestępnej działalności innych oskarżonych. Zasadny natomiast jest wniosek rewizji prokuratora o podwyższenie grzywny, wymierzonej oskarżonemu Stanisławowi N. w zaskarżonym wyroku bez dostatecznego uwzględnienia wysokości korzyści, jaką ten oskarżony osiągnął z przestępnego procederu trwającego wiele lat (...).