II KR 292/87
WyrokIzba Karna1987-12-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy sprawca działa z zamiarem pozbawienia życia, ale celu nie osiągnął, a jedynie spowodował ciężkie uszkodzenie ciała, kwalifikacja prawna powinna uwzględniać oba przepisy (art. 148 § 2 k.k. i art. 155 § 1 pkt 2 k.k.) kumulatywnie, czy też wystarczająca jest kwalifikacja z art. 148 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy sprawca działa z zamiarem zabójstwa, ale celu nie osiągnął, a jedynie spowodował skutek w postaci ciężkiego uszkodzenia ciała (np. obrażenia zazwyczaj zagrażające życiu), odpowiedzialność karna powinna być oparta wyłącznie na przepisie dotyczącym usiłowania zabójstwa (art. 148 § 1 lub 2 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k.). Kumulatywna kwalifikacja z przepisem dotyczącym ciężkiego uszkodzenia ciała (art. 155 § 1 pkt 2 k.k.) nie wchodzi w rachubę, ponieważ skutek ten mieści się w ramach czynu popełnionego z zamiarem pozbawienia życia.Stan faktyczny
Oskarżona Teresa N. została skazana za uderzenie nożem Bolesława R. w przedramię, powodując ranę ciętą zagrażającą życiu, lecz zamierzonego celu pozbawienia życia nie osiągnęła z powodu udzielonej pomocy medycznej. Sąd pierwszej instancji zakwalifikował czyn z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 k.k., orzekając karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem oraz nawiązki. Prokurator wniósł rewizję, domagając się kumulatywnej kwalifikacji z art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego, uznając rewizję prokuratora za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Szwaczkowski. Sędziowie: Z. Bartnik (sprawozdawca), J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Chudzic.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 1987 r. sprawy Teresy N., oskarżonej o czyn określony w art. 148 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k., z powodu rewizji, wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 12 sierpnia 1987 r.,utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Teresa N. została skazana na podstawie art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 k.k. na 2 lata pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem tej kary tytułem próby na okres 3 lat, a na podstawie art. 59a k.k. sąd orzekł wobec oskarżonej nawiązki: na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia w wysokości 40.000 zł, na rzecz pokrzywdzonego Bronisława R. w wysokości 30.000 zł - za to, że w dniu 12 maja 1986 r. w L., działając z zamiarem pozbawienia życia, będąc pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, uderzyła nożem Bolesława R. w lewe przedramie powodując ranę ciętą długości 5 cm, w wyniku czego spowodowała uszkodzenie 4/5 obwodu tętnicy ramieniowej i nerwu skórnego przedramienia, co spowodowało znaczny upływ krwi stanowiący duże zagrożenie dla życia, lecz zamierzonego celu nie osiągnęła z powodu udzielenia pokrzywdzonemu natychmiastowej pomocy lekarskiej.Od wyroku tego rewizję założył prokurator (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora nie jest zasadna. Wbrew jej stanowisku nie ma potrzeby uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż zebrany materiał dowodowy w pełni daje podstawę do merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku (...).Stwierdzenie bowiem przez lekarza chirurga, że zadane Bolesławowi R. obrażenia przez oskarżoną zostały ocenione jako "zazwyczaj zagrażające życiu" - są więc ciężkimi w rozumieniu art. 155 § 1 pkt 2 k.k. - stanowiło, w połączeniu z wyjaśnieniem oskarżonej, która przyznała się do dokonania zarzuconego jej czynu, podstawę przyjętej kwalifikacji prawnej tego czynu z art. 11 § 1 w zw. z art. 148 § 2 k.k. Ustalenie natomiast, czy działanie oskarżonej wywołało - jako trwały skutek - jeszcze inne ciężkie uszkodzenia ciała w rozumieniu powołanego przepisu kodeksu karnego, nie ma znaczenia w sprawie, gdyż - podobnie jak wywołanie choroby zazwyczaj zagrażającej życiu - skutek ten został wywołany w ramach czynu określonego zamiarem spowodowania śmierci ofiary.Zachodzi więc tutaj pozorny, a nie kumulatywny zbieg przepisów ustawy. Tak więc sprawca czynu popełnionego w zamiarze zabójstwa człowieka, który to sprawca celu nie osiągnął, niezależnie od tego, jaki skutek swoim działaniem wywołał, ponosi odpowiedzialność tylko na podstawie art. 148 § 1 lub 2 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k.W tych warunkach zastosowanie kwalifikacji kumulatywnej z art. 148 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k. i art. 155 § 1 pkt 2 k.k. - o co wniósł na rozprawie prokurator i co legło u podstaw wniesionej rewizji - nie może wchodzić w rachubę.Pogląd ten - niejednokrotnie wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego - nie może ulec zmianie w świetle rozwiązań zawartych w art. 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), na które powołuje się rewidujący, gdyż proponowana kumulatywna kwalifikacja w grę nie wchodzi, a art. 148 § 2 k.k. nie został w wymienionym przepisie tej ustawy powołany.Na marginesie należy podnieść, że w świetle zeznań samego pokrzywdzonego nie wchodzi w grę trwała, całkowita lub znaczna niezdolność do pracy w zawodzie - w rozumieniu art. 155 § 1 pkt 2 - a więc i z tego względu powołanie biegłego jest zbędne, co dodatkowo wskazuje na brak podstaw do uchylenia wyroku (...).
Powiązane orzeczenia
- II KK 80/05 2006-01-03Czy w przypadku spowodowania śmierci pokrzywdzonego, gdy sprawca działał z zamiarem spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu, a śmierć nastąpiła nieumyślnie, należy ocenić to w kategoriach zbiegu kumulatywnego (w tym…
- III KR 64/72 1972-05-17Czy uderzenie nożem w brzuch, które nie spowodowało skutku śmiertelnego, ale zostało zadane ze znaczną siłą i w sposób wskazujący na zamiar pozbawienia życia, może być kwalifikowane jako usiłowanie zabójstwa, a nie jako…
- IV KR 71/81 1981-05-05Czy zadanie jednego ciosu nożem w plecy, po którym następuje natychmiastowe wezwanie pomocy i okazanie skruchy, może być kwalifikowane jako zabójstwo z zamiarem ewentualnym (art. 148 § 1 k.k.), czy też jako spowodowanie…
- I K 173/64 1964-09-21Czy Sąd Najwyższy powinien utrzymać w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego, który skazał oskarżonego za spowodowanie ciężkiego uszkodzenia ciała z zamiarem ewentualnym, podczas gdy prokurator wnosił o zmianę kwalifikacji czynu…
- IV KR 277/84 1984-11-23Czy można przypisać odpowiedzialność sprawcom pobicia za skutek w postaci śmierci pokrzywdzonego, jeśli nie można ustalić, który z nich zadał obrażenia bezpośrednio powodujące zgon, a jedynie ustalono, że brali oni udzia…
Powołane przepisy
art. 148 § 2 KKart. 11 § 1 KKart. 59a KKart. 155 § 1 pkt 2 KKart. 11 § 1art. 148 § 1art. 1art. 155 § 1 pkt 2§ 2§ 1§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.