II KR 9/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Borodej (sprawozdawca). Sędziowie: T. Majewski, H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Słok.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 1982 r. sprawy Henryka W., oskarżonego z art. 244 k.k. i innych, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia 1 czerwca 1981 r.uchylił wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Z. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Z. wyrokiem z dnia 1 czerwca 1981 r. skazał między innymi (...) Henryka W. - na podstawie art. 244 i art. 36 § 3 k.k. - na 1 rok pozbawienia wolności, zawieszając warunkowo wykonanie tej kary na okres lat 2, oraz na 15.000 zł grzywny za to, że w 1977 r. w Z., utwierdzając Antoniego K. w przekonaniu o swoich wpływach w wydziale spraw lokalowych urzędu miasta, podjął się pośrednictwa w załatwieniu dla Marii L. zamiany zajmowanego przez nią mieszkania na większe, za co przyjął od niego 8.000 zł (...).Wyrok ten zaskarżyli prokurator w stosunku do oskarżonych: Ryszardy K., Anny K., Marii B. i Marii O. oraz obrońcy oskarżonych: Henryka W. i Marii O.(...) Obrońca oskarżonego Henryka W. wniósł w rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych wskutek uznania, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, pomimo poważnych wątpliwości, które nie pozwalają twierdzić, iż podjął się pośrednictwa w załatwieniu sprawy, w zamian za korzyść majątkową.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja oskarżonego Henryka W. jest zasadna. Sąd Wojewódzki nie dość dokładnie przeanalizował - w tym również i od strony prawnej - dowody dotyczące popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu, a w szczególności wyjaśnienia Marii O. i Jana K. oraz wyjaśnienia oskarżonego.Z dowodów tych wynika, że Jan K., zatrudniony z oskarżonym w jednym przedsiębiorstwie, znając jego kontakty służbowe w wydziale lokalowym, zwrócił się do oskarżonego z prośbą o pomoc w załatwieniu zmiany mieszkania dla Marii L. - jego dobrej znajomej.Oskarżony przyrzekł zainteresować się tą sprawą. Przy okazji pobytu w wydziale lokalowym zasięgnął informacji na ten temat od Ryszardy K., z której wynikało, że sprawa zamiany mieszkania jest możliwa i że osoba zainteresowana powinna złożyć w tej sprawie podanie.O wyniku tej rozmowy oskarżony poinformował zainteresowaną osobę.Z zebranych dowodów nie wynika, aby w czasie tej rozmowy, jak też później, była mowa o udzieleniu mu jakiejkolwiek korzyści. Wprost przeciwnie - z dowodów tych wynika, że wówczas, gdy oskarżony Jan K. otrzymał od Marii L. pieniądze, sam postanowił wynagrodzić oskarżonego Henryka W. W tym celu wręczył mu blisko połowę otrzymanych od Marii L. pieniędzy, tj. 8.000 zł.Wręczenie tych pieniędzy nastąpiło po upływie około 2 miesięcy od uzyskania przez Marię L. nowego mieszkania.Oskarżony był nie tylko zdziwiony, ale wręcz zaskoczony faktem wręczenia tych pieniędzy. Przyjął je dopiero po perswazji Jana K.; w świetle tego nasuwają się wątpliwości, czy działanie oskarżonego wyczerpuje istotnie znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.Do istotnych elementów przestępstwa płatnej protekcji określonego w art. 244 k.k. należy:a) powoływanie się na wpływy w instytucji państwowej czy społecznej lub wywoływanie przekonania o tym u innej osoby albo utwierdzanie jej o posiadaniu takich wpływów,b) podjęcie się pośrednictwa w załatwieniu sprawy, w zamian za korzyść majątkową lub osobistą albo za jej obietnicę.Te elementy wystąpić muszą kumulatywnie. Brak jednego z nich dekompletuje znamiona tego przestępstwa.Z tego wynika, że podjęcie się załatwienia sprawy musi mieć charakter wyraźny i pozostawać w związku z warunkiem: "w zamian za korzyść", a także że element korzyści decyduje o przestępczym charakterze pośrednictwa. Przestępstwo określone w art. 244 k.k. jest dokonane z chwilą podjęcia się przez sprawcę pośrednictwa w załatwianiu sprawy, w zamian za uzgodnioną lub przyrzeczoną, bliżej nawet jeszcze nie określoną, korzyść majątkową lub osobistą. Sąd Wojewódzki tych istotnych okoliczności dla bytu tego przestępstwa nie przeanalizował dokładnie. Wskazuje na to wyraźnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku, które nie zawiera żadnych rozważań na ten temat. W związku z tym Sąd Najwyższy nie mógł skontrolować słuszności stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd Wojewódzki.Z tych też względów zaskarżony wyrok - jako dotknięty poważnymi uchybieniami - ostać się nie mógł i ulec musiał uchyleniu, a sprawa powinna ulec przekazaniu - w celu ponownego rozpoznania - do sądu pierwszej instancji.