II KZ 31/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej (sprawozdawca). Sędziowie: C. Łukaszewicz, W. Sutkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Włodzimierza S. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika wymienionego wnioskodawcy na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 9 stycznia 1981 r., oddalające wniosek o zasądzenie odszkodowania za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie, i po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowiłuchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w O. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w O. postanowieniem z dnia 9 stycznia 1981 r. oddalił wniosek Włodzimierza S. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie, stosowane wobec tego Włodzimierza S. w czasie od dnia 29 marca 1979 r. do dnia 14 sierpnia 1979 r.Postanowienie to zaskarżył pełnomocnik wymienionego wnioskodawcy, wnosząc zażalenie.Zażalenie wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie na rzecz Włodzimierza S. odszkodowania w wysokości 69.500 zł za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie albo uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, a w szczególności mylne uznanie, że stosowanie wobec Włodzimierza S. tymczasowego aresztowania w czasie od dnia 29 marca 1979 r. do dnia 14 sierpnia 1979 r. nie było oczywiście niesłuszne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że zarzucone Włodzimierzowi S. przestępstwo kradzieży z włamaniem na szkodę Centrali Rybnej w O. zostało w rzeczywistości popełnione przez Tadeusza I., który między innymi za to przestępstwo został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 29 listopada 1979 r., jednakże mimo to stwierdził, iż zastosowanie wobec Włodzimierza S. tymczasowego aresztowania pod zarzutem popełnienia wspomnianego przestępstwa oraz wykonywanie tego środka zapobiegawczego w czasie od dnia 29 marca 1979 r. do dnia 14 sierpnia 1979 r. nie było oczywiście niesłuszne.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie może być mowy ani o oczywiście niesłusznym, ani nawet o pochopnym tymczasowym aresztowaniu Włodzimierza S., prokurator bowiem, stosując wobec niego ten środek zapobiegawczy, miał dowody uprawdopodobniające należycie postawiony zarzut w postaci pomówienia go przez Andrzeja W. i wyjaśnień tego Włodzimierza S., w których przyznał się on do popełnienia zarzuconego mu przestępstwa.Zajmując takie stanowisko i oddalając w konsekwencji wniosek Włodzimierza S. o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie, Sąd Wojewódzki nie zwrócił uwagi na fakt, że wspomniane pomówienie Andrzeja W. nie było oparte na jego bezpośrednich spostrzeżeniach i że Włodzimierz S. przeczył temu pomówieniu w wyjaśnieniach, w których początkowo nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa kradzieży z włamaniem na szkodę Centrali Rybnej w O, a ponadto pominął okoliczność, że tymczasowe aresztowanie zastosowano wobec niego wówczas, gdy ekspertyza porównawcza linii papilarnych z dnia 6 marca 1979 r. eliminowała go z kręgu osób podejrzanych o popełnienie tego przestępstwa. Poza tym Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił przyczyn późniejszego przyznania się przez Włodzimierza S. do popełnienia wskazanego przestępstwa, chociaż zarówno w skierowanym następnie piśmie do Prezesa Sądu Rejonowego w O., jak i w wyjaśnieniach złożonych na rozprawie oraz we wniosku o odszkodowanie za oczywiście niesłuszne aresztowanie twierdził, że owo przyznanie się było następstwem stosowania wobec niego przymusu fizycznego i psychicznego przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej MO w O., co nasuwało wniosek, że twierdzenie to mogło być prawdziwe. Wniosek taki nasuwa się w sposób nieodparty, jeżeli się zważy wspomniane już przyznanie się Tadeusza I. do popełnienia omawianego przestępstwa, które potwierdziła zresztą współdziałająca z nim Lidia K., oraz to, że brak podstaw do uznania, iż z jednej strony wyjaśnienia Tadeusza I. stanowią fałszywe oskarżenie samego siebie o przestępstwo nie popełnione, a z drugiej - że złożenie przez Włodzimierza S. takich wyjaśnień w toku postępowania przygotowawczego było przez niego zawinione w tym sensie, iż zmierzało np. do uchronienia przed odpowiedzialnością karną kogoś drugiego za zarzucane mu przestępstwo albo do odsunięcia od siebie podejrzenia o popełnienie innego, poważniejszego przestępstwa.Jeżeli zaś w wyniku wyjaśnienia przyczyny przyznania się przez Włodzimierza S. do popełnienia wskazanego przestępstwa okazało się, że wniosek ten jest trafny, to należałoby uznać, iż tymczasowe aresztowanie go było oczywiście niesłuszne. Uznać bowiem należy, że oczywiście niesłuszne tymczasowe aresztowanie zachodzi między innymi wtedy, gdy jego podstawę stanowi niezawinione, wymuszone metodami niedozwolonymi przyznanie się osoby podejrzanej do przestępstwa w ogóle nie popełnionego lub popełnionego przez kogoś innego, gdyż w takim wypadku żadne względy nie mogą uzasadniać uznania, iż zastosowanie tymczasowego aresztowania nastąpiło w warunkach poważnego uprawdopodobnienia popełnienia przestępstwa przez taką osobę.Poza brakiem wyjaśnienia i rozważenia wskazanych wyżej okoliczności Sąd Wojewódzki pominął też okoliczność, że Tadeusz I. i Lidia K. przyznali się do popełnienia przestępstwa zarzucanego Włodzimierzowi S. w dniu 12 czerwca 1979 r. i że mimo to tymczasowe aresztowanie wobec Włodzimierza S. stosowano aż do dnia 14 sierpnia 1979 r., a więc w czasie, gdy już z tego tylko względu może być ono uznane za oczywiście niesłuszne.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie jest zasadne, i dlatego orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.