II KZ 41/26

II KZ 41/26 POSTANOWIENIE Dnia 1 października 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik w sprawie P. P. skazanego z art. 288 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 października 2026 r., zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie z dnia 8 lipca 2026 r. Przewodniczącego X Wydziału Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. akt X WKK 39/26 o odmowie przyjęcia kasacji, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł utrzymać zaskarżone zarządzenie w mocy. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z dnia 23 września 2024 r., sygn. akt V K 466/22, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt X Ka 1228/24, P. P. został skazany na karę 200 stawek dziennych grzywny, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 20 złotych. Orzeczenie Sądu odwoławczego zaskarżone zostało kasacją obrońcy skazanego, w której zarzucono: - rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 § 1 k.k., II KZ 41/26 2 - rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., - rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. polegające na zaakceptowaniu przez Sąd odwoławczy dowolnej oceny materiału dowodowego. Odwołując się do tych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2026 r., sygn. akt X WKK 39/26, Przewodniczący X Wydziału Sądu Okręgowego w Warszawie odmówił przyjęcia kasacji wskazując, że zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k., kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a kara taka nie została wobec skazanego orzeczona, a nadto w kasacji nie podniesiono zarzutu zaistnienia uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. Zarządzenie to zaskarżone zostało zażaleniem obrońcy skazanego. Wprawdzie we wstępnej części środka odwoławczego nie sformułowano zarzutów stawianych zarządzeniu, to jednak z jego uzasadnienia wynika, że skarżący uważa, iż: - zarządzenie wydane zostało z naruszeniem art. 530 § 2 k.p.k., ponieważ przewodniczący wydziału nie ma uprawnienia do dokonywania merytorycznej kontroli wniesionej kasacji, co w realiach sprawy miało miejsce poprzez stwierdzenie, że nie zawiera ona zarzutu opartego na uchybieniach wymienionych w art. 439 k.p.k.; - zarządzenie jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez to, że pozbawia ono stronę prawa do sądu; - zaskarżone zarządzenie narusza standard prawa do sądu wynikający z art. 6 europejskiej konwencji praw człowieka, a także pozostaje w sprzeczności z art. 13 tej konwencji, gwarantującym każdej osobie skuteczny środek ochrony prawnej. W ocenie skarżącego, art. 523 § 2 k.p.k. nie powinien być interpretowany w sposób prowadzący do wyłączenia kontroli Sądu Najwyższego w sprawach, w których skarżący podnosi zarzuty dotyczące naruszenia fundamentalnych gwarancji rzetelnego procesu. W konsekwencji tych rozważań obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia oraz przyjęcie kasacji do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. II KZ 41/26 3 Zażalenie jest oczywiście bezzasadne. Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k., kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie dotyczy podmiotów szczególnych wymienionych w art. 521 k.p.k., ani kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. Skazanemu w rozważanej sprawie nie wymierzono kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, kasacja nie została wniesiona przez podmiot szczególny, a w treści nadzwyczajnego środka zaskarżenia nie zarzucono uchybienia wymienionego w art. 439 k.p.k., a więc nie została ona oparta na bezwzględnych powodach uchylenia orzeczenia. Stosownie do art. 530 § 2 k.p.k., prezes sądu (przewodniczący wydziału, upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia kasacji, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2 lub 429 § 1 k.p.k., albo gdy kasację oparto na innych powodach niż wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. Przepis art. 429 § 1 k.p.k. stanowi, że odmawia się przyjęcia środka odwoławczego (w rozważanym wypadku kasacji) m.in. wówczas, gdy jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Obowiązkiem przewodniczącego wydziału, rozważającego kwestię przyjęcia albo odmowy przyjęcia kasacji, było zatem zbadanie, czy jest ona dopuszczalna w świetle obowiązującego prawa. W zarządzeniu trafnie ustalono, że kasacja obrońcy skazanego nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ skazanemu wymierzono karę nieizolacyjną, a skarżący nie podniósł zarzutu znajdującego oparcie w przepisach art. 439 k.p.k. Twierdzenie skarżącego, iż autor zarządzenia dokonał niedopuszczalnej merytorycznej kontroli kasacji jest zupełnie chybione, ponieważ jej ocena ograniczała się do stwierdzenia, że nie zaistniała sytuacja przewidziana w art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. (nie podniesiono zarzutu zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. (godzi się zauważyć, że zażaleniu skarżący wcale nie twierdzi, że taki zarzut podniósł). Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty związane z naruszeniem przepisów konstytucyjnych i konwencyjnych, gwarantujących prawo do sądu i skutecznego środka ochrony prawnej. Zgodność ograniczenia wnoszenia kasacji z Konstytucją RP była przedmiotem analiz Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 17 maja 2004 r., SK 32/03 (OTK-A 2004/5/44) uznał, że jest ono zgodne z art. II KZ 41/26 4 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie jest niezgodne z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Argumentacja zawarta w zażaleniu skarżącego nie przedstawia nowej perspektywy konstytucyjnej oceny owego ograniczenia. W zakresie rozważań w zaprezentowanej optyce wypada odesłać do obszernego uzasadnienia cytowanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 maja 2017 r., IV KZ 10/17; z dnia 19 lipca 2017 r., V KZ 32/17 i z dnia 21 maja 2020 r., II KZ 52/19). W uzasadnieniu wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego zwrócono także uwagę, że omawiana regulacja nie została zakwestionowana w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Na sprzeczność z przepisami konwencji nie wskazuje także aktualne orzecznictwo Trybunału, w tym judykaty przywołane w uzasadnieniu zażalenia. Kierując się powyższym, orzeczono jak na wstępie. SSN Waldemar Płóciennik [J.J.] [a.ł]