II KZ 93/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Binkiewicz.Sędziowie: Z. Nyczaj, M. Budzianowski (sprawozdawca).Prokurator: J. Sztumpf.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława B. o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 13 kwietnia 1962 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora,zażalenie pozostawił bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneZażalenie wnioskodawcy nie jest słuszne, nie zawiera bowiem żadnego argumentu, który mógłby podważyć prawidłowość dokonanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń, na podstawie których Sąd ten oddalił wniosek o odszkodowanie uznając, że tymczasowe aresztowanie Władysława B. było słuszne.Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że Sąd Wojewódzki nietrafnie rozpoznał roszczenie Władysława B. na podstawie przepisu § 3 art. 510 k.p.k. zamiast na podstawie § 2 tegoż artykułu. Skoro bowiem w wyniku wznowienia postępowania, zarządzonego postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 14 listopada 1958 r., pierwotny prawomocny wyrok Sądu Powiatowego w Brzegu z dnia 2 sierpnia 1957 r. został uchylony, a postępowanie umorzone na mocy art. 17 § 1 k.k. w związku z art. 3 lit. c) k.p.k. postanowieniem z dnia 27 czerwca 1959 r., to wniosek Władysława G. o odszkodowanie należało rozpoznać w ramach przepisu art. 510 § 2 k.p.k.Jednakże rozpoznanie wniosku również i w tych ramach, musi doprowadzić do pozostawienia roszczenia bez uwzględnienia.Stosownie do treści przepisu § 2 art. 510 k.p.k. odszkodowanie na zasadach przewidzianych w § 1 art. 510 k.p.k. przysługuje również osobie, względem której postępowanie karne umorzono po jego wznowieniu lub po uchyleniu wyroku skazującego na skutek rewizji nadzwyczajnej z powodu nieuwzględnienia w pierwotnym postępowaniu okoliczności wyłączającej ściganie.Prawidłowa interpretacja § 2 art. 510 k.p.k. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje jedynie wówczas, gdy okoliczność wyłączająca ściganie wynika w sposób bezpośredni lub nawet tylko pośredni z materiału dowodowego. Natomiast jeżeli okoliczność ta została ujawniona dopiero po uprawomocnieniu się pierwotnego wyroku skazującego, to nie można mówić o nieuwzględnieniu jej w pierwotnym postępowaniu, albowiem brak było jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia istnienia takiej okoliczności.W świetle powyższych wywodów uznać należy, że skoro wyrok skazujący Władysława B. na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia za przestępstwo z art. 3 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) uprawomocnił się 13 września 1957 r., natomiast dopiero we wrześniu 1958 r. biegli psychiatrzy stwierdzili u skazanego trwające od dłuższego czasu zaburzenia psychiczne, powodujące bezkarność działania w rozumieniu przepisu art. 17 § 1 k.k., to brak jest podstaw do uznania, że okoliczność powyższa w chwili orzekania przez Sąd Powiatowy w Brzegu w sierpniu 1957 r. wyłączała ściganie. Brak było bowiem w owym czasie uzasadnionych podstaw do zarządzenia zbadania stanu umysłowego oskarżonego, które nastąpiło dopiero na mocy zarządzenia Sądu Powiatowego w Koźlu z dnia 13 sierpnia 1958 r. w innej sprawie karnej.Prawidłowa zatem ocena zarówno stanu faktycznego sprawy karnej, jak i logiczna wykładnia § 2 art. 510 k.p.k. prowadzą do wniosku, że w konkretnym wypadku brak jest podstaw do uznania roszczenia odszkodowawczego Władysława B., który przebywał w więzieniu w czasie od dnia 2 sierpnia 1957 r. do dnia 8 lutego 1959 r. - w związku z wykonaniem pierwotnego wyroku skazującego również na podstawie tego przepisu.