III K 1147/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Stępczyński. Sędziowie: H. Kempisty, P. Ławacz (sprawozdawca). Prokurator: Cz. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa F. oskarżonego z art. 23 w związku z art. 225 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 26 sierpnia 1958 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...) Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Koszalinie rozpoznawał sprawę Józefa F. oskarżonego o to, że w zamiarze pozbawienia życia swej żony Teresy F. uderzył ją kilkakrotnie nożem w głowę i klatkę piersiową, powodując rany kłute szyi, otarcie naskórka, rany kłute lewego ucha i rany kłute klatki piersiowej po stronie lewej, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż uszkodzenia powyższe spowodowały jedynie rozstrój organizmu na okres nie przekraczający dni 14, tj. o przestępstwo z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 225 § 1 k.k., i wyrokiem z dnia 26 sierpnia 1958 r. orzekł, że uznaje oskarżonego Józefa F. za winnego czynu mu zarzuconego a popełnionego w sposób wyżej opisany, przyjmując jednocześnie, że działał on pod wpływem silnego wzruszenia, i za to na mocy art. 23 w związku z art. 225 § 2 k.k. skazał go na 1 rok i 6 miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet orzeczonej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 6.V.1958 r.Od wyroku tego złożył rewizję obrońca oskarżonego, wnosząc o:1) uchylenie zaskarżonego wyroku,2)uznanie oskarżonego za winnego, że uderzył kilkakrotnie nożem w klatkę piersiową i szyję swoją żonę Teresę F., powodując rany kłute szyi, klatki piersiowej oraz otarcia naskórka i rany kłute lewego ucha, co spowodowało uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia na okres nie przekraczający dni 14, i na podstawie art. 237 § 1 k.k. o wymierzenie mu znacznie łagodniejszej kary.W rewizji swej oskarżony zarzucił wyrokowi:1.błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że oskarżony, zadając nożem uderzenie swojej żonie, godził się z możliwością spowodowania jej śmierci, przyjmując jednocześnie, że działał on pod wpływem silnego wzruszenia,2.rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu, wynikającą zwłaszcza z nieuwzględnienia okoliczności, że oskarżony zasługuje na znacznie łagodniejszą karę niż kara orzeczona.Na rozprawie sądowej przed Sądem Najwyższym obrońca oskarżonego nie popierał zarzutów rewizji, natomiast przyjmując za prawidłowy zarzut oskarżenia, że oskarżony usiłował dokonać zabójstwa swej żony, na podstawie art. 25 k.k. wnosił o zwolnienie go od odpowiedzialności karnej, albowiem dobrowolnie odstąpił on od usiłowania zabójstwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny. Stosownie do przepisu art. 25 k.k. nie odpowiada za usiłowanie, kto dobrowolnie odstąpił od działania lub zapobiegł powstaniu skutku przestępstwa. Obrona powołuje się na pierwszą postać bezkarnego usiłowania, a mianowicie na usiłowanie zaniechane.Doktryna rozróżnia w tej materii tzw. usiłowanie zakończone i usiłowanie nie zakończone. Pierwszy wypadek zachodzi wówczas, gdy sprawca uczynił wszystko, aby dokonać przestępstwa, jednakże skutek wbrew jego woli nie nastąpił, np. gdy sprawca strzelił do ofiary, lecz chybił; drugi wypadek zachodzi wówczas, gdy sprawca nie ukończył zamierzonej czynności, np. gdy strzelił do ofiary, lecz broń nie wypaliła (por. Śliwiński: Prawo karne, s. 306). Odstąpienie od usiłowania zabójstwa, przewidziane w art. 25 k.k., może nastąpić tylko przy usiłowaniu niezupełnym (nie zakończonym), gdy zaniechanie dalszego działania nastąpiło z własnej woli sprawcy (Glaser: Kodeks karny, s. 143).Według stanowiska obrony oskarżony powziął zamiar zabójstwa swej żony i usiłował zabójstwa tego dokonać, lecz dobrowolnie odstąpił od usiłowania zabójstwa. Wobec tego należy rozważyć, czy w danym wypadku miało miejsce usiłowanie zakończone czy nie zakończone, gdyż tylko w tym ostatnim wypadku sprawca mógłby być zwolniony od odpowiedzialności za działanie powzięte w granicach swego zamiaru, co oczywiście nie zwalniałoby go od odpowiedzialności za wyrządzone już skutki swego działania.Sąd Wojewódzki na podstawie zeznań świadka Teresy F. ustalił, że oskarżony zadał jej kilkakrotnie uderzenie nożem, przy czym godził się z możliwością spowodowania jej śmierci. Z zeznań świadka Teresy F. wynika mianowicie, co następuje: "oskarżany doszedł do mnie z tyłu, złapał mnie za głowę, zaczął mnie kłuć nożem z lewej strony w szyję. Ja zaczęłam krzyczeć, ale nikt nie przyszedł na pomoc (...) przewrócił mnie na podłogę, wciągnął z kuchni do pokoju niecałkowicie, gdyż nogi miałam na progu w kuchni, a głowę w pokoju, i tam zaczął mnie bić nożem; ja cały czas krzyczałam. Zadał mnie nożem w szyję, bok, w plecy i po ręku lewym tak, że mam palec skaleczony. Widząc to, że mnie krew leci, szybko puścił mnie, zamknął drzwi od korytarza na klucz i zauważyłam tylko jak sobie gardło rżnął nożem stołowym w pokoju na klęcząco ...".Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 2 maja 1958 r. i historii choroby Teresy F. wynika, że stwierdzono u niej rany kłute szyi i klatki piersiowej.Użyte przez oskarżonego narzędzie w postaci noża, jego zamiar dokonania zabójstwa żony oraz umiejscowienie zadanych ran w okolicach ciała (szyja i klatka piersiowa) zawierających organy, których uszkodzenie zagrażało życiu człowieka, wskazują na to, że oskarżony usiłował dokonać zabójstwa swej żony i usiłowanie jego miało charakter tzw. usiłowania zakończanego zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym.Ciosy zadane przez oskarżonego nożem w szyję i piersi mogły spowodować śmierć ofiary i tylko dzięki temu, że sprawca nie trafił w węzły żylne, nie nastąpił skutek śmiertelny. Sprawca odstąpił od dalszego zadawania ciosów, gdy zobaczył, że ofiara krwawi, a więc mógł przypuszczać, że zadane ciosy spowodowały skutki groźne dla życia, a następnie utrudnił ratunek przez zamknięcie drzwi na klucz. W tych warunkach nie może być mowy o tym, aby działanie oskarżonego miało charakter usiłowania nie zakończonego, podlegającego bezkarności z mocy art. 25 k.k. Wniosek więc obrony o zastosowanie tego przepisu względem oskarżonego nie znajduje należytego oparcia w stanie faktycznym sprawy.Jeśli chodzi o pierwotne zarzuty zawarte w rewizji, to nie są one również zasadne.Rewizja zarzucała błędną ocenę okoliczności faktycznych polegającą na przyjęciu przez Sąd, że oskarżony w zamiarze pozbawienia życia swej żony uderzył ją nożem, godząc się z możliwością spowodowania jej śmierci, jakkolwiek nie zostało ustalone, aby oskarżony nosił się z zamiarem bądź też aby w czasie zajścia powziął zamiar - dokonania zabójstwa swej żony.Wbrew twierdzeniu rewizji zamiar oskarżonego zabicia swej żony - niezależnie od oświadczenia jego obrońcy złożonego na rozprawie przed Sądem Najwyższym - wynika zarówno z treści listu ostrzegającego, jak i z zeznań świadka Teresy F., która stwierdziła że oskarżony w czasie zajścia przed zadaniem jej ciosów nożem groził, że ją zabije. Powyższe okoliczności w związku z odmową Teresy F. dalszego współżycia z mężem dawały Sądowi podstawę do wysnucia prawidłowego wniosku o usiłowaniu dokonania przez oskarżonego zabójstwa swej żony przy przyjęciu z jego strony zamiaru ewentualnego. Nie budzi również zastrzeżeń zastosowanie przez Sąd kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu z art. 23 w związku z art. 225 § 2 k.k.Natomiast wniosek rewizji zmierzający do zakwalifikowania przestępstwa z art. 237 § 1 k.k. ze względu na przytoczone wyżej ustalenia, stwierdzające istnienie przesłanek podmiotowych i przedmiotowych dla zastosowania przepisu art. 235 § 2 k.k., nie może być uwzględniony.Wymierzona oskarżonemu kara, wbrew poglądowi rewizji, nie może być uznana za rażąco surową, gdyż jest zbliżona do dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a przytoczone w rewizji okoliczności łagodzące Sąd Wojewódzki w sposób szczegółowy rozważył i wziął pod uwagę przy wymiarze kary, mając na względzie również stopień szkodliwości społecznej czynu oskarżonego. Podzielając w tej kwestii stanowisko Sądu I instancji, Sąd Najwyższy uznaje orzeczoną względem oskarżonego karę za współmierną zawinieniu i nie widzi podstaw do dalszego jej złagodzenia.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.