III K 194/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Binkiewicz (sprawozdawca).Sędziowie: J. Majewski, F. Korzeń.Prokurator Generalnej Prokuratury: B. Fedorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leonarda M. oskarżonego z art. 22 m.k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 30 grudnia 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 30 grudnia 1961 r. oskarżony Leonard M. skazany został z art. 22 m.k.k. za to, że rozpowszechniał fałszywe wiadomości mogące wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego o rzekomo zarządzonej przez Ministerstwo Obrony Narodowej mobilizacji powszechnej w związku z sytuacją polityczną w Berlinie.Od tego wyroku oskarżony założył rewizję zarzucając:a) obrazę przepisów prawa materialnego przez skazanie go z art. 22 m.k.k. mimo braku w jego czynie cech przestępstwa przewidzianego w tym przepisie, gdyż nadanie przez aparat radiowy przy pomocy słuchawki telefonicznej fałszywego komunikatu w zasięgu jednego mieszkania i do ograniczonego kręgu odbiorców nie może być uznane za rozpowszechnianie fałszywych wiadomości;b) obrazę przepisów art. 8, 320 i 339 k.p.k. przez nierozważenie zeznań świadków W., M., L., T., C., M., W. i M. stwierdzających, że wiadomość przekazana im przez Leonarda M. nie wywarła na nich żadnego wrażenia, gdyż słuchając radia wiadomości takiej nie słyszeli, oraz że oskarżony nie działał z zamiarem, by Józef M. i Jan M. rozpowszechniali treść nadanego komunikatu wśród ludności swojej wsi.Ponadto Sąd nie rozważył osobowości oskarżonego, odtworzonej w zeznaniach świadków G. i G. oraz w złożonych dokumentach, a wskazującej na niemożliwość działania oskarżonego z zamiarem umyślnym.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zeznania świadków Jana M. i Józefa M. nieodparcie wskazują na to, że treść "komunikatu" nadanego dwukrotnie przez oskarżonego Leonarda M. za pomocą przyłączenia słuchawki telefonicznej do aparatu radiowego nie ograniczała się do zakresu podanego w wyjaśnieniach oskarżonego ("wzywa się mężczyzn nie służących w wojsku do zgłoszenia się w WKR"), lecz w powiązaniu z ówczesną sytuacją międzynarodową (sytuacja w Berlinie) wspomniała o zarządzeniu powszechnej mobilizacji dużego zespołu roczników mężczyzn.Podanie tak skonstruowanej treści komunikatu do wiadomości świadków Józefa M. i Jana M., ludzi nie obznajomionych z subtelnościami techniki radiowej i nie umiejących odróżnić w głośniku radiowym głosu pochodzącego z pobliża od głosu nadanego ze studia Polskiego Radia, stanowi przedmiotowo rozpowszechnianie fałszywych wiadomości, skoro odbiorcy nie byli świadomi zamiaru autora spłatania szkodliwego żartu i nie zostali o tym powiadomieni, zanim usłyszaną treść przekazali szeregowi innych osób.Nie jest słuszny zarzut rewizji, że podanie takiej wiadomości w warunkach działania oskarżonego nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 22 m.k.k., skoro - jak to już Sąd Najwyższy niejednokrotnie wyjaśniał - dla bytu tego przestępstwa nie jest wymagane żeby wypowiedź była publiczna, wystarczy bowiem, żeby nastąpiła ona wobec jednej lub kilku określonych osób z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym, iż wiadomości te będą dalej powtarzane.Wprawdzie zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje niewątpliwie na to, że oskarżony Leonard M. nie miał bezpośredniego zamiaru rozpowszechniania oczywiście fałszywych i mogących wyrządzić szkodę wiadomości i w tym zakresie można podzielić pogląd rewizji, że miał to być źle pomyślany żart w celu nastraszenia odbiorców "audycji", jednakże skoro przez cały czas pobytu Józefa M. i Jana M. w gospodarstwie K. oskarżony nie przedsięwziął żadnej czynności zmierzającej do wyjaśnienia nie wtajemniczonym odbiorcom środka i istoty odebranej "audycji" i nie uczynił tego, zanim uzyskane przez nich fałszywe wiadomości przedostały się do innych osób, to godził się na dalsze ich rozpowszechnianie. Cała - zresztą pozytywna - osobowość sprawcy, jego poziom intelektualny oraz zasób doświadczenia życiowego nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że miał on zdolność przewidywania, iż bez rozszyfrowania swego "żartu" i zawiadomienia o tym odbiorców, zanim przekażą uzyskane wiadomości dalej, tj. ludności swojej wsi (co zresztą w niemałym zakresie nastąpiło, jak tego dowodzą zeznania licznych świadków), działanie jego stworzy możliwość wyrządzenia istotnej szkody interesom Państwa Ludowego.W tej sytuacji Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że oskarżony działaniem swoim wyczerpał cechy przestępstwa z art. 22 m.k.k. niezależnie od tego, czy sprawcy zależało na dalszym rozpowszechnianiu danych wiadomości, skoro możliwości takiej w żaden sposób nie zapobiegł, a przykładowo biorąc - u bezpośredniego odbiorcy Jana M. wywołał niepokój i rozterkę, jak stwierdza to zeznanie tego świadka oraz jego żony, Janiny M.Zauważyć także należy, że - wbrew wywodom rewizji - dla bytu przestępstwa z art. 22 m.k.k. nie jest istotne rzeczywiste powstanie szkody dla interesów Państwa wywiedzione z ilościowego porównania osób wierzących w prawdziwość wiadomości oraz osób upatrujących w niej oczywisty fałsz, skoro z treści wiadomości (zarządzenie powszechnej mobilizacji na tle poważnej sytuacji politycznej) wynika oczywista możliwość wywołania szkody, która, jak już wyżej wspomniano na przykładzie Jana M., w pewnej postaci nastąpiła.Sąd Wojewódzki obszernie uwzględnił pozytywną osobowość sprawcy oraz postać jego zamiaru i dał temu wyraz przez wymierzenie kary zbliżonej do dolnej granicy zagrożenia. Opierając się zaś na słusznym przekonaniu o przypadkowości działania i wyrażając pewność, że sprawca na drogę przestępstwa nie powróci, słusznie zawiesił wykonanie orzeczonej warunkowo kary.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.