III K 51/57
WyrokIzba Karna1957-05-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie umarzające postępowanie z uwagi na brak winy umyślnej, bez przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i zaniechania zbadania opinii biegłych, jest prawidłowe w świetle prawa karnego procesowego i materialnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego było dotknięte błędami w zakresie prawa karnego procesowego i materialnego. Orzeczenie stwierdzające brak winy oskarżonego powinno mieć formę wyroku, a nie postanowienia. Ponadto, stwierdzenie braku winy nieumyślnej na podstawie tego, że sprawca nie przewidział skutku, jest błędne, gdyż wina nieumyślna zachodzi również wtedy, gdy sprawca skutku nie przewiduje, choć mógł lub powinien go przewidzieć (art. 14 § 2 k.k.).Stan faktyczny
Tadeusz P. został oskarżony o nieumyślne spowodowanie śmierci czterech osób podczas prowadzenia żaglówki bez odpowiednich uprawnień, w wyniku czego nastąpiła śmierć przez utonięcie. Sąd Wojewódzki w Olsztynie umorzył postępowanie, uznając brak winy umyślnej, ponieważ oskarżony nie przewidział gwałtownego wiatru i śmierci osób. Prokurator zaskarżył to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Dźbikowski. Sędziowie: Z. Kapitaniak (sprawozdawca), J. Majewski. Prokurator: J. Smoleński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza P., osk. z art. 250 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 14 listopada 1956 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 k.p.k. uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneTadeusz P. oskarżony został o to, że dnia 16 lipca 1956 r. koło miejscowości Zdory pow. Pisz nieumyślnie spowodował śmierć Leszka M., Jadwigi M., Leszka R. i Wandy R. przez to, że prowadząc żaglówkę po jeziorze Śniardwy podczas silnego wiatru i dużej fali bez odpowiednich uprawnień, spowodował wskutek nieumiejętnego sterowania awarię, w wyniku czego nastąpiła śmierć przez utonięcie wyżej wymienionych osób.Na rozprawie głównej w dniu 14 listopada Sąd Wojewódzki w Olsztynie na wniosek oskarżającego na rozprawie prokuratora wydał postanowienie, mocą którego umorzył na podstawie art. 3 lit. a) k.p.k. postępowanie, "albowiem w czynie oskarżonego nie ma winy umyślnej, albowiem nie przewidywał on gwałtownego wiatru oraz przewrócenia żaglówki, a w następstwie tego śmierci 4-ch osób.".Postanowienie to zaskarżył Prokurator Wojewódzki, wnosząc o jego uchylenie.Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 1956 r. uznał, że zaskarżone orzeczenie powinno było zapaść w formie wyroku oraz że założony środek odwoławczy jest w swej istocie rewizją, i w związku z tym skierował sprawę na drogę postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zaskarżone orzeczenie Sądu Wojewódzkiego dotknięte jest elementarnymi błędami w zakresie prawa karnego procesowego i materialnego i dlatego musi być uchylone.Orzeczenie zapadłe na rozprawie i stwierdzające brak winy oskarżonego powinno mieć postać wyroku, a nie postanowienia.Stwierdzenie braku winy nieumyślnej na tej podstawie, że sprawca nie przewidywał skutku przestępnego, jest błędne, gdyż wina nieumyślna zachodzi także w wypadku, gdy sprawca skutku przestępnego nie przewiduje, choć może lub powinien go przewidzieć (art. 14 § 2 k.k.).Tak więc orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w sprawie niniejszej jest oczywiście błędne.Sąd wydał orzeczenie, nie przeprowadziwszy do końca postępowania dowodowego. Sąd zaniechał w szczególności zbadania biegłych, dopuściwszy uprzednio ten dowód, choć z zeznań świadka Feliksa M. wynika, że oskarżony nie był uprawniony do kierowania jachtem o powierzchni żagla przeszło 9 m2, łódź zaś, którą kierował oskarżony, miała żagiel o powierzchni 14 m2, oraz że na łodzi takiej mogło się znajdować najwyżej 6 osób, a tymczasem podczas wypadku na łodzi znajdowało się więcej osób.Sprawę należało więc przekazać do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego i całej rozprawy głównej. Po przeprowadzeniu rozprawy Sąd wyda wyrok oparty na zebranym materiale dowodowym.
Powiązane orzeczenia
- I KK 123/20 2020-09-23Czy sąd odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy warunkowe umorzenie postępowania, mimo że w toku postępowania odwoławczego oskarżony stał się osobą karaną za umyślne przestępstwo?
- V KK 366/22 2022-11-16Czy postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, które nie zostało formalnie wzruszone, stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania karnego w tym samym zakresie?
- II K 776/60 1960-11-10Czy Sąd Najwyższy powinien utrzymać w mocy wyrok skazujący oskarżonych za spowodowanie śmierci, pobicie oraz naruszenie nietykalności cielesnej, pomimo zarzutów o obrazę przepisów proceduralnych i błędną ocenę dowodów?
- IV KK 99/24 2024-11-08Czy sąd odwoławczy, utrzymując wyrok skazujący za zabójstwo z zamiarem ewentualnym, naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego, nierozważając wszystkich zarzutów apelacji i błędnie kwalifikując czyn?
- I KK 20/23 2023-06-28Czy sąd odwoławczy, podwyższając karę pozbawienia wolności i uchylając warunkowe zawieszenie jej wykonania, może uwzględnić jako podstawę orzeczenia uprzednią karalność skazanego, jeśli skazanie to uległo zatarciu z mocy…
Powołane przepisy
art. 250 § 1 KKart. 375art. 3art. 14 § 2 KK§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.