III KK 140/24

WyrokIzba Karna2024-11-20

Skład orzekający: Kazimierz Klugiewicz, Antoniego Bojańczyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sędzia Sądu Najwyższego, którego sposób powołania budzi wątpliwości ze względu na wadliwość procedury, powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy kasacyjnej, w której podważany jest status sędziego z powodu podobnej wadliwości?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sędzia Sądu Najwyższego powinien zostać wyłączony od udziału w sprawie kasacyjnej, jeśli jego własny sposób powołania budzi wątpliwości co do bezstronności, zwłaszcza gdy w tej samej sprawie podważany jest status sędziego z powodu analogicznej wadliwości. Orzeczenie opiera się na zasadzie nemo iudex idoneus in propria causa (nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie) oraz na konieczności zapewnienia standardów rzetelnego procesu sądowego zgodnie z art. 6 ust. 1 EKPC.
Stan faktyczny
Obrońca skazanego A.P. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej. Jako podstawę wniosku wskazano fakt powołania sędziego na stanowisko w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca argumentował, że ta sama wadliwość powołania dotyczy sędziego Sądu I instancji, co stanowi podstawę zarzutu kasacyjnego z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 140/24.

Pełny tekst orzeczenia

III KK 140/24 POSTANOWIENIE Dnia 20 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie A.P., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 20 listopada 2024 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 140/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej III KK 140/24. UZASADNIENIE Obrońca A.P. w piśmie z dnia 24 października 2024 r. (k. 116-120 akt SN) zawarł wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej III KK 140/24 sygnalizując, że w stosunku do tego sędziego występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania go przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz III KK 140/24 2 niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Jest to tym bardziej znaczące, że okoliczność ta stanowi podstawę zarzutu kasacyjnego wskazującego na wystąpienie w sprawie tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) z uwagi na wadliwość powołania jednego z sędziów zasiadajacych w składzie Sądu I instancji, który wydał wyrok wobec skazanego A.P. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Jako oczywiste jawi się bowiem to, że rozpoznawanie przez sędziego sprawy kasacyjnej, w której podważano status sędziego z uwagi na wadliwość trybu jego powołania w sytuacji, w której wadliwość tego rodzaju dotyczy również tego sędziego Sądu Najwyższego, a co trafnie wskazał obrońca skazanego w piśmie z dnia 24 października 2024 r., mogłoby w odczuciu społecznym uzasadniać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego (nemo iudex idoneus in propria causa). Problem, jaki wystąpił na gruncie niniejszej sprawy był przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z III KK 140/24 3 prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej, w której wskazano na taką samą wadliwość powołania sędziego Sądu Okręgowego w Szczecinie orzekającego w składzie Sądu I instancji. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [WB] r.g.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 41 § 1 KPKart. 42 § 1art. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 41 § 1 KKart. 6 ust. 1§ 1§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy