III KK 210/19

Sygn. akt III KK 210/19 POSTANOWIENIE Dnia 30 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie D. G. S. skazanego z art. 278 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 maja 2019 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k. kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka […], utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt IX K […], p o s t a n o w i ł: 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2) zwolnić skazanego D. G. S. z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa; 3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. C., Kancelaria Adwokacka w L., kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt IX K […] Sąd Rejonowy w L. uznał oskarżonego D. S. za winnego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 280 § 1 k.k. w zb. z art. 275 § 1 k.k. w zb. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. i za ten czyn wymierzył mu karę trzech lat pozbawienia wolności. Ponadto Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego D. S. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz E. D. kwoty 1.870 zł. 2 Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt V Ka […], utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Od wyroku Sądu Okręgowego kasację wywiódł obrońca skazanego D. S., w której zarzucił rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez obrazę przepisów postępowania tj.: „-art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 174 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. polegającą na nierzetelnym rozpoznaniu zarzutów środka odwoławczego, bez poddania ich wszechstronnej analizie w kontekście całokształtu okoliczności faktycznych ujawnionych w loku postępowania oraz materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czego konsekwencję stanowiło przeniknięcie uchybień związanych z oceną poszczególnych dowodów przez Sąd I Instancji skutkujących powstaniem wadliwych ustaleń faktycznych do wyroku Sądu Odwoławczego. - art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu I Instancji, które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na treść wyroku, co czyni orzeczenie Sądu Odwoławczego rażąco niesprawiedliwym.” Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w L. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna w stopniu pozwalającym na jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Zgodnie z wolą ustawodawcy kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, skierowanym przeciwko orzeczeniu wydanemu przez Sąd Odwoławczy na skutek rozpoznania środka odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawda, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia. Możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest 3 zatem istotnie ograniczona. Postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma kontrolę odwoławczą. W toku tego postępowania z założenia nie dokonuje się zatem kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2017 roku, sygn. akt IV KK 276/17). Analiza zarzutów kasacji oraz jej uzasadnienia, prowadzi do wniosku, że podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego, w części odnoszącej się do nieprawidłowego rozpoznania zarzutów podniesionych w apelacji, zostały sformułowane instrumentalnie, celem stworzenia pozornych podstaw dla wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest kasacja. Zawarte w kasacji zarzuty w zasadniczej części stanowią w istocie polemikę z ustaleniami Sądu I instancji, zaaprobowanymi przez Sąd odwoławczy, co do okoliczności faktycznych sprawy, które finalnie pozwoliły na przypisanie oskarżonemu winy i sprawstwa czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia. Zamieszczenie w kasacji zarzutu dotyczącego obrazy art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 174 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. należy uznać za niedopuszczalną próbę skłonienia Sądu Najwyższego do dokonania, niezależnie od roli spełnionej przez Sąd II instancji, kontroli prawidłowości procedowania Sądu Rejonowego w L. w zakresie oceny przeprowadzonych dowodów i dokonanego na ich podstawie ustalenia stanu faktycznego. Co prawda obrońca formalnie powiązał sformułowane zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i innych ww. z zarzutem naruszenia art. 433 § 2 k.p.k., ale powołanie tego ostatniego przepisu, o czym jednoznacznie przekonuje treść kasacji, miało na celu wyłącznie „ukrycie” ich prawdziwego charakteru. Przypomnieć należy skarżącemu, że zarzuty naruszenia przepisów art. 7 k.p.k. i 410 k.p.k., jako kierowane w istocie względem orzeczenia Sądu I instancji w sytuacji, gdy Sąd odwoławczy nie poczynił własnych ustaleń faktycznych, nie mają charakteru kasacyjnego. Jak wynika jednoznacznie z treści zapadłych w sprawie orzeczeń Sądy rozpoznające niniejszą sprawę wzięły pod uwagę, zgodnie z treścią art. 410 k.p.k., całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, opierając swoje rozstrzygnięcia na wszystkich dowodach przeprowadzonych w niniejszej sprawie. 4 Stawiając zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. obrońca skazanego wskazał na zeznania pokrzywdzonej, które były opozycyjne do depozycji m.in. P. P. czy P. C., z czego wynikać miało w ocenie obrony istnienie wątpliwości, które rozstrzygnięte nie zostały na korzyść D. S. Zasadnym wydaje się przypomnienie, że podniesienie zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k. może przynieść skutek jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie Sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i nie rozstrzygnął ich na korzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości, co do stanu dowodów, czy odmienna ich ocena. O naruszeniu tego przepisu można, więc mówić wówczas, gdy sąd ustalając, że zachodzą, nie dające się usunąć wątpliwości, nie rozstrzygnie ich na korzyść oskarżonego, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Podkreślić należy, że Sąd odwoławczy, utrzymując w mocy wyroku Sądu I instancji (jak już podniesiono powyżej), nie przeprowadzał żadnych dowodów w oparciu, o które czyniłby nowe ustalenia faktyczne. Nie dokonał także odmiennej od przyjętej przez Sąd odwoławczy oceny zgromadzonych dowodów. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w apelacji ocenił prawidłowość postępowania Sądu I instancji w zakresie prowadzenia i oceny zgromadzonych przez ten Sąd dowodów w kontekście zarzuconego naruszenia art. 7 k.p.k. Wskazał powody i okoliczności dla których zarzuty te uznał za niesłuszne, w tym odniósł się do obu istniejących alternatywnych wersji wydarzeń przedstawianych przez oskarżonego i pokrzywdzonego, oceny wiarygodności zeznań świadków E. D., P. C., P. P., A. S. czy wyjaśnień D. S. Sąd II instancji w sposób jednoznaczny wskazał dowody i okoliczności, z powodu których, wbrew zarzutom zawartym w apelacji i powtórzonym w kasacji, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje podstawy do uznania za wiarygodne zeznania pokrzywdzonej. Wskazał także z jakich powodów prawidłowa była przyjęta przez Sąd I instancji ocena depozycji oskarżonego, P. C., P. P. prowadząca do uznania ich relacji na temat zdarzenia z dnia 27 czerwca 2015 r. za niewiarygodną (s.7 - 9 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego). Analizując treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie sposób stwierdzić by zaprezentowane w nim stanowisko było dowolne i nie odwoływało się do materii dowodowej zgromadzonej w sprawie, tj. zeznań czy wyjaśnień, a przede 5 wszystkim by nie dokonano jej analizy przez pryzmat podniesionych w apelacji zarzutów. Skarżący w istocie ponownie odwołuje się do kwestii już rozważonych przez Sąd odwoławczy, prowadząc polemikę z ustaleniami faktycznymi. Podważenie argumentacji Sądu II instancji, w tym zwłaszcza w kontekście stawianych zarzutów kasacyjnych, przy uwzględnieniu motywów rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego i przywołanej tam argumentacji, nie może być w tych okolicznościach uznane za skuteczne. Podsumowując, w ocenie Sądu Najwyższego, stanowisko zawarte w kasacji opiera się na wybiórczej i dowolnej analizie motywów rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego. Jest próbą wymuszenia powtórnej analizy materiału dowodowego, jego przewartościowania w sposób potwierdzający wersję zdarzeń oskarżonego. Przechodząc do zawartego w kasacji zarzutu obrazy art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. to również ten zarzut należało uznać za bezzasadny w stopniu oczywistym. Z treści art. 433 § 1 k.p.k. wynika, że Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3 k.p.k., a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435 k.p.k., art. 439 § 1 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k. Natomiast przepis art. 440 k.p.k. jasno wskazuje, że jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 k.p.k. uchyleniu. Podnieść przy tym należy, że każdą podstawę odwoławczą (art. 438 k.p.k.) sąd może uwzględnić z urzędu, jeśli byłaby ona przyczyną wydania rażąco niesprawiedliwego orzeczenia. Uzasadniając zarzut rażącej niesprawiedliwości wyroku, autor kasacji odwołał się do rażącej obrazy art. 174 k.p.k. Skarżący upatruje rażącej niesprawiedliwości orzeczenia w rzekomym naruszeniu art. 174 k.p.k., co stoi jednak w sprzeczność w przenalizowanym i ocenionym przez Sąd odwoławczy sposobem procedowania Sądu I instancji. Zauważyć należy, że E. D. (policjant sporządzający notatkę dotyczącą zdarzenia) został przesłuchany przez Sąd Rejonowy (k. 215 akt IX K […], protokół rozprawy z dnia 24 stycznia 2018 r.). Nie można zatem mówić o wprowadzeniu w poczet materiału dowodowego notatki i ustalaniu na jej 6 podstawie przebiegu zajścia czy też zastępowaniu zeznań świadka notatką urzędową, wreszcie zaniechaniu przeprowadzenia bezpośrednio dowodu z zeznań. Analiza akt sprawy, w tym przede wszystkim orzeczeń Sądów obu instancji, jednoznacznie wskazuje, że kontrola instancyjna przeprowadzona przez Sąd Okręgowy w L. była prawidłowa. To właściwe przeprowadzenie kontroli orzeczenia Sądu Rejonowego stało się przyczyną utrzymania w mocy zaskarżonego apelacją wyroku Sądu I instancji Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w postępowaniu kasacyjnym oparte zostało na przepisach art. 637a k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. O wynagrodzeniu za obronę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, orzeczono na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [aw]