III KK 334/18

Sygn. akt III KK 334/18 POSTANOWIENIE Dnia 4 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński Protokolant Dagmara Szczepańska-Maciejewska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga w sprawie G. J. skazanego z art. 209 § 1 k.k po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść, od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt V Kz (…), utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II Ko (…), uchyla postanowienia Sądów obu instancji. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z 25 sierpnia 2016 r., uznał G. J. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., polegającego na uporczywym uchylaniu się w okresie od 1 lutego 2011 r. do 28 grudnia 2015 r. od ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku alimentacyjnego wobec córki E. J. , co naraziło ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, i skazał go za to na karę roku ograniczenia wolności, zobowiązując do bieżącego łożenia na utrzymanie pokrzywdzonej. Wyrok uprawomocnił się 9 września 2016 r. 2 Sąd Rejonowy w L. , postanowieniem z 7 lipca 2017 r., ustalając, że przypisany skazanemu czyn nie wyczerpuje aktualnie znamion przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. w zw. z art. 4 § 4 k.k. umorzył postępowanie wykonawcze w zakresie wykonania kary ograniczenia wolności, która wcześniej zamieniona została na 182 dni zastępczej kary pozbawienia wolności (jej odbywanie rozpoczęło się 10 czerwca 2017 r.). Sąd Okręgowy w L., po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. zażalenia prokuratora, utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie. Kasację od prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w L., która wpłynęła do Sądu Najwyższego w dniu 15 czerwca 2018 r., wniósł na niekorzyść skazanego Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny. Zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art 15 § 1 k.k.w. w zw. z art. 4 § 4 k.k. polegające na zaakceptowaniu poglądu, że w wyniku ustawy nowelizacyjnej z 23 marca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 952) niekaralne stało się uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, gdy w jego opisie jako źródło tego obowiązku podano jedynie ustawę, podczas gdy czyn przypisany skazanemu w całości realizuje znamiona czynu zabronionego również w rozumieniu przepisów obecnie obowiązujących - wniósł o uchylenie postanowień Sądów obu instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się ewidentnie zasadna. W jej uzasadnieniu skarżący w sposób wszechstronny i wyczerpujący poddał trafnej krytyce pogląd, który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia. Powtarzanie całej argumentacji Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, słusznie odwołującego się do przekonywającego zapatrywania prawnego wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I KZP 10/17 (OSNKW 2018, z. 3, poz. 24), byłoby tu zbyteczne, a więc i w jakimś sensie nieracjonalne. Wystarczy skonstatować, że ustawa nadal stanowi jedno ze źródeł obowiązku alimentacyjnego, tyle że po nowelizacji art 209 § 1 k.k., dokonanej ustawą z 23 marca 2017 r., obowiązek ten musi być skonkretyzowany co do jego wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub innej umowie. Powinnością sądu pozostaje zbadanie, czy takie uściślenie świadczeń alimentacyjnych miało miejsce. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że ciążący 3 na G. J. obowiązek alimentacyjny wobec córki E. J. został skonkretyzowany w ugodzie zawartej przed Sądem Rejonowym w P. – III Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu 24 września 2010 r., sygn. akt III RC (…) (k. 22). Dokument ten został w sposób prawidłowy wprowadzony do materiału dowodowego i stał się podstawą poczynionych ustaleń. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. Ograniczył się do uchylenia postanowień Sądów obu instancji bez wydawania orzeczenia następczego, jako że art 537 k.p.k. nie zawiera pełnego katalogu rozstrzygnięć Sądu kasacyjnego (zob. postanow. SN z 28 kwietnia 2017 r., V KK 49/17).