III KK 372/25

III KK 372/25 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie S.Z. skazanego z art. 200 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2026 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego S.S. od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 372/25 na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł : wniosek pozostawić bez rozpoznania. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego S.Z. z dnia 21 sierpnia 2025 r. (k. 52-53 akt SN), ponowiony pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. (k. 59-60 akt SN), o wyłączenie SSN S.S. od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygn. akt III KK 372/25. W uzasadnieniu żądania – bez podania jego podstawy prawnej – wnioskodawca podniósł, że jeden z zarzutów kasacji dotyczy wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu pierwszej instancji – Sądu Rejonowego w Sanoku, a to w związku z wydaniem przez ten sąd wyroku z udziałem sędziego X.Y., powołanej na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie Krajowej Rady Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Obrońca wskazał, że SSN III KK 372/25 2 S.S., wyznaczony do rozpoznania przedmiotowej sprawy w postępowaniu kasacyjnym, również został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w ww. trybie (uchwała KRS nr 313/2024 z dnia 10 maja 2024 r.), a zatem – w ocenie wnioskodawcy – z udziałem „wadliwego organu”. Obrońca, powołując się na uprzednio podnoszoną w tym zakresie rażącą obrazę przepisów postępowania, uznał – jak należy to odczytywać z treści wniosku – że rozpoznanie sprawy przez SSN S.S. spowodowałoby wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, naruszając też zasadę nemo iudex in causa sua. Autor przedmiotowej inicjatywy wskazał nadto, że referentem pierwotnie wyznaczonym do rozpoznania wniesionej kasacji była SSN A.D., powołana przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w tożsamym trybie, wobec której obrońca również złożył wniosek o wyłączenie, wskazując na wadliwość jej nominacji oraz argumentację, że okoliczność ta prowadzi do sytuacji, w której istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (k. 35-35v. akt SN). Powyższy wniosek obrońcy – na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Karnej – został zarejestrowany w Sądzie Najwyższym w kontrolce postępowań incydentalnych w repertorium KRI, nadając mu numer 1222 (k. 52. 58 akt SN). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Mając na uwadze treść i motywację przedmiotowej inicjatywy obrońcy – mimo braku wskazania w niej podstawy prawnej – należało potraktować ją jako wniosek o wyłączenie sędziego na zasadach ogólnych, tj. wniosek strony w trybie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. Argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu wniosku wskazuje, że jego autor domaga się wyłączenia SSN S.S. od rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK 372/25, ze względu na wadliwą – jego zdaniem – procedurę powołania go na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, mianowicie z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Odnosząc się do tak przedstawionej motywacji wniosku, w pierwszej kolejności należy III KK 372/25 3 podnieść, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego, w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło do tego powołania (zob. m.in. postanowienie SN z 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z 31 października 2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22). Stanowisko to znajduje jednocześnie potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, w którym wskazano mianowicie, że: „[a]rt. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74¹ pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Także z brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej: ustawa o SN), dodanego ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259) wynika, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Zresztą, skoro ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (vide art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k., wyłączając możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (zob. postanowienie SN z 26 stycznia 2023 r., V III KK 372/25 4 KK 485/21). Wobec powyższego, zachodzi zatem konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści tego wniosku w sposób jednoznaczny wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o SN. Tym samym wniosek o wyłączenie SSN S.S., jako oparty na wadliwości jego powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, tj. w następstwie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, uznać należało za niedopuszczalny z mocy ustawy. Powyższego stanowiska nie zmienia fakt, iż poprzedni referent sprawy o sygn. akt III KK 372/25, tj. SSN A.D., została wyłączona przez Sąd Najwyższy de facto ze względu na okoliczności dotyczące jej powołania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 2025 r., KRI 1165). Po pierwsze, zgodnie z treścią art. 8 § 1 k.p.k. sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu. Po drugie, stanowisko zaprezentowane w tym postanowieniu nie stanowi jednolitej linii orzeczniczej, gdyż w szeregu innych judykatów, Sąd Najwyższy nie uznawał tej okoliczności za wystarczającą dla zaistnienia przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k. czy też art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Po trzecie wreszcie, podkreślenia wymaga, że orzeczenie to (jak też inne jemu podobne), opierało się na uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 (OSNKW 2020, nr 2, poz. 7), która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPCz (wyrok TK z 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, nr 61). W związku z powyższym, z dniem ogłoszenia rzeczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uchwała ta nie wywiera skutków prawnych polegających na związaniu jej treścią składów orzekających Sądu Najwyższego. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Żaden organ nie posiada uprawnień do weryfikacji oraz nierespektowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (zob.m.in. wyrok SN z 22 III KK 372/25 5 sierpnia 2018 r., III PK 71/17; postanowienie SN z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21; postanowienie SN z 23 września 2021 r., IV KZ 37/21; postanowienie SN z 3 listopada 2021 r., IV KO 86/21; zdanie odrębne sędziego SN D.K. do uzasadnienia postanowienia SN z 14 marca 2023 r., III KK 435/22; wyrok SN z 19 maja 2023 r., I KA 4/23; postanowienie SN z 28 listopada 2023 r., I KK 162/23; postanowienie SN z 2 lutego 2024 r., III KK 439/23). Zatem wbrew supozycjom wnioskodawcy, udział w składzie sądu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie musi automatycznie zostać potraktowany jako bezwzględna przyczyna odwoławcza, a w konsekwencji w każdym przypadku skutkować koniecznością wyłączenia od rozpoznania sprawy (zob. m.in. postanowienie SN z 28 listopada 2023 r., I KK 162/23; postanowienie SN z 7 grudnia 2023 r., I KK 162/23). Orzekanie przez takiego sędziego nie jest także równoznaczne ze złamaniem zasady nemo iudex in causa sua. W realiach niniejszej sprawy SSN S.S. nie orzeka „we własnej sprawie”, gdyż okoliczności „jego sprawy” nie stanowią przedmiotu postępowania, a wydane przez niego orzeczenie w żaden sposób nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych uprawnień bądź obowiązków prawnych (zob. np. postanowienie SN z 2 października 2024 r., V KK 282/24 i przywołane tam judykaty). Tym bardziej, że wyłączenie sędziego od udziału w konkretnej sprawie nie narusza samo w sobie w niczym dalszego posiadania przez niego pełnych kwalifikacji do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w innych sprawach (zob. J. Kosonoga [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, s. 544 i powołana tam literatura). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB] [a.ł] III KK 372/25 6