III KK 437/23

III KK 437/23 POSTANOWIENIE Dnia 5 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 marca 2024 r., wniosku obrońcy skazanego Z. N. w przedmiocie wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego: P. K., A. D. i A. R. od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 437/23, na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego: P. K. , A. D. i A. R. od udziału w sprawie o sygn. akt. III KK 437/23. UZASADNIENIE W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Tarnowie w dniu 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II Ka 257/22 zmienił w części skazujący wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II K 225/18 wydany w stosunku do Z.N. Po wniesieniu kasacji przez obrońców skazanego akta sprawy celem ich rozpoznania przekazano Sądowi Najwyższemu. Sprawa ta zarejestrowana pod sygnaturą III KK 437/23 została przydzielona do referatu sędziego Sądu Najwyższego P. K. . Zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2023 r. (k. 82 akt SN) wyznaczono skład orzekający i termin rozprawy kasacyjnej. Z dokumentu tego wynika, że do rozpoznania sprawy w dniu 6 marca 2024 r. wyznaczono sędziów III KK 437/23 2 Sądu Najwyższego: P. K. (jako przewodniczącego i sprawozdawcę), A. D. oraz A. R. . W piśmie datowanym na dzień 15 lutego 2024 r. adw. M. L. działający z upoważnienia obrońcy skazanego adw. J. M. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Najwyższego: P. K. , A. D. i A. R. , odwołując się przy tym do treści art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 4 k.p.k. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że każdy z sędziów wyznaczonych do rozpoznania tej sprawy został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), co powoduje, iż udział w orzekaniu każdej z tych osób prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa jest bowiem obecnie zależna od władzy wykonawczej i nie reprezentuje środowiska sędziowskiego, a zatem nie jest organem, o którym mowa w Konstytucji RP. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek należało uwzględnić. Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję iudex suspectus przewiduje możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 warto przypomnieć, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w tej sprawie. Bez wątpienia okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego SN przez P. K., A. D. i A. R., w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą III KK 437/23 3 Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. prowadziłyby, gdyby sędziowie ci zasiadali w składzie rozstrzygającym sprawę, do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika zarówno z dotychczasowego orzecznictwa ETPC, jak i Sądu Najwyższego (por. orzeczenia ETPC w sprawach: Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska – Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga 1469/20; uchwała połączonych trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7; uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 13 października 2021 r. II KO 30/21; z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22; z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22). Wobec faktu, że szerokie uzasadnienie w tym zakresie zawarto w uzasadnieniach tych orzeczeń ponowne przytaczanie szczegółowej argumentacji jest zbędne, tym bardziej, iż obecny skład Sądu Najwyższego w całości argumenty te podziela i uznaje je za własne. Już zatem ta okoliczność, z uwagi na wystąpienie skarżącego, który domaga się wyłączenia sędziów P. K., A. D. i A. R. od rozpoznania sprawy, musi skutkować wyłączeniem tych sędziów od rozpoznania sprawy kasacyjnej, tak aby Polska nie ponosiła odpowiedzialności odszkodowawczej za naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC, co jest bardzo prawdopodobne uwzględniając dotychczasową linię orzeczniczą ETPC. Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu sędziów SN: P. K., A. D. i A. R. od rozpoznania sprawy wywołanej kasacjami obrońców skazanego Z.N. (III KK 437/23). Sprawa ta nie powinna trafić do żadnego z sędziów powołanych do Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze. Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu. [J.J.] [ał]] III KK 437/23 4